Nguyễn Ngọc Chu – Quy hoạch giao thông trên mặt nước Hồ Tây : Một ý tưởng phi khoa học và phản nhân văn

 

“Gió đưa cành trúc la đà/ Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương/ Mịt mù khói tỏa ngàn sương/ Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ”.

Đã xa rồi trong quá khứ. Xa cả những đàn sâm cầm, le le có lúc lên tới ngàn con, giờ chỉ thưa thớt, lác đác. Thay vào đó là mối đe doạ xuất hiện sự chuyển động không ngừng hàng ngàn xe cộ trong tiếng động cơ rền rĩ với hàng hàng lớp ống xả tuôn ra những dòng khí đen kịt đóng kín mặt hồ. Hồ Tây, nơi thơ mộng nhất của Hà Nội có nguy cơ dần biến mất.

1. Những điều sơ đẳng

Trong quy hoạch hồ đô thị hiện đại, giao thông cơ giới không bao giờ đặt sát mặt nước hồ. Thay vào đó là cấu trúc phân tầng từ hồ ra ngoài như sau :

Nguyễn Ngọc Chu – Khi kẻ mạnh áp đặt luật chơi

 

Thế giới đang chứng kiến những biến động sâu rộng bởi chính trị cường quyền. Không phải thời cổ đại trước Công Nguyên, mà vào thập niên thứ ba của thế kỷ 21 : “Kẻ mạnh làm điều họ có thể, kẻ yếu chịu điều họ phải chịu” (Thucydides).

Trọng dụng nhân tài, rất quan trọng là ở bộ máy quản trị quốc gia, sau đó mới đến các lĩnh vực khác. Phương thức lựa chọn nhân sự của Đại hội XIV vẫn như các Đại hội trước.

Chuyên gia, dù đến từ nước nào, dù trả lương bao nhiêu, mà chịu sự quản lý của bộ máy với nhân sự yếu kém, trong cơ chế có nhiều khiếm khuyết nghiêm trọng, thì không thể làm việc hiệu quả.

Nguyễn Ngọc Chu – Lịch sử dân tộc không phải để chia phần

 

1. Chương trình môn Lịch sử lớp 5 trong bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” có những điều cần phải suy nghĩ.

Cụ thể là ở chủ đề “Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam”, Lịch sử “Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam” được thể hiện từ Bắc thuộc tới Đinh Lý Trần Lê, mà bỏ thời Quang Trung - Nguyễn Huệ, sang Triều Nguyễn đến hiện đại.

2. Lich sử Dân tộc phải được đi vào tâm trí học sinh từ tuổi thơ, với một bức tranh toàn cảnh hoàn chỉnh liên tục. Lịch sử không phải để chia phần mỗi lớp dạy một giai đoạn.

Nguyễn Ngọc Chu - Cải cách giáo dục và bài học

I. DỮ KIỆN

1. Đã có những nghị quyết nào về "một chương trình nhiều bộ sách giáo khoa"?

Dưới đây là các nghị quyết của Bộ Chính trị (BCT), Ban Chấp hành Trung ương (BCHTƯ) và Luật Giáo dục về “một chương trình – nhiều bộ sách giáo khoa” (SGK):

- Nghị quyết số 29-NQ/TW (04/11/2013) của BCHTƯ Đảng (khóa XI): “Thực hiện một chương trình giáo dục thống nhất, nhưng có nhiều sách giáo khoa; sách giáo khoa là tài liệu tham khảo, không phải pháp lệnh” [1].

Nguyễn Ngọc Chu - Bão lũ và tầm nhìn cấp bách

Chúng ta đang rầm rộ khởi công các công trình để tăng trưởng kinh tế. Cả nước đang là một công trường. Đây là điều tích  cực.

Nhưng đồng thời với "tấn công" là phải "phòng thủ". Một quốc gia có lãnh đạo sáng suốt, đầu tiên là biết nhìn thấy nguy cơ để “phòng thủ”, sau đó mới “mở mặt trận tấn công”. Triển khai các dự án để tăng trưởng kinh tế là điều rất cần, nhưng không thể quên tập trung nguồn lực để bảo vệ quốc gia. Trong đó, rất quan trọng là bảo vệ người dân trước cảc thảm họa thiên nhiên.

Trong hơn một thập kỷ qua, thiệt hại do bão lũ tại Việt Nam gia tăng nhanh cả về quy mô kinh tế lẫn tổn thất con người. Theo tổng hợp của Chính phủ và các tổ chức quốc tế, tổng thiệt hại do thiên tai giai đoạn 2015–2024 ước tính trung bình 1,0–1,5 % GDP mỗi năm. Thí dụ nghiêm trọng về nhân mạng là trận lũ quét tháng 1 1năm 2025 tại Phú Yên (Đắk Lắk mới) làm 113 người tử vong.

Nguyễn Ngọc Chu - Địa tô, doanh thu và quyền phát triển đất: Nhà nước sẽ thu được bao nhiều từ các đô thị?

Chúng ta đang vươn mình bằng các dự án. Mà phần lớn là bất động sản và hạ tầng cơ sở.

Nhìn sâu xa sau sự vươn mình này là một sự thật không mong muốn cần phải giải quyết thấu đáo. Sự quản lý chưa hiệu quả của các tập đoàn Nhà nước làm cho quá trình vươn mình này đối mặt với nghịch lý: Càng vươn lên thì cùng với đó là sự đánh mất đi lợi ích.

Chúng ta quốc hữu hóa đất đai và tài sản. Biến tài sản tư nhân thành tài sản chung mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu. Nhà nước có trách nhiệm sử dụng tài sản toàn dân một cách hiệu quả nhất, đem lại nhiều lợi ích nhất cho toàn dân. Nhưng thực tế mấy thập niên qua, nhiều tập đoàn Nhà nước làm ăn thua lỗ, không những không làm cho tài sản được sinh sôi nảy nở mà còn hao hụt đi.

Nguyễn Ngọc Chu - Đại lộ Sông Hồng và thách thức môi trường sống

 

Trong khát vọng vươn mình, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số, hôm nay cả nước khởi công và khánh thành 234 dự án với tổng giá trị ước tính khoảng 3,4 triệu tỉ đồng [1].

Trong số đó, Thủ đô Hà Nội khởi công siêu dự án Đại lộ sông Hồng với tổng đầu tư cực kỳ lớn - 855 000 tỉ đồng. Siêu dự án Đại lộ sông Hồng sẽ mang đến cho Thủ đô những điều kỳ vọng gì và đối mặt với những thách thức gì?

1. Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRẦM TRỌNG

Nguyễn Ngọc Chu - "Luật Hồi Tỵ" và "cân bằng nhân sự đại diện"

 

1. Luật Hồi Tỵ

Luật Hồi Tỵ quy định cấm quan lại làm việc tại chính quê hương của mình, hoặc nơi có quan hệ thân thuộc sâu (họ hàng, thông gia…). Mục tiêu của luật Hồi Tỵ là tránh tư lợi – bè phái – nâng đỡ họ hàng – bao che địa phương.

Luật Hồi Tỵ xuất hiện từ thời phong kiến, nhưng mức độ áp dụng thay đổi theo từng triều đại. Bắt đầu từ thời Lê sơ (1428–1527) Luật Hồi Tỵ được áp dụng mạnh mẽ. Hồng Đức luật có quy định: Quan không được làm ở quê mình; Không được làm ở huyện/quận có họ hàng gần.

Thời Nhà Nguyễn (1802–1945), Luật Hồi Tỵ được áp dụng cực kỳ chặt chẽ, đầy đủ nhất trong các triều đại. “Gia Long luật”, “Minh Mệnh cải cách 1831–1832” quy định:

Nguyễn Ngọc Chu – Hãy dừng các công trình chưa cấp thiết

1. Khát vọng chính đáng

Nhìn ra thế giới thấy các nước đi nhanh mà sốt ruột [1], mong cho nước mình chóng phát triển là khát vọng chính đáng. Từ khát vọng chính đáng mà đẩy mạnh phát triển là cần thiết. Nhưng cần phát triển cân đối và không phát triển viển vông.

Thời gian gần đây, vì mong muốn phát triển nhanh, chúng ta tập trung vào các dự án hạ tầng cơ sở. Cùng lúc triển khai nhiều dự án lớn, trong số đó có các dự án chưa thực sự cấp thiết. Theo thống kê từ các nguồn (Kiểm toán Nhà nước, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Kế hoạch Đầu tư), trong số 100-120 công trình giao thông trọng điểm của giai đoạn trước năm 2023, có đến hơn 50 dự án thuộc dạng chưa cấp bách đầu tư.

Nguyễn Ngọc Chu – Năm trụ cột quyết định nhân sự

 

1. Thể chế đã mở chưa ?

Phát biểu sáng 15/10/2025 khi chủ trì phiên họp của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tổng bí thư Tô Lâm nhấn mạnh khát vọng vươn mình cùng trăn trở tại sao chúng ta chưa có bước tiến tương xứng. Thể hiện qua ba điểm sau đây.

- "Nhìn ra thế giới thấy rất sốt ruột, các nước đi rất nhanh”.

- “Chúng ta phải có tầm nhìn quốc tế chứ không chỉ ở góc sân nhà mình, trong làng xóm của mình.”

Nguyễn Ngọc Chu - Điều kiện "tự sát"

 

1. Điều kiện "tự sát"

Không có quốc gia, tập đoàn kinh tế hay ngân hàng hợp pháp nào trên thế giới chấp nhận rủi ro đến 100 % để cho tư nhân vay:

• 80 % giá trị dự án,

• Dự án trên 1 tỉ USD,

• Lãi suất 0 %,

• Thời hạn 30 năm,

• Không có tài sản thế chấp.

Nguyễn Ngọc Chu - Những đề xuất không làm cho đất nước cường thịnh

 

Năm 1995 lần đầu tiên xuất hiện Thông tư liên tịch số 73/TTLT-BTC-BNV (1995) – giữa Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ quy định: “Các cơ quan xử phạt hành chính được trích một phần tiền phạt thu được (tối đa 30 %) để chi cho công tác phòng ngừa, kiểm tra, xử lý vi phạm và khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích.”

Nhưng từ 2013 trở đi, cơ chế này bị bãi bỏ hoàn toàn [1].

Tưởng là Thông tư 153/2013/TT-BT ngày 31/10/2013 của Bộ tài chính “Bãi bỏ cơ chế trích lại tiền phạt vi phạm hành chính cho cơ quan xử phạt” sẽ “đào sâu chôn chặt” các cơ chế khen thưởng trích từ quỹ phạt chính đồng bào mình, chứ không phải trích từ tiền lời sinh ra do kiếm được bởi gia tăng sản xuất hay từ nguồn thu ngoài biên giới quốc gia.

Nguyễn Ngọc Chu - “Tại sao đất của Nhà nước lại thành tư nhân hết rồi”?

 

I. CÓ BAO NHIÊU HECTA ĐẤT VÀNG NHƯ ‘CAO XÀ LÁ’?

“Tại sao đất của Nhà nước lại thành tư nhân hết rồi” là câu hỏi của Tổng Bí thư Tô Lâm trong buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội vào chiều ngày 30/09/2025 [1].

Thì chỉ hơn một tuần sau đã có câu trả lời: “Hà Nội thu hồi 11 hecta đất vàng ‘Cao Xà Lá’ để làm dự án Vinhomes Smart City [2]!

Nhớ lại 8 năm trước, phát biểu tại cuộc họp về điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội, tháng 7 năm 2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dõng dạc: “Làm sao lại cho xây nhà 50 tầng ở Giảng Võ? Ai cho phép làm như thế? Hà Nội phải rà soát lại toàn bộ quy hoạch, không thể để phá vỡ quy hoạch chung Thủ đô.” [3,4].

Nguyễn Ngọc Chu – Nhà hát Opera và bài toán chống ngập

 

(Ghi chú của TM : Các link ” [1], [2], [3], [4], [7] được tác giả dẫn trong bài đều đã « mất tích »)

Ngày 08/10/2018, UBND thành phố Hà Nội chính thức công bố chủ trương xây dựng “Nhà hát Opera Hồ Tây” với vốn đầu tư dự kiến gần 1.500 tỉ đồng, tọa lạc trên bán đảo Quảng An.

Ngay sau công bố báo chí, giới chuyên gia quy hoạch - kiến trúc, và đặc biệt là mạng xã hội đã phản ứng rất mạnh. Cụ thể như : Tuổi Trẻ Online – “Nhiều ý kiến băn khoăn về dự án nhà hát 1.500 tỉ ở Hồ Tây” [1]; Thanh Niên – “Xây nhà hát ở Hồ Tây : Có cần thiết vào lúc này ?” [2] ; VietnamNet – “Nhà hát 1.500 tỉ ở Hồ Tây : Ưu tiên có đúng lúc?” [3] ; VnExpress – “Xây nhà hát 1.500 tỉ : Hà Nội nên làm gì trước ?” [4].

Tưởng là sau phản ứng của báo chí và dư luận, vấn đề xây đựng nhà hát Ngọc Trai sẽ được xếp lại, như nhà hát Thủ Thiêm. Ai ngờ, ẩn mình sau 7 năm, hôm qua, 05/10/2025, nhà hát Ngọc Trai được khởi công rầm rộ [5].

Nguyễn Ngọc Chu – Hai biện pháp mạnh không cho giá nhà tiếp tục « leo thang lên trời »

 

1. NGHỊCH LÝ

Ngày 22/09/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính có phát biểu dậy sóng dư luận, khi nêu ra một thực trạng chua xót :

"Nhà mà 70-100 triệu/m², còn các anh đánh giá không có nhu cầu thì các anh ngồi trên trời cả rồi, trên thiên đình hết cả rồi, không còn ai dưới hạ giới nữa" [1].

Giá nhà Hà Nội chỉ trong vòng 10 năm đã tăng lên gấp 3 lần [2]. Giai đoạn 2014 – 2015, giá chung cư dao động chỉ trong khoảng 18-25 triệu đồng//m². Nhưng đến năm 2025 thì giá bán trung bình trên thị trường quý 2-2025 đạt 80 triệu đồng/m², tăng 5,6 % so với quý trước, tăng 33 % so với cùng kỳ năm 2024 [1,2]. Nhiều dự án chào bán ở mức 100-150 triệu đồng/m². Có dự án thậm chí lên đến 200-330 triệu đồng/m² [3].

Nguyễn Ngọc Chu – Sao không nghĩ về mô hình văn phòng đại diện khu vực sau sáp nhập tỉnh ?

 

Việc chuyển đổi về mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước đi tích cực. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tồn tại ở nhiều nước trên thế giới từ lâu. Nhưng với Việt Nam là mô hình mới.

Hơn nữa, cấu trúc Nhà nước Việt Nam khác căn bản so với các nước, nên mô hình địa phương hai cấp ở Việt Nam đối mặt với những thách thức mà ở các nước công nghiệp như Nhật Bản, Thụy Điển không phải đối diện.

Có nhiều loại thách thức xuất hiện khi áp dụng mô hình địa phương hai cấp ở Việt Nam. Ở đây, chỉ đề cập ngắn gọn đến hai thách thức lớn :

Nguyễn Ngọc Chu – Cần tập trung trí lực cho đại sự quốc gia

 

1. Quản trị quốc gia là điều hành quốc gia với hàng chục, hàng trăm triệu con người. Rất phức tạp. Vô vàn vấn đề. Nhiều lĩnh vực. Nhiều lớp. Nhiều tầng. Cho nên phải sinh ra hệ thống, phải phân cấp, phân quyền.

Thủ tướng, dù tài giỏi đến đâu, thông tuệ đến mức nào, cũng không thể để tâm đến mọi việc. Thủ tướng cần tập trung trí lực, sinh lực cho những việc đại sự quốc gia.

Như các thủ lĩnh tự cầm quân đảm nhận những mặt trận trọng yếu, dù ở cương vị toàn quốc, Thủ tướng cần “nhúng tay” trực tiếp vào vào các vấn đề trọng đại.

Nguyễn Ngọc Chu – Bao giờ thì trí tuệ nhân tạo được áp dụng vào quá trình tố tụng ở Việt Nam ?

 

1. Trường hợp tiến sĩ Hoàng Phương Mai quyên sinh, có người đặt câu hỏi : Công đoàn ở đâu ? Đồng nghiệp ở đâu ? …

Trong thực tiễn đã có biết bao trường hợp, khi rơi vào hoàn cảnh cần xung quanh lên tiếng thì tất cả im lặng. Nhiều lúc tệ hơn, còn bị xúm vào đấu tố, bị đánh hội đồng. Có nhiều trường hợp bị cướp mà không dám kêu cướp. Vì sẽ bị bọn cướp xúm vào đánh đập rồi vu oan cho là cướp. Trong khi xung quanh im lặng, không muốn hoặc không dám can dự.

Ai cũng muốn sống. Chọn cái chết để chứng minh sự trong sạch là tình thế vạn bất đắc dĩ. Kẻ sĩ cần sống sót để kêu oan cho chính mình.

Nguyễn Ngọc Chu - Đâu rồi công bằng cho tiến sĩ Hoàng Phương Mai ?

 

Đôi lời : Các vấn đề lịch sử như Thích Quảng Đức vẫn gây tranh cãi nên lấy làm ví dụ chưa ổn lắm, nhưng đăng nguyên văn vì tôn trọng ý kiến của tác giả (TM).

1. Có người nói, không biết rõ tình hình nội bộ thì đừng xen vào. Nhưng quy luật vận hành của tạo hóa dạy điều khác.

Không đến mặt trời mà biết ánh sáng mặt trời là do phản ứng nhiệt hạch trong lõi mặt trời sinh ra. Không mở “hộp đen” nhưng từ kết quả đầu ra thì biết “ruột gan” của “hộp đen”. Nhìn cá chết ở hồ thì biết môi trường sống ở hồ. Xem video tự thiêu của hòa thượng Thích Quảng Đức, tổng thống Kennedy phải bỏ ra ngoài phòng họp và nói rằng nơi đó chính quyền đã làm những điều khủng khiếp lắm mới buộc nhà sư phải tự thiêu.

Sự quyên sinh của tiến sĩ (TS) Hoàng Phương Mai là chứng cớ cốt lõi khẳng định bất công chà đạp chị. Hàng chục bản giải trình, hay trăm trang biên bản hội họp chẳng đáng nghĩa gì trước sự hy sinh tính mạng để đòi sự công bằng.

Nguyễn Ngọc Chu - Án oan có đến từ phía soạn thảo luật ?

 

Với sự lên tiếng mạnh mẽ của dư luận, ngày 13/8/2025 Viện Kiểm sát Nhân dân (VKSND) tỉnh Hưng Yên đã thay đổi biện pháp ngăn chặn, từ tạm giam sang cấm đi khỏi nơi cư trú đối với anh Thái Khắc Thành, người bị tuyên phạt 6 năm tù giam vì nuôi, nhân giống 13 con gà lôi và đem đi bán [1].

Trong một động thái tương tự, ngày 16/08/2025 VKSND khu vực 5, tỉnh Cà Mau đã cho tại ngoại đối với ông Trần Văn Tâm bị kết án 7 năm tù giam. Hiệu trưởng Trần Văn Tâm bị quy tội tham ô 10,7 triệu đồng, do tự làm đồ dùng cho Nhà trường nên không có hóa đơn, phải mua hóa đơn ngoài để hợp thức chi phí. Thầy giáo Trần Văn Tâm được cho tại ngoại sau 1 năm 1 ngày bị tạm giam [2].

Việc sửa sai của VKSND tỉnh Hưng Yên và VKSND khu vực 5, tỉnh Cà Mau là đáng hoan nghênh. Nhưng bản án vẫn còn ở phía trước. Tòa án tỉnh Hưng Yên và Tòa án tỉnh Cà Mau sẽ xử anh Thái Khắc Thành và thầy Hiệu trưởng Trần Văn Tâm như thế nào đây, trong phiên phúc thẩm sắp tới?