“Sắp
tới tính làm gì ?” là câu hỏi buồn mà các “cựu nhà báo” liên tục phải nghe
trong thời gian gần đây.
Sự
thích ứng không dễ dàng. Làm YouTuber ư ? Khó mà cạnh tranh lại cách tạo trend
rất đời của các “ngôi sao mạng xã hội” !
Làm
truyền thông ư ? Không dễ ! Tư duy của dân báo chí là tin bài, còn dân làm truyền
thông thiên về quảng cáo, xây dựng hình ảnh, xử lý sự cố… Mục đích một bên là
thông tin, một bên là thương mại.
Tâm
sự của người viết báo « tuột xích » nhiều năm sống bằng guồng quay
nghiệt ngã của xe ôm công nghệ :
- Hãy
quên mình là ai, đã từng là ai. Bạn bị đá văng ra khỏi những cao ốc tráng lệ
tòa soạn có đau bằng ông Vương Đình Huệ, Võ Văn Thưởng, Nguyễn Xuân Phúc...khi
rời cung đình không ?
- Hãy
tập dạ, thưa, cúi mình...kể cả với những đồng tiền nhỏ của khách, cái thời ngạo
mạn, bố láo trước các doanh nghiệp đã qua rồi.
Điểm
chuẩn vào ngành Báo chí nhiều năm qua luôn nằm trong nhóm cao nhất, thậm chí có
năm là cao nhất trong kỳ tuyển sinh đại học của Trường Đại học Khoa học Xã hội
và Nhân văn, Đại học Quốc gia TPHCM.
Thống
kê trong 5 năm gần đây, điểm chuẩn tổ hợp C00 của ngành Báo chí như sau:
Tuần báo Phụ Nữ Chủ Nhật TPHCM đã thông
báo ngưng phát hành vào những ngày cuối năm 2024. Lý do không được nêu ra,
nhưng ai hiểu rõ đời sống báo chí, lờ mờ đoán nguyên nhân từ kinh phí.
Đã có một thời gian khá dài, tui cộng tác
trang văn hóa - văn nghệ nhựt báo Phụ Nữ TPHCM. Lúc ấy, Phụ Nữ thực sự mạnh về
tiềm lực kinh tế nên trả nhuận bút cao thuộc top đầu. Tuần báo Phụ Nữ Chủ Nhật
cũng có lượng độc giả riêng, ổn định.
Nhưng sự bùng nổ của mạng xã hội và xu hướng
đọc báo trên smartphone khiến các toà soạn ngỡ ngàng, trở tay không kịp. « Tia
ra », số lượng bán ra của tất cả các đầu báo giấy sụt giảm thê thảm. Tất cả
các đầu báo lớn đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng, còn báo nhỏ ngắc ngoải.
Công
ty xổ số của các tỉnh thành năm nay 2023 bội thu. Theo báo chí mậu dịch, chưa
khi nào "ngành" xổ số thành công tốt đẹp đến thế.
Kết
quả ấy nói lên điều gì, nhất là trong bối cảnh năm 2023 kinh tế - xã hội xứ này
xuống dốc thê thảm, gần như xuống đáy thấp nhất từ trước tới nay?
-
Nó chỉ ra rằng sự bần cùng hóa, bế tắc, cùng quẫn đang phủ đầy cuộc sống, mỗi
gia đình, mỗi cá nhân. Tình trạng mất việc, thất nghiệp, không công ăn việc
làm, không thu nhập tối thiểu đã cung cấp nhân lực cho đội ngũ bán vé số đông
chưa từng thấy. Càng đông "lao động vé số" thì các công ty xổ số càng
phát hành được nhiều, càng bội thu.
Hai từ đang rất thịnh hành trên các
mạng xã hội, là tang ping và bai lan, báo Economist kể. Tang ping, có thể đọc
theo âm Hán Việt là “thảng bình,” nghĩa là nằm dài, nằm ườn, nằm thẳng cẳng.
Bai lan, đọc là “bại lạn,” nghĩa là hư hỏng, như trái cây đã thối rữa.
Hồi
đầu tháng Bảy, một thanh niên Trung Hoa từ Thẩm Quyến đi qua Hồng Kông, mang
trong túi đeo lưng $8.000 đô la Mỹ tiền mặt, dù biết lệnh cấm không ai được đem
theo hơn $5.000 đô la khi xuất ngoại.
Tại
sao anh liều lĩnh vậy? Bởi vì, “Kinh tế
Trung Quốc không ổn định, nên đem tài sản gửi ngân hàng ở Hương Cảng.” Anh
ta phải đứng xếp hàng chờ 40 phút mới đến lượt; nhiều người trong lục địa cũng
đi ký thác tiền như anh. Câu chuyện kể trên tờ South China Morning Post (Hoa
Nam Tảo Báo) ngày 4 tháng Bảy, 2023.
Trong
góc độ cá nhân người viết, đợt bùng dịch thứ 5 mới thực sự là thước đo lớn về
khả năng thích nghi với biến cố lớn của người Việt.
Chủ
tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh Phan Văn Mãi nói, ông nhận được nhiều ý kiến
cho rằng khi tình hình dịch đang tăng lên mà thành phố lại cho mở ra nhiều dịch
vụ.
Nhiều
quận huyện đã đổi màu xanh sang vàng, vàng sang cam. Nhiều ổ dịch mới được phát
hiện. Thành phố đánh giá lại việc bán ăn uống tại chỗ, hiểu đơn giản, có đóng
ăn uống tại chỗ không.
"Giờ
chỉ muốn về quê thôi, cho gì cũng không ham".
Đó là
lời một người dân miền Tây nói với phóng viên trong khi chờ thông chốt kiểm
soát đêm qua.
Đại đa
số những người được hỏi trong hàng nghìn người kéo nhau về quê ở hai chốt Long
An và Bình Dương hôm qua đều nói làm thợ hồ hay các công việc thời vụ khác. Họ
đều đã 3-4 tháng không có việc làm, ăn toàn mì tôm, và đã tiêu sạch sẽ những
khoản tiết kiệm ít ỏi của mình rồi.
Có
lẽ những người bán vé số, hàng rong, dân lao động thời vụ, công nhân bị nghỉ
việc…đang đói ăn thật sự trong thời buổi giãn cách này.
Tiền
dành dụm không có, không được ra khỏi nhà, thực phẩm dự trữ cũng gần như không,
mà nếu có thì tủ lạnh đâu mà chứa?
Cứ
thế họ ở trong những căn “nhà” trọ chỉ rộng chừng 4 mét vuông, thêm được cái
gác 2 mét vuông cũng là cái giường ngủ được kê trên nóc phòng vệ sinh nữa. Họ
chỉ trông chờ vào những phần quà tiếp tế lương thực, thực phẩm từ các nhà hảo
tâm, hàng xóm và đoàn thể.
Người
đàn ông nhìn thật an nhiên này thật ra đang rối bời.
Đang
làm bảo vệ cho một cửa hàng, Covid-19 ập tới khiến ông Vinh mất việc. ‘Kẹt cứng
ngắc’ giữa Sài Gòn, trụ hết nổi, ông làm một việc mà cả đời chưa bao giờ nghĩ
tới: ‘để lòng tự trọng qua một bên mà đi… ăn xin’.
Báo
Thanh Niên kể:
"Giao
lộ Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Võ Thị Sáu (Q.3, TP.HCM) có người đàn ông luống tuổi mặc
đồ bảo vệ ngồi bên đường. Ông dựng xe ở một góc, trên xe có một tấm bảng nhỏ:
“Không tiền về quê tránh dịch. Xin vui lòng giúp đỡ. Cảm ơn!”.
Khi
chủ tịch TPHCM ban hành chỉ thị cách ly xã hội trong vòng 15 ngày, hầu như mọi
người dân đều tự giác chấp hành "ở đâu yên đó". Nhưng khi nỗi lo bệnh
dịch lây lan giảm xuống thì nỗi khổ của người nghèo lại tăng lên.
Họ
là những người bán vé số, hàng rong, ve chai, sửa xe, thợ hồ, bồi bàn, phụ bếp,
là giáo viên mầm non tư thục, là công nhân các nhà máy tạm thời đóng cửa...
Họ
là người lao động kiếm sống qua ngày, không có lương cố định, không bảo hiểm
thất nghiệp, không bảo hiểm y tế... được gọi là lao động tự do.
Thua lỗ lớn, có nguy cơ phá sản và phải sa thải nhân viên dù có được tài
trợ của Nhà nước, đó là bức tranh đen tối của ngành hàng không vì đại
dịch Covid. Hãng tin Pháp AFP hôm 18/02/2021 đã phác họa toàn cảnh ngành
hàng không, hiện chưa thấy ánh sáng ở cuối đường hầm và dù một mai ra
khỏi được khủng hoảng, cũng sẽ không còn như xưa.
Tình trạng vận chuyển hàng không hiện nay như thế nào ?
Thảm hại ! Đại dịch là « cú sốc lớn nhất mà lãnh vực hàng không chưa bao giờ gặp phải »,
lượng vận chuyển bị sụt giảm đến 66% - theo Brian Pearce, kinh tế gia
trưởng của Hiệp hội Vận chuyển Hàng không Quốc tế (IATA). Hoạt động đã
rơi trở lại ở mức của năm 2003, với 1,3 tỉ hành khách trong năm 2020,
thấp hơn rất nhiều so với 4,5 tỉ hành khách trong năm 2019, theo Tổ chức
Hàng không Dân dụng Quốc tế (OACI).
Điều
phối viên hỏi : Với tình hình kinh tế trong thời Covid hiện nay, ông nghĩ
rằng ông sẽ tăng mức lương tối thiểu lên $15?
Biden
trả lời: Dĩ nhiên, bởi vì tôi nghĩ một trong những điều chúng ta phải làm là
giải cứu (bail out) họ. Một trên 6 doanh nghiệp nhỏ có thể sẽ phải đóng cửa.
Tác giả mở đầu bài viết hôm nay 15/06/2020 bằng hình ảnh một người
đàn ông 52 tuổi ngồi trên vỉa hè một đại lộ ở ngoại ô Bắc Kinh, chiếc
túi đồ nghề đã phai màu lỉnh kỉnh những đồ nghề xây dựng như búa, bay
thợ hồ…Ông cho biết mỗi ngày từ 5 giờ sáng đã có mặt, nhưng hiếm ai
thuê. Mùa hè năm ngoái, ông rời Hắc Long Giang đến Bắc Kinh thử thời
vận, nghĩ rằng sẽ dễ sống hơn ở quê. Xung quanh ông là nhiều người lao
động nhập cư khác.
Hàng trăm « mingong » (dân công, tức lao động
ngoại tỉnh) tụ tập tại đây từ tờ mờ sáng, chờ chực những người đến tìm
nhân công giá rẻ. Một người lao động từ Hà Bắc thổ lộ : « Tôi đến
chợ này từ bảy năm qua. Hồi trước nhiều việc lắm, có thể dễ dàng được
nhận vào làm ở nhà máy hay công trường xây dựng. Giờ đây các xưởng đóng
cửa hoặc sa thải công nhân. Và vì có nhiều người tìm việc, nên tiền
lương nay thấp hơn trước, tôi vất vả hơn nhiều để kiếm tiền gởi về cho
vợ con ».
Hôm 22/05/2020 trong phiên họp toàn thể Quốc hội, thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường giải thích : « Phát triển kinh tế có nguy cơ bị một loạt các nhân tố khó dự đoán làm ảnh hưởng ».
Lần đầu tiên không ấn định mục tiêu tăng trưởng
Le Monde
mô tả, vị thủ tướng đầy vẻ lo lắng đã trình bày báo cáo hoạt động của
chính phủ, trước 2.897 đại biểu của kỳ họp Quốc hội lần thứ 13 tại Đại
sảnh đường Nhân Dân. Trước hết, ông Lý Khắc Cường xác định « hiện nay đại dịch vẫn chưa kết thúc ».
Kỳ họp đã được dời lại 11 tuần so với những năm trước vì dịch virus
corona, gây ấn tượng với hình ảnh toàn bộ các nhà lãnh đạo Trung Quốc
mang khẩu trang, trừ 25 ủy viên Bộ Chính trị và 15 ủy viên Thường vụ
Quốc hội.
Mối lo lớn nhất của Bắc Kinh bây giờ là xã hội bất ổn nếu quá nhiều
người mất việc. Trong hình, công nhân Trung Quốc làm việc tại một nhà máy ở
Trương Gia Khẩu, phía Bắc tỉnh Hà Bắc hôm 13 Tháng Giêng, 2020. (Hình: STR/AFP
via Getty Images)
(Người Việt 14/01/2020)Trong quý thứ ba năm 2019, tỉ số tăng
trưởng Tổng Sản Lượng Nội Địa (GDP) Trung Quốc 6% là mức thấp nhất kể từ năm
1992. Và sẽ còn xuống thấp hơn. Chiến tranh mậu dịch với Mỹ là một nguyên nhân,
nhưng còn nhiều yếu tố khác khiến kinh tế tiến chậm lại.
Thí dụ, sức tiêu thụ của người dân giảm sụt,
vì giá cả nhà cửa và thịt heo lên cao khiến họ không còn dư tiền mua những thứ
xa xỉ như xe hơi hay điện thoại mới. Số tiền nợ của chính phủ địa phương và các
xí nghiệp vẫn tăng cao, lo không trả được.
Để đối phó với quả bom nợ, năm ngoái Cộng
Sản Trung Quốc đã tảo thanh hệ thống “ngân hàng đen;” tức là những quỹ cho vay
mà Ngân Hàng Trung Ương không kiểm soát. Hành động này khiến các xí nghiệp tư
doanh thiếu tiền vì xưa nay không thể vay được từ các ngân hàng chính phủ, họ
phải quay sang các “ngân hàng đen” với lãi suất có khi lên tới 20%.
Cảng Pirée của Hy Lạp, hiện do Trung Quốc quản lý đến năm 2052,
nơi những chuyến tàu container tấp nập đưa hàng đến các nước châu Âu.
Từ sau khi mua được hải cảng đầu tiên tại châu Âu
là Pirée của Hy Lạp, tập đoàn Cosco (China Ocean Shipping Company) của
Trung Quốc đã ăn nên làm ra, biến nơi đây thành cửa ngõ để đi vào châu
lục. Tuy nhiên, có một điều nghịch lý là tỉ lệ thất nghiệp ở khu vực
cảng lại lên đến 80% !
Le Monde mô tả, ở phía
tây cảng Pirée, những cần cẩu màu xanh lục và màu cam là chỉ dấu của
cảng Drapetsona và Keratsini, những thành phố công nhân bị ảnh hưởng
nặng nề bởi cuộc khủng hoảng kinh tế. Ở các ngõ vào bến cảng, nơi những
chiếc tàu chở container chen chúc, ra vào liên tục, nhân viên được đón
tiếp bằng những lá cờ đỏ của Trung Quốc.
Đầu cầu châu Âu của « Một vành đai, một con đường »
Ông Du Tăng Cảng (Yu Zenggang), người đứng đầu cơ quan quản lý cảng Pirée khoe : «
Năm 2018 là một năm hoàn toàn thành công và thắng lợi. Những thành tựu
kinh tế của cảng phù hợp với nền kinh tế Hy Lạp, và các khoản đầu tư
trong tương lai của chúng tôi sẽ tạo ra thêm tăng trưởng và nhiều công
ăn việc làm mới ».