Tiểu Vũ - Khi không gian công cộng bị chiếm dụng để quảng cáo

Đi đón năm mới 2026, tưởng có gì hay ho. Nhưng vừa bước ra đường Nguyễn Huệ, cảm giác đầu tiên là bị áp đảo. Một không gian từng được gọi là văn hóa công cộng nay hiện ra như một trung tâm quảng cáo khổng lồ của Tiger Beer.

Ánh sáng, màn hình led, sân khấu, logo phủ kín. Mọi thứ đều được thiết kế để nhìn thấy thương hiệu trước khi kịp cảm nhận không khí năm mới.

Âm thanh dội ra trước, hình ảnh theo sau. Tiếng từ hệ thống loa phát lên rồi vài nhịp sau miệng người dẫn trên màn hình mới nhắp theo. Âm thanh và hình ảnh lệch nhau, tạo ra một độ trễ ngược rất khó chịu.

Đó không chỉ là lỗi kỹ thuật. Nó phản ánh một cách làm cẩu thả với trải nghiệm công cộng, nơi người xem phải tự điều chỉnh cảm giác của mình để thích nghi với một sân khấu được dựng lên chủ yếu cho mục đích quảng bá.

Không gian nhanh chóng bị phân tầng. Vòng trong là khu uống bia, khu trải nghiệm có điều kiện. Vòng ngoài là đám đông đứng xem, đúng hơn là đứng nhìn người khác vui. Không cần rào chắn, không cần biển báo, nhưng ai cũng hiểu vị trí của mình. Một quảng trường mở bị biến thành một sơ đồ phân vai, nơi quyền được tham gia không còn thuộc về tất cả.

Nguyễn Huệ thường được nhắc đến như biểu tượng của không gian công cộng đô thị. Nhưng mỗi dịp lễ lớn, biểu tượng ấy lại bị thuê trọn để trở thành sân khấu thương hiệu. Cái gọi là lễ hội thực chất là một sự kiện marketing được phóng đại, nơi cảm xúc tập thể bị dẫn dắt, điều tiết và khai thác bằng logo, slogan và những tiếng hô quảng cáo lặp đi lặp lại.

Vấn đề không nằm ở việc có tài trợ hay không. Vấn đề là sự lấn át. Khi thương hiệu chiếm trọn trung tâm, khi người dân bị đẩy ra rìa trong chính không gian chung của mình, thì tinh thần công cộng đã bị bóp méo. Người đến đón năm mới không còn là chủ thể của lễ hội, mà chỉ là đám đông được phép hiện diện để tạo không khí cho một chiến dịch truyền thông.

Đó là một dạng mệt mỏi rất đô thị. Không phải vì thiếu niềm vui, mà vì niềm vui bị chiếm dụng. Bị đóng khung. Bị điều kiện hóa. Và cuối cùng, không còn thuộc về tất cả nữa.

TIỂU VŨ 31.12.2025 (Tựa bài do Thụy My đặt)