Phan Thúy Hà - Nhân nói về nhà văn Duy Lam

Hôm trước đăng bài thơ Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết - có bạn còm nhắc đến một cuốn sách vui vẻ của nhà văn Duy Lam, thế là mình tìm và mua, chiều nay nhân được.

Cuốn sách kể chuyện sinh hoạt trong một gia đình kiểu như ngày xưa mình đọc Chú bé rắc rối. Phù hợp tuổi học sinh. Mình mua không vì thích đọc, mà muốn giữ một kỷ niệm của một con người từng đi qua cuộc đời này.

Nhà văn Duy Lam là cháu của ba nhà văn trong Tự lực văn đoàn, là thành viên trẻ tuổi nhất trong Tự lực văn đoàn. Mẹ của ông là bà Nguyễn Thị Thế - là em gái nhà văn Nhất Linh, Hoàng Đạo, là chị gái nhà văn Thạch Lam. Bà có một cuốn hồi ký về gia đình Nguyễn Tường.

Đọc các bài viết trên mạng, biết là sau ngày 30/4 nhà văn phải đi tù cải tạo gần 13 năm.

Bài thơ Chiếc kẹo nhỏ trong bàn tay người chết viết về giờ phút sắp ra đi của một bạn tù - đại tá Nguyễn Khoa Dánh (Doánh?).

Người bạn sắp chết thèm chiếc kẹo ngọt, các bạn đi xin về được một chiếc kẹo đặt vào lòng bàn tay bạn, bàn tay từ từ nắm lại. Khi nhà văn Duy Lam vuốt mặt cho bạn thì chiếc kẹo rơi ra khỏi tay, nằm trên ngực áo.

(Người bạn tù đó chính là em trai tướng Nguyễn Khoa Nam - người đã tự sát trong sáng ngày 01.05.1975)

Tên của nhà văn Duy Lam có trong đoạn trích Nhà tù của nhà văn Duyên Anh:

Nhà văn, nhà thơ trong chiến dịch từ 02-04 đến 28-04-1976:

1. Dương Nghiễm Mậu

2. Doãn Quốc Sĩ

3. Trần Dạ Từ

4. Nhã Ca

5. Lê Xuyên

6. Nguyễn Mạnh Côn

7. Thế Viên

8. Thái Thủy

9. Mặc Thu

10. Vũ Hoàng Chương

11. Duyên Anh ....

Nguyễn Sĩ Tế bị bắt trước chiến dịch, bị “tình nghi trong tổ chức phản động”. Hồ Hữu Tường bị bắt năm 1977. Hoàng Hải Thủy bị bắt năm 1977, can tội gửi bài vở ra nước ngoài. Nguyễn Đình Toàn bị bắt năm 1977, can tội âm mưu vượt biên. Nguyễn Thụy Long bị bắt năm 1977, can tội phản động. Một nhà thơ duy nhất được đưa ra tòa kết án 18 năm khổ sai lao động là Tú Kếu “trong tổ chức chống phá cách mạng”.

Nhà báo bị  trong chiến dịch từ 02-04 đến 28-04-1976:

1. Đằng Giao

2. Chu Vị Thủy và đứa con mới sinh được vài ngày

3. Hồng Dương

4. Thanh Thương Hoàng

5. Văn Kha

6. Hồ Nam

7. Đào Xuân Hiệp

8. Như Phong

9. Nguyễn Văn Minh

10. Trịnh Viết Thành

11. Anh Quân

12. Xuyên Sơn

13. Cao Sơn

14. Đặng Hải Sơn

15. Đặng Hoàng Hà

16. Lê Văn Vũ Bắc Tiến

17. Sao Biển

18. Nguyễn Văn Mau

19. Hồ Văn Đồng

20. Lê Hiền

21. Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh

22. Tô Ngọc

23. Uyên Thao

24. Lý Đại Nguyên

25. Vương Hữu Đức

26. Mai Thế Yên

27. Tô Kiều Phương

28. Mai Đức Khôi

29. Lê Trọng Khôi

Còn vài người nữa tôi không nhớ tên. Nguyễn Tú bị bắt từ đêm 30-04-1975 và đã chết ở khám Chí Hòa vì tê liệt. Trần Việt Sơn cũng bị bắt trước chiến dich 02-04-1976, được thả sau 3 năm tù đầy và đã chết trong khoảng tháng 9-1983.

Đạo diễn điện ảnh bị bắt trong chiến dịch từ 02-04 đến 28-04-1976:

1. Hoàng Vĩnh Lộc

2. Hoàng Anh Tuấn

3. Thân Trọng Kỳ

4. Minh Đăng Khánh

Soạn giả cải lương bị bắt trong chiến dịch từ 02-04 đến 28-04-1976:

1. Mộc Linh

Giám đốc các nhà phát hành bị bắt trong chiến dịch từ 02-04 đến 28-04-1976:

1. Nam Cường

2. Đồng Nai

3. Độc Lập

4. Khai Trí (nhà sách Khai Trí)

Họa sĩ bị bắt trong chiến dịch từ 02-04 đến 28-04-1976:

1. Nguyễn Hải Chí (Chóe)

Dich giả bị bắt trong chiến dịch từ 02-04 đến 28-04-1976:

1. Nguyễn Hữu Hiệu

2. Nguyễn Hữu Trọng

Nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhạc sĩ quân đội, nếu là sĩ quan hay công chức cấp trưởng ty trở lên, đi trình diện học tập từ tháng 6-1975. Những người tôi biết:

1. Thanh Tâm Tuyền

2. Mai Trung Tĩnh

3. Dương Hùng Cường

4. Hà Thượng Nhân

5. Phan Lạc Phúc

6. Tô Thùy Yên

7. Văn Quang

8. Thảo Trường

9. Duy Lam

10. Phan Nhật Nam

11. Huy Vân

12. Đặng Trần Huân

13. Hoàng Ngọc Liên

14. Diên Nghị

15. Phan Lạc Giang Đông

16. Vũ Đức Nghiêm

17. Vũ Văn Sâm (Thục Vũ)

18. Đỗ Tiến Đức

19. Minh Kỳ

20. Thế Uyên

21. Vũ Thành An

22. Dương Kiền

23. Đinh Tiến Luyện

24. Nhật Bằng

Những người đã chết trong ngục tù:

1. Minh Kỳ

2. Thục Vũ

3. Nguyễn Mạnh Côn

4. Nguyễn Tú

5. Huy Vân

Những người đã chết sau khi được tha:

1. Vũ Hoàng Chương

2. Hồ Hữu Tường

3. Hoàng Vĩnh Lộc

4. Minh Đăng Khánh

5. Trần Việt Sơn

Những người được tha rồi bị bắt lại:

1. Hoàng Hải Thủy

2. Dương Hùng Cường

3. Doãn Quốc Sĩ

4. Nguyễn Đình Toàn

Những người mới bị bắt từ tháng 4-1984:

1. Nguyễn Hoạt

2. Phạm Thiên Thư 1

Những người trình diện từ tháng 6-1975 và bị bắt từ 02-04-1976 chưa hề được thả lần nào và vẫn còn nằm tù:

1. Trịnh Viết Thành

2. Trần Dạ Từ

3. Tô Ngọc

4. Nguyễn Viết Khánh

5. Thảo Trường

6. Duy Lam

7. Phan Nhật Nam

8. Hoàng Ngọc Liên

9. Vũ Đức Nghiêm

10. Văn Quang 2

Những người không hề bị bắt:

1. Thanh Lãng

2. Phạm Việt Tuyền

3. Nguyễn Quang Lãm

4. Vũ Bằng

5. Tam Lang

6. Trần Lê Nguyễn

7. Thượng Sĩ

8. Toan Ánh

9. Nguyễn Hiến Lê

10. Bình Nguyên Lộc

11. Nguyễn Xuân

PHAN THÚY HÀ 04.05.2026 (Tựa bài do Thụy My đặt)

(Trích Nhà tù)