Mai Quốc Ấn - Lời giải xăng nào?

Báo Thanh Niên có một bài viết “Xăng E10, giải đáp băn khoăn trước giờ G”.

Bài viết này chừng mực hơn kiểu giật tít “Nhân dân đồng thuận cao với xăng E10”. Các bạn có thể đọc bài viết của Thanh Niên để tự đánh giá.

Tôi làm về lĩnh vực môi trường nên đưa thêm một góc nhìn khác về xăng đối với môi trường, và lấy ví dụ về một quốc gia trong khối Đông văn - khối dùng đũa, có văn hóa tương đồng với Việt Nam là Nhật Bản.

Tại Nhật Bản, phương tiện giao thông chủ yếu sử dụng hai loại xăng:Xăng thông thường (Regular): Chỉ số RON 90 - 91, thường dành cho xe phổ thông. Xăng cao cấp (High-octane): Chỉ số RON 98 - 100, dành cho xe thể thao và ô tô cao cấp. Xăng tại Nhật nổi tiếng là xăng nguyên chất, sạch, hầu như không pha tạp chất hay ethanol, giúp bảo vệ động cơ rất tốt. Tại các trạm xăng, bạn có thể dễ dàng phân biệt các loại nhiên liệu thông qua màu sắc tại vòi.

Nhật Bản rất ít xăng E10!

Nhưng! Chỉ số đo ô nhiễm không khí IQAir của Nhật Bản luôn trong nhóm an toàn (màu xanh), rất hiếm khi có cảnh báo (màu vàng) và chưa từng có cảnh báo báo động (màu đỏ) hay cảnh báo có hại (màu tím) hay nguy hại (màu nâu). Đây là quan sát và tổng kết hơn 10 năm của cá nhân tôi. Dữ liệu IQAir các bạn có thể tìm hiểu trực tiếp từ tổ chức này.

Việc gìn giữ môi trường luôn cần và tham gia gìn giữ môi trường thì sử dụng xăng nào chỉ là một phần nhỏ của vấn đề.

Lấy ví dụ về bụi thì việc thi công xây dựng tại Việt Nam phát sinh rất nhiều và việc trễ tiến độ xây dựng cũng góp phần tạo bụi. Ở Nhật, một tuyến cao tốc bị đứt gãy do động đất chỉ cần 7 ngày để xây mới trở lại (xin nhấn mạnh là 7 ngày) và họ thi công nhanh không phải nhờ nhân lực hùng hậu mà nhờ công nghệ chính xác và gần gũi với môi trường.

Nông dân Nhật không đốt đồng (đốt rơm) mà sau thu hoạch thi họ dùng máy băm rơm và phun vi sinh vào để làm phân hữu cơ cho đất. Người Nhật cũng không có sự vô ý thức trong việc đốt rác sinh hoạt hay đổ trộm rác để gây ra ô nhiễm trực tiếp hay ô nhiễm thứ cấp.

Còn nhiều nữa về sự văn minh và hiện đại của người Nhật trong việc bảo vệ môi trường. Và hiện thực là dù không sử dụng xăng E10 thì họ vẫn là một trong những quốc gia ít ô nhiễm không khí nhất Châu Á và thế giới. Đó là kết quả của sự thụ hưởng giáo dục bậc cao, ý thức bảo vệ môi trường sâu sắc và áp dụng nền khoa học công nghệ hiện đại.

Tôi không rõ con số “10 % ảnh hưởng khi sử dụng xăng E10” mà báo chí trong nước đưa ra lấy từ nghiên cứu nào hay đó chỉ là một ước lượng. Nhưng với người dân, nhất là người nghèo đô thị và nông dân vùng sâu, vùng xa thì việc đổi xe cho tương thích với xăng E10 là cả một bài toán hóc búa về chi phí mưu sinh.

Một chính sách lớn nên bắt đầu từ thử nghiệm nhỏ, nghiên cứu tiền khả thi, đánh giá hiệu quả trước khi triển khai đồng loạt.

Hãy đặt thử một vấn đề: Nếu sau khi sử dụng xăng E10 trong 6-12 tháng mà chỉ số ô nhiễm không khí không giảm thì nên ăn nói với nhân dân ra sao?

P/s: Dẫu viết ra thì cũng không thể thay đổi được gì. Nhưng vẫn cần phải viết! Đó là chức phận.

MAI QUỐC ẤN 25.05.2026