Bảy Thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng yêu cầu Trump đảo ngược quyết định nhập khẩu diesel Nga. Một cuộc đối đầu pháp lý mới giữa Nhà Trắng và Quốc hội đang mở ra.
Ngày 11/10, bảy Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ, gồm ba người thuộc Đảng Dân chủ và bốn người thuộc Đảng Cộng hòa, đã ra tuyên bố chung phản đối quyết định của Tổng thống Donald Trump cho phép nhập khẩu nhiên liệu diesel từ Nga vào Mỹ.
Đáng chú ý, trong số những người ký tên có Susan Collins, Lisa Murkowski, Thom Tillis và John Curtis, bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa. Đây không phải một cuộc phản đối thuần túy của phe đối lập, mà là dấu hiệu cho thấy quyết định của Trump đang gây bất đồng ngay trong nội bộ đảng của ông.
Lý do phản đối rất rõ ràng: Quốc hội Mỹ đã ban hành luật cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga vào năm 2022, nhằm ngăn tiền của người Mỹ chảy vào ngân khố của Vladimir Putin để tài trợ cho cuộc chiến xâm lược Ukraine.
Trong tuyên bố ngày 11/10, các thượng nghị sĩ khẳng định quyết định của Trump đi ngược lại đạo luật đó. Họ còn cáo buộc chính quyền không tham vấn Quốc hội và không đưa ra lời giải thích theo yêu cầu của pháp luật. Thông điệp cuối cùng của họ rất dứt khoát: Chính quyền phải lập tức đảo ngược quyết định.
Luật của Quốc hội không phải tờ giấy muốn bỏ là bỏ!
Ngày 08/04/2022, dưới thời Tổng thống Joe Biden, Quốc hội Mỹ ban hành “Ending Importation of Russian Oil Act”, tức Đạo luật chấm dứt nhập khẩu dầu Nga, Public Law 117-109.
Điều 2 của đạo luật quy định cấm nhập khẩu các sản phẩm có xuất xứ Nga thuộc Chương 27 của Biểu thuế quan Hoa Kỳ. Phạm vi này bao gồm nhiên liệu dầu mỏ như diesel.
Nhưng luật không tước bỏ hoàn toàn quyền hành động của Tổng thống. Điều 3 cho phép Tổng thống chấm dứt lệnh cấm nếu đáp ứng những điều kiện cụ thể: Phải tham vấn các ủy ban Quốc hội có liên quan trước ít nhất 45 ngày, gửi chứng nhận theo quy định và chờ 90 ngày để lệnh chấm dứt có hiệu lực, trừ trường hợp Quốc hội ban hành nghị quyết phản đối và nghị quyết đó trở thành luật trong thời hạn quy định.
Nói cách khác, Quốc hội không trao cho Tổng thống một chiếc chìa khóa vạn năng để tùy ý mở lại cánh cửa nhập khẩu năng lượng Nga.
Thế nhưng, ngày 09/10/2026, Bộ Tài chính Mỹ thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) đã cấp Giấy phép chung số 135, cho phép một số giao dịch liên quan đến việc bán, vận chuyển, dỡ hàng và nhập khẩu diesel có xuất xứ Nga.
Vấn đề nằm ở đây: Một giấy phép hành chính của Bộ Tài chính có thể cho phép thực hiện điều mà một đạo luật liên bang của Quốc hội đã cấm hay không?
Chính quyền Trump bảo vệ quyết định của mình, cho rằng họ có thẩm quyền pháp lý và việc nhập khẩu diesel sẽ giúp giảm giá nhiên liệu cho người Mỹ. Nhưng Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis công khai nhận định rằng có cơ sở chính đáng để cho rằng Tổng thống không tuân thủ luật.
Muốn xác định tính hợp pháp, cần xem xét đầy đủ nội dung giấy phép, thẩm quyền của OFAC, các thủ tục mà chính quyền đã thực hiện và mối quan hệ giữa giấy phép này với đạo luật năm 2022. Nếu chính quyền chỉ dựa vào giấy phép hành chính mà không đáp ứng những điều kiện luật định để chấm dứt lệnh cấm, vấn đề pháp lý sẽ đặc biệt nghiêm trọng.
Nếu tranh chấp tiếp tục leo thang, các bên có đủ tư cách khởi kiện có thể tìm cách yêu cầu tòa án xem xét tính hợp pháp của quyết định hành pháp.
Nếu tòa án xác định chính quyền đã vượt quá thẩm quyền hoặc hành động trái luật, hậu quả có thể không chỉ dừng ở việc hủy bỏ hay hạn chế hiệu lực của giấy phép liên quan. Phán quyết còn có thể tạo ra một tiền lệ quan trọng về giới hạn quyền lực của Tổng thống trong việc thực thi các đạo luật trừng phạt và cấm vận.
Trump nói rằng nhập khẩu diesel Nga sẽ giúp tăng nguồn cung và giảm giá nhiên liệu. Nhưng lợi ích kinh tế thực tế đến đâu vẫn còn phải chờ kiểm chứng. Những nhà phân tích năng lượng đã bày tỏ hoài nghi rằng lượng diesel dự kiến nhập khẩu có thể làm giảm đáng kể giá nhiên liệu tại Mỹ.
Trong khi đó, Nga có cơ hội thu thêm doanh thu từ việc bán năng lượng, trong lúc cuộc chiến xâm lược Ukraine vẫn tiếp diễn.
Đây chính là nghịch lý: Một chính sách được quảng bá là nhằm giúp người tiêu dùng Mỹ có thể đồng thời tạo thêm nguồn thu cho chính quyền Putin, đối thủ mà Washington đã tìm cách gây sức ép kinh tế suốt nhiều năm.
Tổng thống có thể tìm cách giảm chi phí sinh hoạt cho người dân nhưng mục tiêu tốt không tự động biến mọi phương tiện thành hợp pháp. Nếu muốn thay đổi chính sách mà Quốc hội đã quy định bằng luật, chính quyền phải chỉ ra được căn cứ pháp lý cho hành động của mình.
Và xin nhắc lại một nguyên tắc căn bản của nền dân chủ Mỹ: Tổng thống có quyền điều hành đất nước, nhưng không đứng trên pháp luật. Quốc hội có trách nhiệm lập pháp, còn tòa án có vai trò giải quyết những tranh chấp pháp lý thuộc thẩm quyền của mình.
Trump có thể không thích luật do người tiền nhiệm Joe Biden ký ban hành. Ông có thể tìm cách thay đổi chính sách, thậm chí yêu cầu Quốc hội sửa luật. Nhưng ông không thể chỉ vì không thích mà coi luật ấy như chưa từng tồn tại.
Trump có thể gỡ chân dung Joe Biden khỏi Nhà Trắng, nhưng ông không thể gỡ một đạo luật liên bang khỏi hệ thống pháp luật Hoa Kỳ chỉ bằng cách ký một giấy phép hành chính.
Trong một nền dân chủ, quyền lực của Tổng thống phải có giới hạn, và pháp luật không thể trở thành thứ tùy thuộc vào sở thích của người đang ngồi trong Phòng Bầu dục.
LÊ DIỄN ĐỨC 12.10.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.