Moscow hôm nay bỗng dưng sống lại thời Liên Xô. Người dân bước vào siêu thị quẹt thẻ không được, vào quán cà phê dùng app thanh toán đứng hình, ra trạm xăng QR code chết lâm sàng, gọi taxi thì ứng dụng Yandex loading như đang dùng modem quay số năm 1991.
Không phải vì Nga bị hacker Mỹ đánh, không phải vì NATO cắt cáp, mà vì… chính điện Kremlin tự tay bóp cổ internet của thủ đô mình.
Đúng vậy!
Từ sáng 05/05, Moscow và St. Petersburg bị cắt mobile internet trên diện rộng, nhà mạng đồng loạt báo trước cho dân rằng từ nay đến lễ 09/05 sẽ có “gián đoạn vì lý do an ninh”. Ngay cả ngân hàng lớn nhất nước Nga cũng nhắn khách hàng chuẩn bị tinh thần mạng chập chờn, thanh toán điện tử lỗi lên lỗi xuống.
Một cường quốc hạt nhân mà dân mua ly cappuccino cũng phải hỏi “Anh ơi quán có nhận tiền mặt không?”. Nghe xong chỉ muốn hỏi “Ủa, đây là Moscow 2026 hay Minsk 1986?”
Lý do chính thức mà Kremlin đưa ra nghe rất hùng hồn: Để bảo đảm an ninh cho lễ duyệt binh chiến thắng 09/05.
Nói nôm na là Sa hoàng chuẩn bị đứng trên lễ đài vẫy tay, quân nhạc nổi lên “Kaciusha”, thì ở trên trời lại lơ lửng một nỗi ám ảnh mang tên drone Ukraine!
Cho nên biện pháp chống drone của một đế quốc quân sự là gì? Không phải bắn hạ drone. Không phải dựng lá chắn điện tử, mà là… tắt internet cho dân khỏi xài.
Thật là một phát minh quân sự mang đậm bản sắc Nga “Nếu tôi không nhìn thấy drone, coi như drone không tồn tại”.
Hãy thử tưởng tượng cảnh đó.
Putin muốn tổ chức ngày chiến thắng để chứng minh nước Nga hùng mạnh, bất khuất, ngẩng cao đầu trước phương Tây. Nhưng chỉ mới tập duyệt mấy hôm mà sân bay đóng cửa, giao thông phong tỏa, sóng điện thoại cắt, internet tê liệt, dân thủ đô sống như mất điện tử. Nghĩa là để phô diễn sức mạnh, ông ta phải biến thủ đô thành một boongke khổng lồ.
Một đế chế tự tin thì mở hội. Một đế chế run tay thì khóa cửa, kéo rèm, tắt Wi-Fi rồi mới dám duyệt binh. Đó mới là bi hài.
Buồn cười nhất là Putin đang vô tình thú nhận với cả dân Nga điều mà trước đây Kremlin luôn che giấu: Chỉ cần Ukraine dọa vài chiếc drone là Moscow đủ hoảng để rút dây mạng.
Cái hình ảnh “pháo đài bất khả xâm phạm” bỗng nhiên co rúm thành một ông già ngồi trong boongke nhìn router nhấp nháy đèn đỏ. Ngày xưa Sa hoàng cưỡi ngựa. Ngày nay Sa hoàng… canh Modem.
Nhưng câu chuyện chưa dừng ở một lễ duyệt binh. Đây là điều đáng nghĩ hơn: Nga không phải lần đầu cắt internet.
Suốt từ tháng Ba đến nay Moscow nhiều lần thử blackout chặn VPN, bóp Telegram, hạn chế dữ liệu di động, chỉ cho chạy một số “website trắng” được nhà nước cho phép.
Nhiều chuyên gia gọi đó là mô hình Internet chủ quyền kiểu Xô Viết. Dân vẫn có mạng, nhưng mạng nào được thở là do Kremlin quyết định. Hiểu đơn giản hôm nay họ nói cắt vì drone, ngày mai họ có thể cắt vì biểu tình. ngày kia cắt vì động viên quân dự bị, ngày tiếp theo cắt vì dân than giá bánh mì...
Một khi người dân đã quen với việc “internet mất là chuyện bình thường do nhà nước bảo an ninh”, thì tự do thông tin cũng chết dần như con ếch bị luộc trong nồi nước ấm.
Cho nên chuyện hài nhất hôm nay là gì? Putin đang kỷ niệm chiến thắng phát xít bằng cách…đưa nước Nga quay ngược về thời analog!
Từ nền kinh tế số gồm app ngân hàng, bản đồ số, gọi xe công nghệ, thanh toán QR, ông ta bẻ một phát về tiền mặt, điện thoại bàn, thông báo loa phường, và “đồng chí vui lòng chờ tín hiệu từ nhà nước”. Nói không ngoa Moscow đang được nâng cấp ngược thành CCCP phiên bản 5G nhưng không có G nào cả.
Người Nga trên mạng châm biếm: “Chúng tôi không sống trong tương lai số hóa. Chúng tôi sống trong bảo tàng Liên Xô có Wi-Fi theo giờ hành chính”.
Đọc mà thương, nhưng cũng khó nhịn cười, bởi vì sau bốn năm chiến tranh, thành tựu lớn nhất của Putin dường như là biến một cường quốc internet thành một quốc gia phải mang tiền mặt đi mua cà phê để Sa hoàng yên tâm đứng duyệt binh.
Ngày 09/05 chưa tới, nhưng chỉ riêng việc Moscow phải tự cắt sóng của mình đã cho thấy người chiến thắng thật sự lúc này không phải đoàn xe tăng trên Quảng trường Đỏ, mà là nỗi sợ đang bay vo ve trên đầu Putin như một chiếc drone không cần xuất hiện.
Sa hoàng vẫn đứng đó, Nhưng tay phải cầm diễn văn, tay trái chắc đang dò xem… Wi-Fi đã tắt hết chưa.
LÊ
DIỄN ĐỨC 06.05.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.