Đăng ngày:
Liên Hiệp Quốc dè dặt, đồng minh của Maduro bị động
Le Monde sau khi ra hẳn một số chuyên đề dày cộp hôm qua nay điểm qua hệ quả tại nhiều nước trên thế giới, trong khi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc có thái độ dè dặt về vụ Mỹ bắt Nicolas Maduro. Các nước châu Âu - ngoài Đan Mạch lo âu cho Groenland – chỉ nhắc lại các nguyên tắc chính của luật pháp quốc tế.
Tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York, cách tòa án xét xử Nicolas Maduro có 5 kilomet, các hàng ghế màu đỏ dành cho những nhà ngoại giao các nước không phải là thành viên Hội Đồng Bảo An bị các phái đoàn châu Mỹ la-tinh chiếm toàn bộ, cho thấy tính chất lịch sử của cuộc họp. Phe phản đối Mỹ do Nga và Trung Quốc cầm đầu. Đại sứ Nga tố cáo « dấu hiệu quay lại kỷ nguyên thống trị của Mỹ bằng vũ lực một cách phi pháp », cả một sự mỉa mai khi Nga đang xâm lược Ukraina.
Phó đại sứ Trung Quốc đả kích « sự can thiệp hoàn toàn bất hợp pháp ». Đối với Bắc Kinh, việc tổng thống Venezuela sau khi tiếp phái đoàn Trung Quốc liền bị đặc nhiệm Mỹ bắt giữ đưa về Hoa Kỳ là một đòn choáng váng. Nicolas Maduro vài tiếng đồng hồ trước đó còn hùng hồn ca ngợi mối liên hệ thắm thiết với Trung Quốc « vượt qua mọi thử thách và thời gian ». Tuy nhiên Bắc Kinh chỉ có thể bênh vực đồng minh Venezuela bằng « võ mồm » mà thôi.
Về phía Iran bị mất đi một đồng minh quân sự và kinh tế hiếm hoi. Teheran và Caracas duy trì mối quan hệ chặt chẽ, chủ yếu đế tránh né trừng phạt của Mỹ. Trước đó Heshmatollah Falahatpisheh, cựu chủ tịch ủy ban an ninh quốc gia Iran, từng lo ngại kịch bản Syria lặp lại. Chính quyền Maduro còn nợ Iran trên 2 tỉ đô la, nhưng đây chỉ là con số chính thức. Số thiệt hại có thể rất lớn, do quan hệ tài chính mập mờ giữa hai bên.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan - rất gần gũi với Nicolas Maduro - vô cùng bối rối. Sự im lặng của ông trong suốt ba ngày sau đó, đã bị đối lập chỉ trích. Ozgur Ozel, thủ lãnh đảng Cộng Hòa Nhân dân (CHP),nhắc lại, từng gọi Maduro là « người anh em », ngày nay Erdogan mua máy bay Boeing, tặng cho Trump các tài nguyên quý giá, lại không thốt được một tiếng nào khi tổng thống Venezuela bị Mỹ bắt.
Ukraina có nguy cơ bị lu mờ, châu Âu tăng tốc bảo đảm an ninh
Liên quan đến hồ sơ Ukraina, trả lời phỏng vấn của Les Echos, thủ tướng Estonia Kristen Michal lo ngại « Venezuela có nguy cơ làm người ta không còn chú ý đến Ukraina ». Cần chờ đợi xem các diễn tiến ở Venezuela ra sao, sau khi nhà lãnh đạo bất hợp pháp đã bị lật đổ. Hy vọng sẽ có bầu cử tự do và tương lai sẽ do chính dân tộc nước này quyết định.
Ông chia sẻ quan ngại của một số nước châu Âu về một chiến dịch không quan tâm đến luật pháp quốc tế, nhưng không thấy một lãnh đạo châu Âu nào nuối tiếc Maduro. Vắng đi một nhà độc tài là bớt đi một đồng minh của Putin. Theo thủ tướng Estonia, cấu trúc an ninh châu Âu và bảo đảm dành cho Ukraina là quan trọng để có được hòa bình công bằng và bền vững.
Tuyến đầu vững chắc nhất là quân đội Ukraina, biết cách chiến đấu với quân Nga và cần được tiếp sức. Tuyến thứ hai là liên minh tình nguyện, sẽ vào cuộc một khi có được thỏa thuận hòa bình. Có nghĩa là châu Âu sẽ tham gia một số kế hoạch quân sự và huấn luyện tại Ukraina. Tuyến thứ ba là sự hỗ trợ của Hoa Kỳ. Chưa biết cụ thể ra sao, nhưng điểm tích cực là Mỹ công khai tuyên bố sẵn sàng tham gia bảo đảm an ninh cho Ukraina. Tình hình sáng sủa hơn trước nhiều, vì Ukraina và Hoa Kỳ đứng cùng một bên.
Về phía Putin, ông luôn vòng vo, nói thẳng là không thể nào tin được. Nhưng không nhà độc tài nào tiến hành được chiến tranh nếu không có tiền. Như vậy cần giới hạn khả năng Nga bán được năng lượng ra thị trường quốc tế, điều mà châu Âu đã làm một cách hiệu quả với các biện pháp cấm vận. Hoa Kỳ cũng đã áp đặt trừng phạt vào các công ty năng lượng Nga. Nên tiếp tục chống đoàn tàu dầu mà, hiện đang bảo đảm gần phân nửa thu nhập cho Vladimir Putin để tài trợ cho cuộc chiến.
Ông Kristen Michal cũng cho rằng châu Âu cần ngưng cấp visa cho tất cả những người Nga có liên quan ít nhiều đến chiến tranh Ukraina, kể cả các vận động viên. Đã gây chiến với Ukraina thì không thể nhập cảnh và làm ăn ở châu Âu. Từ lâu Estonia vẫn ủng hộ việc tịch thu tài sản Nga bị phong tỏa, nhưng châu Âu chọn biện pháp cấp tín dụng. Như vậy cần chuyển giao lập tức cho Ukraina và sử dụng để chiến đấu hay tái thiết những gì đã bị Nga phá hoại, chứ không phải người đóng thuế châu Âu phải trả. Số tiền này vẫn chưa đủ, nên phải áp đặt thuế quan lên hàng Nga, và đây là chủ đề của các cuộc thảo luận sắp tới.
Kiev cải tổ bộ máy an ninh : Zelensky đặt cược vào các tướng lĩnh then chốt
Về tình hình nội bộ Ukraina, Le Monde chú ý đến việc tổng thống Volodymyr Zelensky tiếp tục chỉnh đốn bộ máy an ninh và quốc phòng, loan báo sự ra đi của Vassyl Maliouk, giám đốc cơ quan an ninh đầy quyền lực SBU. Đây chính là người đã tổ chức chiến dịch táo bạo đánh vào lãnh thổ Nga trước đây.
Ông Zelensky bổ nhiệm thiếu tướng Yevhen Khmara làm quyền giám đốc, theo sắc lệnh hôm thứ Hai. Cho đến nay tướng Khmara lãnh đạo lực lượng đặc nhiệm Alfa, đơn vị tinh nhuệ của phản gián Ukrain. Cuối tuần trước, Volodymyr Zelensky loan báo đưa Kyrylo Boudanov, giám đốc cơ quan tình báo quân sự (HUR) rất đáng gờm, vào vị trí chiến lược là chánh văn phòng tổng thống, sau khi cách chức Andriy Yermak vốn là cánh tay mặt. Như vậy Boudanov mặc nhiên trở thành nhân vật số hai trong chính phủ, sẽ phải tập trung vào hồ sơ an ninh và đàm phán với Hoa Kỳ.
Việc Maliouk bị buộc từ chức đã gây ra cú sốc. Báo Ukrainska Pravda dẫn các nguồn tin nặc danh nói rằng cho đến cuối tuần qua giám đốc SBU vẫn từ chối rời chức vụ, và cho là quyết định này do cơ quan an ninh có từ 30-40.000 nhân viên tỏ ra quá độc lập, bên cạnh đó là ý hướng lật sang một trang mới sau các xì-căng-đan tham nhũng gần đây. Nhiều sĩ quan quân đội đã lên tiếng ủng hộ Maliouk, 42 tuổi, nổi bật với các vụ tấn công cầu Crimée, hạm đội Hắc Hải của Nga. Đặc biệt là chiến dịch Mạng Nhện hồi tháng 6/2025, dùng các drone giấu trong những container tại Nga để tiêu diệt các oanh tạc cơ chiến lược, đã gây tiếng vang trên toàn thế giới.
Tình nguyện quân Pháp trên chiến trường Ukraina : Lựa chọn lý trí trong cuộc chiến mới
Đặc phái viên Les Echos tại Zaporijia gặp gỡ hai tình nguyện quân người Pháp, Renaul 25 tuổi và Cyrano, 31 tuổi, đang phục vụ tại tiểu đoàn 423 của quân đội Ukraina chuyên về các hệ thống tự hành. Cyrano, kỹ sư chuyên về drone cánh cố định, từng chứng kiến thời kỳ quân Nga mưu toan chiếm Kiev vào đầu cuộc xâm lăng, quyết định tham gia chiến đấu từ mùa hè 2025 vì tình cảm với đất nước này.
Với Renault, cử nhân khoa học chính trị, làm việc trong kỹ nghệ không gian Pháp, ý tưởng đóng góp vào cuộc kháng chiến vệ quốc của Ukraina chín muồi dần. Anh thổ lộ : « Vào một lúc nào đó, khi người ta 25 tuổi, có thể lực tốt và tin ở điều phải làm, chỉ có nỗi sợ mới ngăn lại được và đối với tôi, đây là điều tệ hại nhất ». Cả hai đều ý thức được rằng cuộc chiến hiện nay khác hẳn hồi năm 2022 về chiến lược và công nghệ. Giờ đây là chiến tranh tiêu hao do các drone thống trị, dưới áp lực thường xuyên.
Tiểu đoàn 423 tượng trưng cho khả năng thích ứng và sáng tạo của quân đội Ukraina. Ngoài mặt trận, hầu như tất cả những gì họ sử dụng đều được sản xuất tại Ukraina. Đối với Renault cũng như Cyrano, buộc Nga phải trả giá đắt hôm nay là để tránh điều tồi tệ cho ngày mai. Năm 2026, chiến đấu tại Ukraina không còn do ưa thích phiêu lưu hay lãng mạn hóa chiến tranh. Đó là một sự chọn lựa lý trí, tuy trễ tràng, nhưng nhằm hướng đến chiến thắng của chính nghĩa.
Iran : Biểu tình lan rộng bất chấp đàn áp đẫm máu
Nhìn sang Trung Đông, La Croix chạy tít trang nhất « Iran, biểu tình bằng mọi giá ». Dù bị đàn áp, người dân Iran từ mười ngày qua vẫn xuống đường tại 45 thành phố trên cả nước, chống đời sống đắt đỏ và đòi dân chủ. Phong trào phản kháng bắt nguồn từ các thương gia khu tạp hóa ở Teheran, đã lan rộng ra khắp Iran. Tiếp sức cho khát vọng dân chủ của giới trẻ, các yêu sách về kinh tế, chống tham nhũng sang đã chuyển sang bước ngoặt chính trị.
Đối mặt với sự nổi dậy của đường phố đòi lật đổ giáo chủ Khamenei, chế độ không ngừng trấn áp. Đến nay, đã có ít nhất 35 người biểu tình thiệt mạng, trong đó có bốn trẻ em. Theo tổ chức phi chính phủ Iran Human Rights (IHR), ít nhất 1.500 tử tù đã bị hành quyết năm ngoái, và hơn 1.000 người bị bắt, các vụ bắt bớ vì lý do chính trị tiếp diễn. Le Figaro kể ra : Bắn đạn thật vào đám đông, buộc « thú tội » trên truyền hình…Hôm Chủ nhật 04/01, lực lượng an ninh còn xông vào bệnh viện Khomeyni ở thành phố Ilam, tung lựu đạn cay, đe dọa nhân viên y tế để bắt cóc những người biểu tình bị thương đang trên giường bệnh.
Bạo lực Nhà nước gia tăng kể từ khi phong trào « Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do » khởi đầu năm 2022 và tiếp tục được giới trẻ theo đuổi. Cội rễ của làn sóng phẫn nộ là sâu sắc, dẫn đến nhiều cuộc nổi dậy chống chế độ thần quyền từ 1990. Ngày càng được tổ chức bài bản hơn, phong trào nay lan rộng đến mọi tầng lớp xã hội dân sự. Các yêu sách hội tụ với nhau và chuyển đổi. Nhiều cô gái trẻ mặc áo thun ra đường, không mang khăn choàng Hồi giáo. Từ đối đầu chuyển sang các hành động bất tuân dân sự, mà Vệ binh Cách mạng khó thể khống chế. Nhà báo Nima Avidnia nói với Le Figaro « người dân không còn gì để mất ».
Khi bất tuân dân sự trở thành quen thuộc với giới trẻ
Liệu phong trào phản kháng có sẽ mở rộng quy mô? Rõ ràng làn sóng xuống đường vẫn không bị yếu đi và nếu khó thể dự đoán sự sụp đổ của chế độ Iran, chính quyền Teheran đang ngày càng bị cô lập. Phóng sự của La Croix dẫn ra những dòng chữ trên các biểu ngữ của người biểu tình. « Năm nay là năm đổ máu, Khamenei sẽ bị lật đổ » hoặc « Chúng tôi chống lại toàn bộ hệ thống ». Một thanh niên cho biết : « Cảnh sát được trang bị tận răng », nhưng « đây là cái giá phải trả, để các thế hệ tương lai có thể sống trong một đất nước Iran thịnh vượng và tự do hơn ».
Chính quyền đã nhượng bộ một phần bằng cách loan báo trợ cấp hàng tháng 10 triệu rial (khoảng 6 euro) cho mỗi người trong bốn tháng để « giảm áp lực kinh tế ». Tuy nhiên hệ thống tư pháp Iran ngay hôm sau tuyên bố sẽ « không khoan nhượng » đối với « những kẻ bạo loạn ». Một người biểu tình nhận định : « Người dân đã học được cách không khuất phục, việc tìm kiếm tự do đang trở thành thói quen của thế hệ trẻ ».
Bị nhân dân chống đối, chế độ của các giáo sĩ cũng bị theo dõi chặt chẽ ở nước ngoài. Do sự nhập nhằng về chương trình nguyên tử, Iran lại bị quốc tế trừng phạt từ đầu mùa hè. Sau cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025 của Mỹ và Israel, Donald Trump lại đe dọa tấn công. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 05/01 tuyên bố trước Quốc Hội : « Israel sẽ không cho phép Iran lại tiến hành chương trình hỏa tiễn đạn đạo ». Tuy nhiên, theo Le Figaro, tấn công lúc chế độ đang bị dân chúng chống đối có thể phản tác dụng vì lòng ái quốc sẽ thắng. Còn để yên cho Teheran chế tạo vũ khí nguy hiểm sẽ có nguy cơ không ngăn nổi sau này.
https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20260108-h%E1%BA%ADu-maduro-nh%E1%BB%AFng-g%E1%BB%A3n-s%C3%B3ng-%C4%91%E1%BB%8Ba-ch%C3%ADnh-tr%E1%BB%8B-t%E1%BB%AB-caracas-%C4%91%E1%BA%BFn-kiev-v%C3%A0-teheran
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.