Lê Xuân Nghĩa - Diễu binh Ngày Chiến thắng "tiết kiệm" nhất lịch sử của Putin

Nói một cách mỹ miều thì diễu binh mừng Ngày chiến thắng của Nga năm 2026 đi vào “tiết kiệm” thực chất

Trước năm 2022, nhận thức của thế giới về sức mạnh quân sự Nga được xây dựng dựa trên dòng chảy thép như núi lở của đội hình xe tăng T-14 “Armata”, tên lửa vượt đại châu mang đầu đạn hạt nhân, các dòng thác của xe phòng không, thiết giáp… trong lễ diễu binh Quảng trường Đỏ, và các phi đội máy bay đa dạng dẫn đầu bởi Su-57.

Nhưng lễ diễu binh trên Quảng trường Đỏ ngày 9 tháng 5 năm 2026 chỉ kéo dài 45 phút, thực sự đã lập kỷ lục “ngắn nhất” trong lịch sử Nga hiện đại. Và suốt quá trình không phô ra bất kỳ phương tiện quân sự nào.

Nếu nói diễu binh là “cửa sổ khoe khoang” sức mạnh quốc gia, thì cửa sổ năm nay quả thực trông có phần trống trải. Nó đi ngược lại truyền thống thích khoe sức mạnh “cơ bắp” của Liên Xô/Nga và tính cách của Putin

Sau bài phát biểu của Putin, khán giả nhìn thấy không phải các đội hình diễu binh tiếp theo, mà là một đoạn phim tuyên truyền dài 7 phút, chuyên giới thiệu trang bị quân sự mới của Nga. Chính quyền đã dùng video ghi sẵn thay thế cho trình diễn thực tế, điều này cực kỳ hiếm thấy trong lịch sử.

Khác với những năm trước khi xe tăng, xe tên lửa gầm rú lao qua, Quảng trường Đỏ năm 2026 lần đầu tiên không có bất kỳ trang bị hạng nặng mặt đất tham gia (ngoài chiếc T-34 mang tính biểu tượng ở phần mở đầu, thậm chí truyền thống này trong một số báo cáo còn trông cô đơn lẻ bóng).

Quy mô các đội hình diễu binh năm nay giảm mạnh, chỉ có 12 đội hình đi bộ qua Quảng trường Đỏ - con số này thậm chí chưa bằng một phần ba số đội hình diễu binh năm 2024. Số lượng người tham gia chỉ khoảng 1.000 người, thấp hơn rất nhiều so với quy mô hàng vạn người năm 2025 (kỷ niệm 80 năm lớn).

Các binh sĩ Triều Tiên cũng đi bộ qua Quảng trường Đỏ. Người dẫn chương trình diễu binh tuyên bố rằng những binh sĩ này từng “giải phóng khu vực Kursk khỏi tay kẻ chiếm đóng tân phát xít”, và “thể hiện tinh thần anh hùng tập thể”. Gọi quân đội Triều Tiên là quân đội số 2 của thế giới. Bản thân Kim Jong Un không tham dự, chỉ gửi cho Putin một tấm thiệp chúc mừng.

Trong các đội hình diễu binh xuất hiện binh sĩ từ các nước như Triều Tiên. Điều này truyền tải một tín hiệu mâu thuẫn: Một mặt, Nga cố gắng thể hiện mình không cô lập; mặt khác, việc phụ thuộc vào đội hình của nước khác để lấp đầy Quảng trường Đỏ cũng gián tiếp chứng thực tình trạng căng thẳng của lực lượng chiến đấu tinh nhuệ bản địa.

Trên khán đài quan sát chỉ có các nhà lãnh đạo từ Belarus, Kazakhstan, Uzbekistan, Malaysia và Lào.  Cụ thể:

- Belarus: Tổng thống Lukashenko 

- Kazakhstan: Tổng thống Tokayev 

- Uzbekistan: Tổng thống Mirziyoyev 

- Lào: Chủ tịch nước Thongloun 

- Malaysia: Nguyên thủ tối cao (Vua) Ibrahim 

- Các nhà lãnh đạo tham gia hoạt động liên quan nhưng không trực tiếp lên khán đài quan sát.

Riêng Slovakia thì trái khoáy một chút, khi Thủ tướng Fico đang có mặt tại Moscow thăm chính thức Nga đã từ chối tham dự Lễ diễu binh Ngày chiến thắng. Lý do khiến Putin cay đắng hơn là Fico thực hiện lời cam kết với Tổng thống Ukraine Zelensky, rằng ông đến thăm Nga, nhưng không tham dự Lễ Chiến thắng

Putin rất kỳ vọng về sự tham gia của Fico, bởi nó gây chú ý cao, vì ông ấy là một trong số rất ít nhà lãnh đạo thành viên NATO và EU thăm Moskva trong bối cảnh địa chính trị hiện tại. Tuy nhiên, theo báo cáo, ông ấy chỉ tham gia lễ đặt hoa và hội đàm song phương, không trực tiếp ngồi trên khán đài quan sát Quảng trường Đỏ để xem phần diễu hành. 

Những khuôn mặt trên khán đài tiếp tục thu hẹp thành “đồng minh cốt lõi + đối tác Trung Á + các quốc gia Đông Nam Á/ASEAN thân thiện cụ thể”. Dù dàn trận này trông “lạnh lẽo”, nhưng đối với Điện Kremlin, việc giữ chân sự tham dự của Lukashenko và Tokayev, cùng với việc lôi kéo được Fico (Slovakia) - một “tiếng nói bất đồng châu Âu” - đã đạt được mục tiêu duy trì cục diện ngoại giao cơ bản.

Những năm trước, Putin đi bộ, hôm nay Putin ngồi xe buýt bọc thép đến khán đài.

Trong hơn hai thập kỷ qua, Putin rất mê đắm biểu tượng chính trị “bước đi cứng rắn” - từ việc đẩy cửa bước ra từ sảnh Điện Kremlin, sải bước mạnh mẽ qua mặt đường đá Quảng trường Đỏ, để thể hiện cơ thể khỏe mạnh và sự kiểm soát tuyệt đối quyền lực của ông. Đồng thời, những Ngày Chiến thắng trước đây, Putin luôn đi bộ đến Mộ Binh sĩ Vô danh để đặt hoa. 

Tuy nhiên hôm nay, ông đã phá lệ bằng cách ngồi một chiếc xe buýt bọc thép đến đó… Tín hiệu truyền tải không phải là “uy nghiêm”, mà là “cảm giác bất an cực độ”. 

Trước đây, Nga tự xưng có hệ thống phòng không hàng đầu thế giới và lớp lớp an ninh. Nhưng giờ ở ngay trung tâm lãnh thổ mình lại không dám đi bộ vài trăm mét, điều này bản thân đã là sự tự bác bỏ “khả năng kiểm soát an ninh”.

Lễ diễu binh 45 phút này, dùng “ít xe tăng nhất” và “xe buýt bọc thép dày nhất”, cho thấy tình trạng yếu đuối của một cường quốc thời chiến. 

Bốn năm trước, khẩu hiệu trên Quảng trường Đỏ là “Chúng ta có thể làm lại lần nữa (chỉ việc chiếm Berlin)”, còn Quảng trường Đỏ hôm nay thì lộ ra lời ngụ ý ngầm “Hy vọng chúng ta có thể cầm cự qua”. 

Đối với một cường quốc quân sự từng đứng thứ hai thế giới, chiếc xe buýt bọc thép dày sụ chậm rãi lăn bánh này thực ra là ánh hoàng hôn của vầng hào quang siêu cường của nó.

LÊ XUÂN NGHĨA 09.05.2026