Hoàng Quốc Dũng – Từ nhiệm không có nghĩa là phải phản bội

 

Suốt hơn một thế kỷ, Hoa Kỳ đã xây dựng vị thế cường quốc số một thế giới không chỉ bằng sức mạnh kinh tế, quân sự mà còn bằng vai trò lãnh đạo thế giới tự do.

Từ học thuyết Wilson bảo vệ dân chủ, học thuyết Truman ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản, kế hoạch Marshall tái thiết châu Âu, đến chính sách của Reagan đối đầu với Liên Xô, các đời tổng thống Mỹ đều theo đuổi một mục tiêu lớn: Duy trì vai trò lãnh đạo toàn cầu của Hoa Kỳ.

Không thể phủ nhận những đóng góp to lớn của Mỹ trong việc bảo vệ thế giới tự do và ngăn chặn sự bành trướng của các chế độ độc tài. Và cũng không thể quên rằng vị thế số một ấy được xây dựng cùng với các đồng minh. Hoa Kỳ không đơn độc làm nên sức mạnh của mình.

Tuy nhiên, lịch sử cũng chứng kiến sự suy giảm dần vai trò ấy. Việc bỏ rơi Việt Nam Cộng Hòa năm 1975, cuộc rút quân hỗn loạn khỏi Afghanistan năm 2021 là những dấu mốc đau đớn. Đến Donald Trump, sự thoái lui ấy đã chuyển sang một giai đoạn mới.

Hoa Kỳ có quyền không muốn tiếp tục đảm nhận vai trò lãnh đạo thế giới. Đó là một lựa chọn chính đáng, thậm chí có thể là cần thiết. Nhưng từ bỏ vai trò lãnh đạo là một chuyện, còn quay lưng với đồng minh để phục vụ lợi ích của kẻ xâm lược lại là chuyện hoàn toàn khác. Đó không còn là sự rút lui trong danh dự, mà là một sự phản bội đáng hổ thẹn. Không chỉ đối với những đồng minh từng sát cánh, mà còn đối với chính những lý tưởng và giá trị mà Hoa Kỳ đã theo đuổi và bảo vệ suốt gần một thế kỷ.

Ngay từ đầu nhiệm kỳ thứ hai, Trump đã khiến thế giới sửng sốt khi công khai công kích Tổng thống Zelensky ngay tại Nhà Trắng ngày 28/02/2025, đình chỉ viện trợ quân sự và chia sẻ tình báo với Ukraine, đàm phán với Putin trong khi gây sức ép lên chính nạn nhân của cuộc xâm lược.

Chính quyền Trump còn cùng Nga bỏ phiếu chống một nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lên án cuộc xâm lược Ukraine, đồng thời tìm cách làm tê liệt những cơ quan truyền thông như VOA, RFA và RFE/RL, vốn từ nhiều thập niên qua là tiếng nói của tự do trước các chế độ độc tài.

Nhưng những diễn biến gần đây còn đáng kinh ngạc hơn.

Tháng 10/2026, Trump đạt thỏa thuận với Nga nhằm đưa dầu diesel Nga trở lại thị trường, đồng thời gây sức ép buộc Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga. Đây chính là những cơ sở kinh tế quan trọng, tạo nguồn thu góp phần duy trì cỗ máy chiến tranh của Putin. Không chỉ phản bội các đồng minh truyền thống, Trump còn đi ngược lại chính những chính sách mà Hoa Kỳ đã theo đuổi.

Trong khi Nga tiếp tục dùng tên lửa và máy bay không người lái tấn công các thành phố, phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng và sát hại dân thường Ukraine, Trump lại lên án việc Ukraine phản công vào các cơ sở dầu khí của Nga.

Chẳng lẽ kẻ xâm lược được quyền giết người, còn nạn nhân thì không được quyền đánh trả để tự vệ? Giết người thì được dung túng, còn chống lại kẻ giết người thì bị lên án? Đạo lý nào cho phép một sự đảo lộn trắng trợn đến như vậy?

Chưa hết, Trump còn công khai kêu gọi Ukraine thay đổi lãnh đạo, đe dọa hạn chế những hỗ trợ thiết yếu và tuyên bố không thích Zelensky, thích Putin hơn….

Putin, người bị Tòa án Hình sự Quốc tế phát lệnh bắt giữ, từ chỗ bị phương Tây cô lập, nay lại được tổng thống Hoa Kỳ đối xử như một đối tác đáng được ưu ái.

Trump cố gắng biện minh rằng ông chỉ muốn hòa bình, muốn giảm giá năng lượng, muốn bảo vệ lợi ích nước Mỹ. Nhưng hòa bình nào có thể được xây dựng bằng cách gây sức ép lên nạn nhân, trong khi tạo điều kiện cho kẻ xâm lược? Trump làm tất cả chỉ vì chính mình, chẳng phải vì nước Mỹ, cũng chẳng phải vì hòa bình.

Tôi không biết Trump có phải là một “nhân viên” của Nga như cách người ta mỉa mai ông hay không. Chưa có bằng chứng xác lập điều đó. Nhưng nhìn vào những hành động và tuyên bố của ông, người ta hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi : Phải chăng Trump thực sự là một “nhân viên” của Nga?

Hoa Kỳ đã từng bỏ rơi đồng minh. Nhưng dưới thời Trump, điều đáng lo ngại không còn chỉ là sự bỏ rơi, mà là việc Hoa Kỳ sử dụng chính sức mạnh của mình để gây sức ép lên đồng minh, trong khi tạo lợi thế cho đối thủ của thế giới dân chủ.

Hoa Kỳ có quyền từ bỏ vai trò lãnh đạo thế giới. Sau gần một thế kỷ gánh vác những trách nhiệm to lớn, sự mệt mỏi là điều dễ hiểu. Việc từ nhiệm ấy có thể là một lựa chọn chính đáng. Không ai có quyền buộc nước Mỹ phải mãi mãi làm người bảo vệ thế giới tự do.

Nhưng từ nhiệm và phản bội là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Từ nhiệm có thể là một quyết định hợp lý của nước Mỹ. Nhưng Trump tiến thẳng tới phản bội là một hành động hèn hạ, bất nghĩa và trái với những nguyên tắc đạo lý căn bản.

Hoa Kỳ có thể không muốn tiếp tục lãnh đạo thế giới tự do. Nhưng điều đó không có nghĩa là phải quay sang phục vụ lợi ích của những thế lực đang đe dọa chính thế giới ấy. Trump đang làm ngược lại những gì Hoa Kỳ và đồng minh đã làm trong một thế kỷ.

Cũng cần nói rõ rằng, không thể đánh đồng nước Mỹ với Donald Trump. Quyết định thu hẹp vai trò lãnh đạo thế giới có thể xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của người dân Mỹ. Nhưng cách thức thực hiện quyết định ấy, đặc biệt là việc gây sức ép lên đồng minh trong khi tạo lợi thế cho kẻ xâm lược, là lựa chọn chính trị của chính Trump.

Lịch sử có thể thông cảm cho một cường quốc không còn muốn gánh vác trách nhiệm lãnh đạo thế giới. Nhưng lịch sử sẽ khó lòng tha thứ cho một nhà lãnh đạo đã biến sự rút lui chính đáng thành những hành động phản bội đồng minh, tiếp tay cho kẻ xâm lược.

HOÀNG QUỐC DŨNG 17.10.2026