Phó Đức An – Venezuela, trời sẽ sáng !

 

Chỉ trong vài giờ, Donald Trump đã đảo lộn mối quan hệ mà Trung Quốc đã vun đắp trong nhiều thập kỷ với Venezuela.

Trung Quốc, cùng với nhiều quốc gia khác trên thế giới, đã lên án hành động gây sốc của Washington đối với một quốc gia có chủ quyền. Họ chỉ trích Hoa Kỳ tự phong mình là "thẩm phán thế giới" và nhấn mạnh rằng "chủ quyền và an ninh của tất cả các quốc gia cần được đảm bảo đầy đủ theo luật pháp quốc tế".

Nhưng đến cả hai vợ chồng của Maduro cũng phải bất ngờ bởi Mỹ quá dân chủ, dành cho họ quá nhiều ưu đãi trong xét xử. Có luật sư giỏi, có quyền tranh luận để luận rõ ngọn nguồn, tội trạng, để kết án chuẩn chỉ. Chứ không như một số nước cộng sản, cụ thể là Trung Quốc, xét xử chỉ là hình thức diễn ra vài giờ rồi lập tức kết án, lập tức đưa ra pháp trường cho ăn kẹo đồng tức thì. Nuôi làm chi cho tốn cơm gạo.

Trung Quốc khuấy động dân Mỹ đứng lên phản đối Trump và đòi thả Maduro, thực tế là dùng tiền “mua” người đi biểu tình. Trung Quốc hàng năm chi nhiều tiền cho một nhóm thân Trung Cộng ở Mỹ chuyên dùng vào việc biểu tình giả. Họ nuôi được một số dân nhập cư vô công rồi nghề, mỗi khi cần huy động, chỉ cần thông báo, mỗi người chi 50 đến 100 Đô là có thể phất cờ hô khẩu hiệu đánh lừa dư luận.

Ẩn sau lập trường cứng rắn bên ngoài, Bắc Kinh đang thực hiện những tính toán thận trọng. Bắc Kinh đã đầu tư mạnh vào Venezuela, từ đường sắt và nhà máy điện đến hợp tác năng lượng, với tổng vốn đầu tư vượt quá 100 tỉ đô la. Trong khi đó, khoảng 80 % lượng dầu xuất khẩu của Venezuela năm ngoái là sang Trung Quốc, chỉ chiếm khoảng 4 % tổng lượng nhập khẩu của Trung Quốc, nhưng lại liên quan đến lợi ích doanh nghiệp đáng kể. Các chuyên gia chỉ ra rằng các công ty Trung Quốc có thể đối mặt với nguy cơ bị giảm giá trị tài sản hoặc thậm chí bị quốc hữu hóa.

Bắc Kinh cũng lo ngại rằng sự can thiệp của Mỹ vào Venezuela có thể gây ra sự e ngại đối với đầu tư của Trung Quốc vào các quốc gia Nam Mỹ khác, lo sợ rằng điều đó có thể "thu hút sự chú ý của Washington". Mối lo ngại này càng gia tăng sau khi Mỹ công khai yêu cầu Panama xem xét lại các khoản đầu tư cảng và kênh đào do Trung Quốc tài trợ.

Ở cấp độ địa chính trị, Trump đã trực tiếp tuyên bố, "Tây bán cầu là sân sau của Mỹ", gửi một thông điệp rõ ràng tới Bắc Kinh. Đối với Trung Quốc, quốc gia từ lâu đã mở rộng ảnh hưởng của mình thông qua chiến lược ngoại giao "Nam bán cầu", điều này có nghĩa là tham vọng ở Nam Mỹ của họ có thể phải đối mặt với áp lực mạnh mẽ hơn từ phía Mỹ.

Một số nhà bình luận tin rằng Bắc Kinh có thể sẽ quan sát xem liệu Mỹ có bị sa lầy vào cuộc xung đột Venezuela hay không trước khi điều chỉnh chiến lược của mình. Tuy nhiên, hầu hết các nhà phân tích đều chỉ ra rằng chính sách của Bắc Kinh đối với Đài Loan và chủ nghĩa phiêu lưu quân sự sẽ không thay đổi. Bắc Kinh thiếu tự tin để thành công với cái giá chấp nhận được và sẽ tiếp tục làm suy yếu ý chí kháng cự của Đài Loan thông qua áp lực lâu dài và sự can thiệp ngoại giao.

Riêng lão PP cho rằng, Trung Quốc không tấn công Đài Loan vào lúc này và ít nhất trong 5 năm nữa. Bởi Trung Quốc chưa giành được thế thắng trong ngoại giao, về quân sự vẫn chưa đuổi kịp được Mỹ. Trung Quốc vừa phong quan đảo Hải Nam, động thái này nhìn ra họ chú trọng về mặt kinh tế toàn cầu nhiều hơn là chuẩn bị cuộc chiến. Diễn tập quân sự chỉ là một hình thức biểu dương cơ bắp cho dân họ xem thôi, chứ đối với Mỹ và Đài Loan là vô ích.

Tổng thống Trump đang đặt hy vọng vào ông Rubio để giúp "quản lý" Venezuela, giám sát việc phân bổ tài nguyên dầu mỏ và thúc đẩy "thành lập chính phủ mới".

Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết, trong vai trò "Toàn quyền Venezuela", ông Rubio sẽ đồng thời xử lý một loạt các quyết định chính sách phức tạp liên quan đến năng lượng, bầu cử, trừng phạt và an ninh, điều này đặt ông vào "một nhiệm vụ vô cùng khó khăn".

Quan chức này cho biết thêm rằng ông Rubio sẽ đóng "vai trò chủ chốt" trong việc hoạch định chính sách khi chính quyền Trump nỗ lực ổn định tình hình ở Venezuela.

Một quan chức cấp cao khác của Mỹ cho biết, khả năng nói tiếng Tây Ban Nha trôi chảy và sự quen thuộc của ông Rubio với các nhà lãnh đạo Mỹ Latinh và phe đối lập Venezuela khiến ông trở thành ứng cử viên lý tưởng để ông Trump xử lý các vấn đề Venezuela. Tuy nhiên, quan chức này cũng nhấn mạnh rằng, với vô số quyết định và trách nhiệm phức tạp liên quan, chính phủ cần bổ nhiệm một đặc phái viên chuyên trách để hỗ trợ ông Rubio.

Vào ngày 3 tháng 1, theo giờ địa phương, Trump đã tổ chức một cuộc họp báo tại Mar-a-Lago ở Florida, tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ "quản lý" Venezuela cho đến khi một "quá trình chuyển giao an toàn, phù hợp và thận trọng" được hoàn thành. Ông không đưa ra khung thời gian cụ thể cho việc Hoa Kỳ kiểm soát Venezuela, mà chỉ nói rằng quyết định về thời điểm trả lại Venezuela cho người dân Venezuela sẽ do Hoa Kỳ đưa ra.

Khi được hỏi ai sẽ lãnh đạo Venezuela, Trump chỉ vào đằng sau những người đứng sau mình và Rubio, nói rằng, "Trong một thời gian, những người lãnh đạo Venezuela chủ yếu sẽ là những người đứng sau tôi."

Nhưng để Rubio và ê kíp sang Venezuela cũng cần một thời gian. Cần phải trừ khử một số rủi ro và đảm bảo 100 % an toàn cho mọi người để tránh xẩy ra những chuyện bất trắc. Vị dụ như phe quân đội thân Maduro tổ chức bắt cóc Rubio để đổi lấy Maduro thì lại trở thành một trò cười với thế giới. Chính trị thâm hiểm, chuyện gì cũng có thể xẩy ra. Do đó công việc bây giờ là loại bỏ những nhân tố có thể đưa đến rủi ro. 

 

Theo một báo cáo độc quyền của Reuters, ba nguồn tin thân cận với vấn đề này tiết lộ rằng chính quyền Trump đã cảnh báo Bộ trưởng Nội vụ Venezuela Diosdado Cabello, một người theo đường lối cứng rắn và là "quyền lực ngầm", rằng ông ta có thể là mục tiêu hàng đầu tiếp theo nếu không hỗ trợ tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez đáp ứng các yêu cầu của Mỹ và duy trì trật tự sau khi Maduro bị lật đổ.

Báo cáo, trích dẫn các nguồn tin, cho biết lực lượng an ninh của Cabello đã bị cáo buộc vi phạm nhân quyền trên diện rộng. Ông là một trong số ít những người ủng hộ Maduro trung thành trong vòng thân cận của Maduro mà Trump sẵn sàng hợp tác, và ông cùng Rodriguez đã được Trump giao nhiệm vụ duy trì ổn định trong giai đoạn chuyển tiếp.

Báo cáo cho thấy các quan chức Mỹ lo ngại rằng Cabello, với quá khứ đàn áp và sự thù địch lịch sử với Rodriguez, có thể đóng vai trò gây rối. Do đó, Mỹ đang tìm cách buộc ông ta hợp tác, đồng thời tìm cách loại bỏ ông ta khỏi quyền lực và buộc ông ta phải sống lưu vong.

Các nguồn tin cho biết Mỹ đã chuyển thông điệp tới Cabello thông qua các trung gian, cảnh báo ông ta rằng sự bất tuân có thể dẫn đến số phận tương tự như Maduro. Maduro đã bị bắt trong một cuộc đột kích của Mỹ vào ngày 5 và nhanh chóng được chuyển đến New York để đối mặt với cáo buộc "khủng bố ma túy".

Tuy nhiên, việc loại bỏ Cabello rất rủi ro và có thể kích động các nhóm "colectivos" ủng hộ chính phủ xuống đường, gây ra hỗn loạn mà Mỹ muốn tránh.

 

Các nguồn tin cũng cho biết một mục tiêu tiềm năng khác là Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino, người cũng giống như Cabello, đang bị Mỹ truy tố về tội buôn bán ma túy và có phần thưởng hàng triệu đô la được treo thưởng cho việc bắt giữ ông ta. Đây vẫn là một chiến dịch thực thi pháp luật ; chúng tôi chưa kết thúc,” một quan chức Bộ Tư pháp Hoa Kỳ giấu tên cho biết.

Các quan chức Hoa Kỳ tin rằng sự hợp tác của Padrino là rất quan trọng để tránh khoảng trống quyền lực, do ông ta kiểm soát lực lượng vũ trang. Các nguồn tin cho biết Hoa Kỳ coi ông ta ít cứng rắn hơn Cabello và có nhiều khả năng hợp tác với Hoa Kỳ hơn trong khi ông ta đang tìm kiếm một phương án rút lui an toàn.

Một quan chức cấp cao của chính quyền Trump đã từ chối trả lời trực tiếp các câu hỏi cụ thể từ Reuters nhưng tuyên bố, “Tổng thống đang thảo luận về việc gây ảnh hưởng tối đa đối với các lực lượng còn lại ở Venezuela và đảm bảo sự hợp tác của họ với Hoa Kỳ để ngăn chặn nhập cư bất hợp pháp, chấm dứt buôn bán ma túy, khôi phục cơ sở hạ tầng dầu mỏ và làm điều đúng đắn cho người dân Venezuela.”

Bộ Truyền thông Venezuela vẫn chưa phản hồi ngay lập tức về vấn đề này.

PHÓ ĐỨC AN 08.01.2026