Ngọc Vinh - 30-4-1975 thật sự là ngày gì?

Bên thắng cuộc (nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) gọi nó là ngày giải phóng miền Nam.

Bên thua cuộc (nước Việt Nam Cộng Hòa cùng những người dân) không hài lòng với cách gọi này, vì lý do: Họ đâu phải nô lệ mà giải phóng, khi đời sống họ cao hơn dân miền Bắc và dân chủ hơn miền Bắc (trước thời điểm 30-4-1975).

Thực tế nửa thế kỷ qua cho thấy, dùng từ "giải phóng miền Nam" là không ổn, vì gây phân biệt, chia cắt và xúc phạm, không thể hiện sự hòa giải hòa hợp dân tộc. 

Nhiều vị thức giả đã đề nghị thay cách gọi "giải phóng miền Nam" bằng " hống nhất đất nước". Tuy nhiên phe thắng cuộc vẫn chọn cách dùng" giải phóng miền Nam".

Phe thua cuộc phản đối, đề xuất dùng "thống nhất đất nước" cho đẹp và hợp lòng người.

Trước sự phản đối này, gần đây một số cơ quan chính phủ gọi đó là "Ngày chiến thắng", nhẹ hơn cách gọi Giải phóng miền Nam.

Nhưng cách gọi này chỉ đúng và hợp với phe thắng cuộc.

Phe thua cuộc vẫn không hài lòng. Họ yêu cầu dứt khoát phải là "thống nhất".

Thế nhưng, lịch sử cho thấy 30-4-1975 không phải là ngày thống nhất.

Nó là ngày nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bên kia vĩ tuyến 17 chiếm trọn nước Việt Nam Cộng Hòa bên nay vĩ tuyến 17. Họ là kẻ thắng trận.

Hơn một năm sau( tháng 12-1976), đại hội đảng Cộng sản lần IV của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới quyết định thống nhất đất nước về mặt nhà nước, đặt tên mới cho đất nước thống nhất.

Như vậy, 30-4-75, nói là ngày chấm dứt chiến tranh thì chính xác, nhưng gọi nó là ngày thống nhất thì chưa đúng về mặt lịch sử, vì trong ngày chiến thắng của họ, bên thắng cuộc chưa quyết định có thống nhất đất nước hay không.

Và đó cũng chính là ngày sum họp của người dân hai miền sau 21 năm bị chia cắt.

Vì vậy, theo tôi, rất khó để thống nhất được cách gọi ngày 30-4 là ngày gì, khi giữa hai phe vẫn còn nuôi dưỡng những thù hận cũ và giữ trong lòng mình những bất đồng sâu sắc.

Vấn đề là, gọi thế nào trên tinh thần hòa giải để dân tộc này không còn chống phá, mâu thuẫn nhau là được. Để hai phe cùng hướng tới một sự hòa hợp thật sự có thể xảy ra trong tương lai, không còn phân biệt thắng hay thua cuộc.

Theo tôi, nếu phe thắng cuộc chịu nhún nhường một chút, biến tên gọi Ngày giải phóng hay Ngày chiến thắng thành Ngày Hòa Bình hay Ngày hàn gắn thì hay nhất, đúng nhất và hợp lòng người nhất. Vì đó là ngày cuộc chiến qua đi để hòa bình được lập lại trên toàn cõi Việt Nam, để hai miền Bắc Nam được hàn gắn lại những đổ vỡ trong quá khứ.

Điều đó sẽ tốt cho cả hai phe và tốt nhất cho dân tộc này.

Nhưng, dễ gì phe thắng cuộc chịu nhún nhường, hic.

NGỌC VINH 02.05.2026