Lê Diễn Đức - Một cuộc chiến tưởng chỉ kéo dài vài ngày...

Khi phát động cuộc xâm lược Ukraine tháng 2/2022, Kremlin tin rằng xe tăng Nga sẽ tiến vào Kiev như đi dạo. Người ta từng tưởng tượng cảnh chính quyền Ukraine sụp đổ nhanh chóng, Tổng thống Volodymyr Zelensky bỏ chạy, còn người dân Ukraine sẽ “đón chào quân giải phóng”.

Hơn 4 năm sau, thực tế trở thành một trong những thất bại chiến lược đáng xấu hổ nhất trong lịch sử hiện đại của nước Nga.

Ngay cả The Economist, một tạp chí vốn khá thận trọng, giờ đây cũng phải thừa nhận rằng thế chủ động trên chiến trường đang dần chuyển về phía Ukraine.

Nga đã phát động cuộc tấn công mùa xuân với kỳ vọng bẻ gãy phòng tuyến Ukraine, nhưng kết quả lại ngược lại: Tốc độ tiến quân giảm mạnh, thương vong tăng cao, còn tháng Tư vừa qua Nga thậm chí mất lãnh thổ ròng lần đầu tiên kể từ năm 2024.

Trong khi đó, Ukraine đang thay đổi hoàn toàn cách đánh.

Không còn những cuộc phản công kiểu “xe tăng dàn hàng ngang” như năm 2023, Ukraine giờ tập trung vào chiến tranh drone, tấn công hậu cần và đánh sâu vào lãnh thổ Nga.

Một “vùng chiến tranh không người lái” đang mở rộng ngày càng sâu phía sau chiến tuyến Nga. Các nhà máy lọc dầu, kho đạn, sân bay quân sự, radar, trung tâm hậu cần… liên tục bị tấn công, kể cả ở khoảng cách gần 2.000 km từ biên giới Ukraine.

Điều nguy hiểm với Kremlin không phải là mất vài chục kilomet vuông lãnh thổ, mà là Nga đang dần rơi vào một cuộc chiến không có lối thoát.

Putin không thể dễ dàng tuyên bố chiến thắng, vì Kiev vẫn đứng vững, Ukraine vẫn tồn tại, quân Nga vẫn chưa đạt được mục tiêu chiến lược nào mang tính quyết định.

Nhưng ông ta cũng khó kết thúc chiến tranh, bởi cái giá mà nước Nga đã trả đã quá khủng khiếp: Hàng trăm ngàn thương vong, kinh tế bị bào mòn, ngân sách quân sự phình to, hạ tầng năng lượng liên tục bị đánh phá, còn xã hội Nga ngày càng mệt mỏi với một “cuộc chiến vô tận”.

Đó chính là nghịch lý lớn nhất của Putin.

Ông ta phát động chiến tranh với giấc mơ phục dựng đế chế Nga, nhưng cuối cùng lại khiến NATO mở rộng hơn, châu Âu tái vũ trang mạnh hơn và Ukraine trở thành một dân tộc có bản sắc chống Nga mạnh chưa từng thấy.

Điều cay đắng nhất cho Kremlin có lẽ nằm ở chỗ: Cuộc chiến được khởi đầu bằng ảo tưởng “chiến thắng trong vài ngày” giờ đã biến thành một vũng lầy lịch sử mà chính nước Nga không biết phải thoát ra bằng cách nào.

Và nếu xu hướng hiện nay tiếp tục, lịch sử có thể sẽ ghi nhớ Vladimir Putin không phải như một “Sa hoàng phục hưng nước Nga”. Mà là người đã đẩy nước Nga vào cuộc chiến tiêu hao lớn nhất kể từ Afghanistan, chỉ vì đánh giá sai tinh thần của dân tộc Ukraine và sự vận động của thế giới hiện đại.

LÊ DIỄN ĐỨC 11.05.2026