Mai Quốc Ấn – Hãy tư duy lại về GDP Việt Nam

 

Mục tiêu GDP được đặt ra như mệnh lệnh của nền kinh tế nước ta. Tuy nhiên, cần tư duy lại về GDP Việt Nam.

GDP quốc gia là tổng giá trị hàng hóa & dịch vụ tạo ra trong phạm vi quốc gia mà ở đó không phân biệt “tổng doanh thu quốc gia” là do người Việt tạo ra hay người nước ngoài tạo ra. Ví dụ như Samsung sản xuất ở Việt Nam và tổng giá trị xuất khẩu tính bằng tỉ đô của họ được tính vào GDP Việt Nam.

Nhiều năm nay, báo đài luôn nhắc về GDP những rất rất rất hiếm nhắc về GNP như là tổng doanh thu của chỉ riêng người Việt tạo ra. Khi không có GNP thì sẽ càng rất rất rất hiếm nhắc đến GNI như là số tiền “thực sự chảy vào túi” người Việt.

Nhìn từ các góc độ này thì doanh nghiệp FDI kiểu Samsung giống như một người thuê cửa hàng kinh doanh (tại Việt Nam). Mảnh đất đặt cửa hàng ấy có thể tạo ra doanh thu cả tỉ đô nhưng tiền cho thuê đất và nhân công chỉ chiếm 12-15 % tổng doanh thu thì hiệu suất sử dụng đất vẫn bản chất là “dựa hơi” nước ngoài. Nó có cả những khả năng trả giá khác về môi trường đất nước hay các ứng xử chủ-tớ của doanh nghiệp nước ngoài đối với lao động trong nước.

GNP mới nói lên đất nước có nền sản xuất, thương mại và dịch vụ tốt hay không!

Lấy ví dụ về lực lượng doanh nghiệp Việt Nam trong 3 tháng đầu năm 2026 với trung bình mỗi tháng có hơn 32.000 doanh nghiệp thành lập mới, quay lại hoạt động nhưng cũng có khoảng 30.600 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Với hơn 2.000 doanh nghiệp tăng lên mỗi tháng thì cần đến 500 tháng để đạt được bổ sung thêm 1 triệu doanh nghiệp vào nền kinh tế-mục tiêu năm 2030.

Từ đây đến 2030 là 60 tháng! 60 tháng so với tốc độ thực của 3 tháng đầu năm là chênh nhau đến 440 tháng - một con số khổng lồ!

Đưa vấn đề là để tìm giải pháp! Vậy thì giải pháp nào cho Việt Nam khi số nợ xấu của bất động sản được chuyên gia ngân hàng cảnh báo có thể đến 1 triệu tỉ đồng (bạn không đọc nhầm đâu!). Một triệu tỉ ấy nếu những năm qua được điều hướng vào khoa học công nghệ, sản xuất thì có thể tạo ra những bước phát triển rất lớn về chất và lượng của nền kinh tế, thay vì làm giàu cho một nhóm người “ăn” chênh lệch địa tô.

Nhà nước đã siết lại nhiều chính sách về đất đai song quán tính của cách nghĩ, cách làm giàu (rất xổi) từ đất đai đâu dễ gì mất đi. Sự trang bị kiến thức về khoa học công nghệ và sản xuất cũng đâu dễ gì có được và có được sâu sắc trong thời gian ngắn. Muốn điều hướng dòng tiền quốc gia từ một nhóm “ăn” chênh lệch địa tô vốn có thế lực và cũng có luôn cả sự duy ý chí, hành xử kiểu trọc phú sang những lĩnh vực đòi hỏi kiến thức sâu rộng, sự kiên trì nghiên cứu, kiên nhẫn ứng dụng cũng nào có dễ dàng!

Và càng như thế, càng cần tư duy lại về mục tiêu GDP 2 con số mà trong đó GNP, GNI của Việt Nam thực chất chiếm bao nhiêu bằng chính công nghệ tự chủ của người Việt để điều chỉnh chính sách.

Không có lõi phát triển GNP, GNI thì Việt Nam càng phát triển GDP mạnh bao nhiêu càng đưa đất nước giống người khổng lồ trên đôi chân đất sét bấy nhiêu.

MAI QUỐC ẤN 04.04.2026