Nguyễn Văn Tuấn - Đa số những người ám sát tổng thống Mỹ có xu hướng tả khuynh

Trong vụ gần đây, có một chi tiết gây chú ý trong vụ Cole Thomas Allen (hình) là lý lịch học thuật của nghi can.

Theo một số nguồn tin báo chí, Allen, 31 tuổi, từng tốt nghiệp cử nhân cơ khí từ một đại học lừng danh thế giới, Caltech, vào năm 2017. Sau đó, anh ta tiếp tục theo học cao học ngành khoa học máy tính tại CSU. Gần đây, anh làm giáo viên bán thời gian tại một trường trung học gần Los Angeles.

Caltech. California. Giáo viên ở Mỹ. Ba yếu tố đó khiến nhiều người suy đoán rằng Allen có thể có khuynh hướng chánh trị thiên tả.

Quả thật, một số thông tin được báo chí nêu cũng cho thấy anh từng ủng hộ bà Kamala Harris, có đóng góp một khoản nhỏ cho chiến dịch tranh cử.

Anh ta thuộc vào nhóm "anti-Trump hate" (ghét và chống Trump), và tham gia biểu tình "No Kings". Anh cũng là người được báo chí mô tả là "Anti-Christian" (Bài Kitô giáo). Hành vi và thái độ cực đoan của anh đã được người anh trai quan tâm và báo động cho gia đình và cảnh sát biết. (Anh ta có một người anh và một em gái, cả hai đều tốt nghiệp đại học.)

Tuy nhiên, khuynh hướng chánh trị cá nhân không tự động giải thích hay biện minh cho hành vi bạo lực của anh ta. Việc xác định động cơ trong các vụ việc như vầy luôn cần dựa trên điều tra chánh thức và bằng chứng cụ thể.

■ Đa số nạn nhân (tổng thống) thuộc phe bảo thủ

Phải dùng đến AI để tìm hiểu. Qua AI (và có kiểm chứng), trong lịch sử Mỹ, đã có nhiều vụ ám sát và mưu sát nhắm vào các tổng thống. Có 4 vụ ám sát thành công:

* Abraham Lincoln năm 1865

* James Garfield năm 1881

* William McKinley năm 1901

* John F. Kennedy năm 1963.

Trong số 4 người trên, 3 người thuộc Đảng Cộng hòa.

Nếu xét thêm một số vụ mưu sát không thành công thì sao? Nếu dựa vào danh sách 9 lần mưu sát không thành công thì 7 lần là nhắm vào tổng thống thuộc Đảng Cộng Hoà:

* Theodore Roosevelt (1912)

* Franklin D. Roosevelt (1933)

* Harry Truman (1950)

* Gerald Ford (1975) – 2 lần

* Ronald Reagan (1981)

* Donald Trump (2024) – Pennsylvania

* Donald Trump (2024) – Florida

* Donald Trump (2026) – vụ Cole Allen

Như vậy, trong tổng số 13 lần ám sát và mưu sát nhắm đến tổng thống Mỹ, thì phe bảo thủ (Cộng Hoà) chiếm 10 vụ.

■ Đa số thủ phạm thuộc phe cánh tả

Khi xem xét các thủ phạm trong những vụ ám sát và mưu sát tổng thống Mỹ, có thể thấy họ đến từ nhiều thành phần khác nhau. Một số có khuynh hướng cực tả, một số cực hữu, trong khi có những trường hợp khác khó phân loại rõ ràng về chánh trị. Có người hành động bất mãn cá nhân, rối loạn tâm lý.

Trong số 4 ca ám sát thành công, thì 2 thủ phạm là thuộc phe cực tả (Leon Czolgosz, Lee Harvey Oswald) và 1 thủ phạm là phe cực hữu (John Wilkes Booth). Một người thì hành động do bất mãn cá nhân.

Trong số 9 vụ bất thành, thì 6 thủ phạm thuộc phe cánh tả hoặc cực tả, còn lại là không có xu hướng chánh trị rõ rệt.

■ Liên hệ nhân quả?

Mặc dù dữ liệu có vẻ thuyết phục, nhưng về mặt khoa học mà nói thì vẫn chưa đủ để nói về mối liên hệ nhân quả giữa chánh trị cánh tả và bạo động. Chỉ có thể nói rằng dữ liệu cho thấy nguy cơ bị ám sát đối với các tổng thống thuộc phe Cộng Hoà cao hơn phe Dân Chủ.

NGUYỄN VĂN TUẤN 27.04.2026