Hoàng Tư Giang - Ai sẽ kể câu chuyện TPHCM và Đà Nẵng với nhà đầu tư toàn cầu ?

 

Có một nghịch lý khá lạ.

Đúng vào lúc Việt Nam muốn xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng, muốn thu hút hàng trăm tỉ USD vốn đầu tư mới và cạnh tranh với các trung tâm kinh tế trong khu vực, thì thị trường thông tin bằng tiếng Anh dành cho nhà đầu tư quốc tế lại thu hẹp.

Ba mươi năm trước, một nhà đầu tư vừa đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất có thể dễ dàng tìm thấy Saigon Times Daily, Saigon Times Weekly, Vietnam Investment Review (VIR), Vietnam Economic Times (VET) hay Vietnam News.

Với nhiều nhà đầu tư nước ngoài thời điểm đó, những tờ báo ấy chính là cánh cửa đầu tiên để bước vào nền kinh tế Việt Nam. Thông qua những ấn phẩm này, các chính sách mới, những thay đổi trong môi trường đầu tư hay câu chuyện của doanh nghiệp Việt được chuyển tải bằng ngôn ngữ mà cộng đồng đầu tư quốc tế có thể tiếp cận.

Nhưng bức tranh ấy đã thay đổi sau khi Saigon Times Group bị tinh gọn. Điều đáng chú ý là đúng vào lúc Việt Nam cần được thế giới hiểu nhiều hơn, những kênh từng giúp giải thích Việt Nam với thế giới lại đang nhỏ đi.

TPHCM vẫn còn một số nền tảng tiếng Anh ở quy mô quốc gia. Nhưng so với giai đoạn trước, hệ sinh thái báo chí kinh tế tiếng Anh của thành phố đã thu hẹp đáng kể. Việc Saigon Times Daily và Saigon Times Weekly không còn hiện diện như những ấn phẩm tiếng Anh độc lập khiến TPHCM mất đi một kênh thông tin kinh tế bản địa từng rất quen thuộc với cộng đồng nhà đầu tư nước ngoài. Trong khi đó, các thương hiệu kinh tế tiếng Anh còn đáng chú ý như VIR, The Investor hay VET chủ yếu gắn với hệ sinh thái báo chí trung ương tại Hà Nội.

Nếu TPHCM còn giữ được một số nền tảng tiếng Anh ở quy mô quốc gia, thì nghịch lý ở Đà Nẵng còn rõ hơn nhiều. Thành phố đang tham gia xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế nhưng gần như không có một đầu báo kinh tế tiếng Anh bản địa nào đóng vai trò cầu nối với cộng đồng đầu tư toàn cầu.

Nhưng câu chuyện ở đây không đơn thuần là việc một vài tờ báo tiếng Anh biến mất. Điều đáng lo hơn là Việt Nam đang thiếu một thị trường thông tin đủ mạnh để giúp nhà đầu tư quốc tế hiểu điều gì đang diễn ra trong nền kinh tế.

Nhìn sang Singapore, Hong Kong, Kuala Lumpur hay Bangkok, có thể thấy một điểm chung : Bên cạnh các trung tâm tài chính luôn tồn tại những thiết chế truyền thông tiếng Anh đủ mạnh để kết nối thị trường với nhà đầu tư toàn cầu.

Tại Singapore, những cái tên như The Business Times hay The Straits Times từ lâu đã trở thành một phần của hệ sinh thái tài chính. Tại Hong Kong, South China Morning Post không chỉ là một tờ báo mà còn là một trong những kênh thông tin quen thuộc của giới đầu tư quốc tế. Malaysia duy trì The Edge như một trong những đầu mối thông tin quan trọng của thị trường vốn nước này, còn Bangkok Post từ lâu đã là một phần của hệ sinh thái thông tin phục vụ cộng đồng doanh nghiệp quốc tế tại Thái Lan.

Những tờ báo này không đơn thuần là cơ quan truyền thông. Chúng là một phần của hạ tầng thông tin phục vụ thị trường.

Nhìn dưới góc độ đó, khoảng cách giữa TP.HCM, Đà Nẵng với các trung tâm tài chính trong khu vực không chỉ nằm ở quy mô thị trường vốn hay số lượng định chế quốc tế hiện diện. Khoảng cách còn nằm ở năng lực kể và giải thích câu chuyện phát triển của mình với thế giới.

Sự thiếu vắng ấy càng lộ rõ hơn trong thời đại AI. Một thành phố càng ít sản xuất nội dung chất lượng bằng tiếng Anh, sự hiện diện của nó trong hệ sinh thái tri thức toàn cầu càng trở nên mờ nhạt.

Trớ trêu là khi Việt Nam bắt đầu nói tới các trung tâm tài chính quốc tế, cuộc đua thu hút dòng vốn toàn cầu và mục tiêu tăng trưởng hai con số, thị trường thông tin dành cho nhà đầu tư quốc tế lại có dấu hiệu thu hẹp. Khi Việt Nam còn nghèo hơn, hội nhập ít hơn và thu hút ít vốn đầu tư hơn, hệ sinh thái thông tin tiếng Anh lại phong phú hơn hiện nay.

Có thể khoảng cách giữa TPHCM, Đà Nẵng với Singapore hay Hong Kong không chỉ nằm ở vốn, công nghệ hay thể chế. Nó còn nằm ở một câu hỏi đơn giản hơn nhiều : Nếu hôm nay một nhà đầu tư quốc tế muốn hiểu điều gì đang diễn ra ở Việt Nam, họ sẽ đọc gì bằng tiếng Anh ?

(Tút này có lẽ hơi lo xa)

HOÀNG TƯ GIANG 17.06.2026