Phúc Lai – Sự thật về việc người Nga hỗn loạn tháo chạy khỏi Crimea

 

(Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler, ngày 27/06/2026)

Có người hỏi: Dân Nga Crimea kéo nhau về mainland làm tắc đường lên cầu Kerch đến 50 km. Nhờ anh kiểm tra thông tin xem sao?

Trả lời nhanh, tôi nói: Cầu Kerch từ khi bị tấn công đến lần thứ mấy, năng lực thông xe của nó giảm đi rất nhiều đồng thời các biện pháp an ninh chặt chẽ làm cho nó thường xuyên tắc dài hàng cây số. Những diễn biến xung quanh bán đảo Crimea tuần qua hoàn toàn có thật và nó chắc chắn dẫn tới việc… tắc đường. Tuy nhiên bản chất của câu chuyện như thế nào, cần nhìn nhận tỉnh táo.

Đúng, thông tin về tình trạng tắc đường lịch sử tại cầu Kerch đang tràn ngập các trang mạng xã hội và báo chí quốc tế trong suốt 24 – 48 giờ qua (tính đến sáng 27/06). Cho đến hôm qua, trang The New Voice of Ukraine đưa tin tắc ở đầu cầu khoảng 15 ki-lô-mét, từ làng Ivanivka đến tận chân cầu. Tin này cũng được kênh Telegram độc lập Astra và kênh giám sát Krymsky Most của chính chính quyền chiếm đóng đưa: tính đến tối 26/06 dòng xe cộ kéo dài đến như vậy thật. Nguồn 

Đến sáng nay, tài khoản OSINTtechnical (một nguồn theo dõi tình báo nguồn mở được cho là uy tín) đăng lúc 9 giờ kém 10 giờ quốc tế tối 26/06, tức là sáng sớm nay một bản đồ giao thông cho thấy xếp hàng đã kéo dài đến làng Hornostaivka. Ngay lập tức tôi nhắn hỏi một anh bạn ở bển, anh ấy bảo: Đêm người ta vẫn kéo đến, nhưng tốc độ kiểm soát qua cầu chậm nên bị ùn. Hiện tại theo giờ bên đó mới 4, 5 giờ sáng, nên muốn giải tỏa nhanh phải tầm trưa nay mới bắt đầu làm việc full công suất và dòng xe sẽ lại chảy.

Như vậy bản thân những tài khoản như OSINTtechnical này cũng khuếch khoác khó tin, vì nếu đo từ làng trên đến chân cầu theo đúng vạch đỏ họ vẽ, chỉ có 24 ki-lô-mét, tức là 14, 15 dặm gì đó thôi.

Hệ thống kiểm soát an ninh của Nga tại đầu cầu không thể chạy hết công suất vào buổi tối, do thiếu nhân lực trực ca, tối mò mò sao rà quét bom mìn được nhanh, và bản thân các tài xế cũng mệt mỏi sau một ngày xếp hàng… đều dẫn tới dòng xe cộ kéo dài thêm. Đến đêm, các lực lượng chiếm đóng hoàn toàn chặn giao thông trên cầu trong 4 – 6 giờ “hầu như đêm nào cũng đóng” do mối đe dọa từ các cuộc không kích hoặc tấn công của máy bay không người lái hải quân của người Ukraine. Sau khi cửa khẩu mở cửa vào buổi sáng, dòng xe cộ ngay lập tức làm tê liệt các lối vào…

Bản chất của câu chuyện là gì? Lại phải hỏi tiếp. Những diễn biến gia tăng “quan tâm” của Ukraine lên bán đảo không thể không ảnh hưởng tới tâm trạng khách du lịch: Thiếu điện, thiếu nước và nguy cơ không có xăng để đi về. Thống đốc Crimea đặt bán đảo vào tình trạng khẩn cấp về kinh tế và đưa lộ trình giảm cấp điện, cấp nước... đã ảnh hưởng tâm trạng khách du lịch.

Nhưng chính quyền đang làm khá tốt việc hạn chế tốc độ khách kéo về đất liền để giảm áp lực giao thông qua cầu Kerch: (tin chưa xác nhận) khách du lịch đi khỏi bán đảo phải đăng ký trên hệ thống dạng đặt chỗ điện tử. Nếu tin này là đúng, chính quyền Nga đang làm việc rất tốt, vì để hàng vạn chiếc xe từ các khách sạn, resort khắp bán đảo sẽ đồng loạt đổ ra đường dẫn lên cầu cùng một lúc, lao vào cái nút thắt cổ chai đó thì có mà toi. Thực tế, cổng dịch vụ công Gosuslugi trực tuyến của Nga hoạt động rất ổn, nếu họ sử dụng ứng dụng này hẹn giờ cho xe ra cầu thì rất OK.

Dù năm nay khách du lịch đến Crimea giảm nhiều, từ đầu tháng 6 đến nay người ta vẫn ghi nhận có 200.000 lượt người đến, và hiện tại còn tồn khoảng 100.000 khách trên bán đảo. Hai tuần là thời gian cần để giải tỏa hết số khách đó. Tốc độ thông xe tối đa qua cầu Kerch từ 4000 đến 5000 xe/ngày đêm, như vậy mỗi ngày có thể giải tỏa được 1 vạn rưỡi đến 2 vạn khách. Như vậy Nga sẽ cần khoảng 2 tuần để xử lý hết chỗ khách đó, sau đó mới đến lượt cư dân của bán đảo. Nếu Nga còn phà biển thì tình hình sẽ dễ thở hơn nhiều.

Với những gì tôi vừa báo cáo, quý bạn đọc có thể hình dung được bức tranh toàn cảnh: Hiện tại chính quyền Crimea đang nỗ lực kiểm soát một cách trật tự dòng khách du lịch cắt ngắn kỳ nghỉ của mình tại Crimea để đi về nhà. Nếu là chúng ta thì chúng ta cũng sẽ chọn cách… té gấp, sau các đòn tập kích liên tục của Ukraine vào các trạm biến áp chủ chốt ở Sevastopol, Simferopol và nhà máy nhiệt điện Tavriiska làm toàn bộ bán đảo rơi vào tình trạng mất điện diện rộng, mất internet và mất nước cục bộ do các trạm bơm ngừng hoạt động. Nguồn

Về lệnh ban bố tình trạng khẩn cấp về kinh tế : Thống đốc Crimea (do Nga bổ nhiệm) Sergei Aksyonov vừa phải ban bố tình trạng khẩn cấp kinh tế trên toàn bán đảo vào hôm qua. Nga đã ra lệnh dừng bán xăng dầu vô thời hạn cho dân thường (chỉ ưu tiên cho xe quân sự và công vụ), đồng thời đóng cửa toàn bộ các trại hè thiếu nhi.

Một trong những nguyên nhân làm dòng xe kéo dài là cầu bị đóng 6 tiếng đồng hồ do Ukraine tổ chức một đợt tập kích bầy đàn bằng UAV và xuồng cảm tử vào các mục tiêu ở thành phố Kerch. Nguồn

Thú vị nhất là việc Nga đang phải giới hạn lượng chất lỏng mang theo của mỗi xe qua cầu ở mức 200 lít (bao gồm cả can xăng dự phòng và nước uống) – nghĩa là dù bằng cách nào lái xe mua được xăng, thì cũng không được vác quá nhiều ra khỏi bán đảo. Những lệnh như thế này chỉ có tác dụng nện vào tâm lý vốn đã rất lung lay của những người còn kẹt ở Crimea.

Hiện tại nhu yếu phẩm cho bán đảo có thể đủ cho 1 đến 2 tháng tới (chúng ta tính là 2 tháng rưỡi) với điều kiện không hoạt động kinh doanh du lịch, vì nhu cầu của hoạt động này rất lớn, độ tiêu phí cao. Một người khách du lịch tiêu thụ lượng nước sạch, điện năng, thực phẩm và đặc biệt là xăng dầu gấp nhiều lần một người dân bản địa trú trong nhà mình. Để giảm tiêu phí, chính quyền Crimea cho dân du lịch đi về là đúng (thậm chí có những biện pháp tác động cơ sở lưu trú ép khách du lịch về), sau đó mới đến lượt cư dân bán đảo.

Câu hỏi đặt ra lúc này là, nếu người Ukraine tăng cường nện vào Crimea cũng như các tuyến đường ở chiến trường miền nam (tả ngạn) thì có thể gây hỗn loạn hay không?

Kịch bản này khác với kịch bản Kherson. Ở Kherson năm 2022, cư dân phần lớn là những người đồng lòng ủng hộ chính quyền Kyiv nhưng không kịp rút, bị kẹt lại khi chính quyền tỉnh, thành phố nhanh chóng dâng tặng phần hữu ngạn cho quân chiếm đóng. Với Crimea, từ năm 2014 những người ở lại là những người hào hứng hoặc ít nhất không phản đối việc sáp nhập trái phép đó, còn những người muốn sống trên đất nước Ukraine thì cũng đã kéo về…

Như vậy dân cư này sẽ là dân Nga, chứ không phải người Ukraine sống dưới ách tạm chiếm. Nhiều người mua đất định cư ở đây sau 2014. Về nguyên tắc, chính quyền Crimea của Nga sẽ không muốn họ kéo đi, vì nó thể hiện sự bất lực của họ, nhưng nếu tình thế bắt buộc, việc tổ chức cho họ sơ tán chắc chắn sẽ xảy ra. Hiện nay chưa ai biết được họ có kiểm soát được không để hỗn loạn hay không, nhưng người Ukraine có vẻ cũng muốn tình hình ở Crimea là “có điều khiển”, tức là để cho chính quyền Crimea không bị cản trở. Nếu họ tấn công cấp tập sẽ dẫn đến mất kiểm soát.

Trong suốt thời gian giải tỏa 100.000 khách du lịch (2 tuần tới) và giai đoạn đầu khi cư dân thường trú bắt đầu dịch chuyển, Ukraine chắc chắn sẽ giữ nhịp độ tấn công ở mức vừa phải. Mục đích là để chính quyền Crimea kiểm soát, điều tiết được dòng người kéo về đất liền. Người Nga không ngu ngốc như rất nhiều KOL đang tuyên truyền, họ sẽ không hoảng loạn mà sẽ kiên nhẫn chờ đến lượt mình thay vì liều mạng phá vỡ trật tự.

Tức là, áp lực của Ukraine lên Crimea sẽ gia tăng có kiểm soát, hiện nay là đang từ từ, kể cả giai đoạn đầu hoặc giữa của sơ tán cư dân, cũng vẫn sẽ từ từ. Trong lúc dòng người di tản chậm rãi kéo đi như thế, bộ máy hành chính và quân sự Nga vẫn phải căng mình ra để điều phối, cấp phát nhiên liệu và nhu yếu phẩm cho tất cả, kể cả dòng người này cũng phải nuôi.

Chỉ khi còn một số ít cư dân chẳng hạn 1/3, lúc đó việc gây hỗn loạn làm cho lực lượng quân sự Nga trên bán đảo lộn xộn mới là chuẩn. Như tôi viết hôm qua: Lúc đó mới là lúc cầu Kerch bị tấn công lần cuối cùng, có thể sập hẳn hoặc gần sập hẳn vài nhịp để cho Nga có thể chữa được thành cầu tạm; song song với việc cấp tập không kích các mục tiêu trên toàn bán đảo, thậm chí đổ bộ ở một vài điểm. Khi đó mới là lúc mà quân đội Nga trên bán đảo hỗn loạn tháo chạy.

Cuối cùng, xin được kết thúc bằng một bản dịch của Gemini từ nguồn đâu đó:

THỊ TRƯỜNG NHIÊN LIỆU TẠI BÁN ĐẢO CRIMEA BỊ TẠM CHIẾM tính đến cuối tháng Sáu năm 2026 đang rơi vào trạng thái sụp đổ tổng thể và phong tỏa hoàn toàn. Các đòn đánh mang tính hệ thống của Lực lượng Phòng vệ Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga (khiến sản lượng lọc dầu của Liên bang Nga sụt giảm từ 25% – 35%) cùng việc phá hủy các tuyến cung ứng hậu cần đã cắt đứt hoàn toàn nguồn cung nhiên liệu hướng về bán đảo.

Tình hình thị trường nhiên liệu tại Crimea hiện được đặc trưng bởi các yếu tố khủng hoảng sau:

1. Cấm hoàn toàn việc bán xăng dầu cho dân thường

Kể từ ngày 21 tháng 6 năm 2026, chính quyền chiếm đóng đã ban bố lệnh “phong tỏa nhiên liệu” và dừng hoàn toàn việc bán tự do xăng, dầu diesel tại các trạm xăng cho người dân và doanh nghiệp tư nhân. Nhiên liệu không được bán bằng tiền mặt hay thẻ ngân hàng; tất cả các mã QR điện tử và phiếu mua hàng bằng giấy được phát hành trước đó đều bị hủy bỏ. Toàn bộ lượng nhiên liệu dự trữ còn lại đã bị tịch thu độc quyền để phục vụ cho “nhu cầu quốc gia”: quân đội, cảnh sát, xe cứu thương và xe vận chuyển bánh mì.

2. Làn sóng đóng cửa hàng loạt cây xăng và thua lỗ nặng nề

Các chuỗi cung ứng nhiên liệu lớn nhất trên bán đảo, như “ATAN” và “TES”, đang đóng cửa hàng loạt trạm xăng của họ trên khắp Crimea. Nhân viên trạm xăng bị sa thải hoặc bị ép nghỉ việc không lương. Các công ty đang phải chịu những khoản lỗ khổng lồ, và người đứng đầu chính quyền chiếm đóng Sergei Aksyonov đã chính thức thừa nhận rằng: chưa có bất kỳ thời hạn cụ thể nào cho việc khôi phục lại việc bán nhiên liệu tự do.

3. Sự bùng nổ của thị trường chợ đen

Do tình trạng khan hiếm, hoạt động kinh doanh bất hợp pháp đang phát triển với tốc độ chóng mặt: trên các nền tảng trực tuyến tại Simferopol và Yalta, giá một lít xăng AI-95 trên chợ đen đã vọt lên tới 160 rubles (khoảng 96 UAH, tương đương hơn 45.000 VNĐ/lít). Binh lính Nga đang lén lút bán lại nhiên liệu tuồn ra từ các phiếu cấp phát xăng dầu quân đội của họ. Giới đầu cơ đang vượt cầu Kerch sang thị trấn Taman thuộc lãnh thổ Nga để đổ đầy xăng, sau đó quay lại bán xăng từ các can nhựa ngay trên dọc tuyến cao tốc Tavrida. Chính quyền chiếm đóng thậm chí đã phải chính thức nới rộng hạn mức mang nhiên liệu bằng can qua cầu lên đến 200 lít nhằm tìm cách xoa dịu làn sóng hoảng loạn của người dân.

4. Liệt chuỗi hạ tầng dân sự của Crimea

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu ngay lập tức giáng đòn chí mạng vào các lĩnh vực đời sống khác, như sụp đổ giao thông. Do thiếu dầu diesel và xăng, hàng trăm xe khách đô thị (hơn 400 xe buýt) đã phải ngừng hoạt động. Giá taxi (chủ yếu là những xe chạy bằng ga/khí hóa lỏng) đã tăng lên gấp vài lần. Hoảng loạn lương thực: các nhà phân phối tư nhân không thể vận chuyển hàng hóa. Người dân bắt đầu ồ ạt tích trữ các sản phẩm lưu trữ dài hạn (đường, ngũ cốc, dầu ăn), khiến các siêu thị phải áp đặt hạn mức giới hạn số lượng sản phẩm cho mỗi người mua.

Tê liệt kinh doanh và du lịch: các quán cà phê, cơ sở sản xuất quy mô nhỏ đang phải đóng cửa; chủ các khách sạn mini ghi nhận làn sóng tháo chạy hàng loạt của khách du lịch – những người đang khẩn trương té về Nga trong lúc cây cầu còn mở.

Khủng hoảng năng lượng: Lệnh phong tỏa nhiên liệu diễn ra trùng hợp với các đợt cắt điện quy mô lớn (chu kỳ cắt điện cứ sau 3 tiếng), trong khi các máy phát điện dân sự không thể khởi động do không có xăng.

Nhận xét và kết luận :

Vậy là, người Ukraine đang tiến hành từ từ bóp nghẹt Crimea trước khi tổng tấn công. Không cần ép buộc, quyết định ngày 21/6/2026 cấm bán xăng cho dân thường và dồn toàn bộ cho quân đội/xe cứu thương/xe bánh mì chính là mệnh lệnh gián tiếp tiễn 100.000 khách du lịch về nhà và trước sau nó cũng đẩy dân thường trú vào thế đường cùng, không chạy không được. Sống trong một thành phố cứ 3 tiếng mất điện một lần, không có xe buýt, siêu thị giới hạn lượng mua lương thực, và máy phát điện thì khỏi chạy vì không có xăng, có mà dở hơi để cố ở lại.

Một cách “đồng lòng” khi cả Ukraine cùng chính quyền Nga đang từ từ ép dân Crimea rời khỏi bán đảo. Việc chính quyền Nga cho phép dân mang 200 lít chất lỏng qua cầu thực chất là đang tự nới lỏng để dân thấy lo lắng mà rút, nhưng chính điều này lại làm trì trệ giao thông vì riêng việc cân đo bao nhiêu lít tại cầu Kerch sẽ dẫn tới những bức ảnh lan tràn trên mạng xã hội. Dân cư bán đảo đã sốt ruột, lại sốt ruột hơn chờ đến lượt mình tháo chạy.

PHÚC LAI 27.06.2026