Trương Châu Hữu Danh – Nam Phương hoàng hậu : Chúng ta đang nhìn bà khách quan hay đang bù đắp cho lịch sử ?

 

Đây chỉ là cảm nhận cá nhân tôi. Tôi thấy Nam Phương Hoàng hậu là một người phụ nữ đẹp, phúc hậu NHƯNG sang trọng và rất có thần thái. Nhưng nếu chỉ nói về nhan sắc, tôi nghĩ bà đẹp như rất nhiều phụ nữ Việt Nam (đẹp) khác.

Điều khiến tôi suy nghĩ là cách người ta ca ngợi bà ngày nay.

Hồi tôi đi học, triều Nguyễn nói riêng và chế độ phong kiến nói chung được nhìn từ góc độ phê phán. Nghĩ đến vua chúa quan lại, địa chủ, ông hội đồng, trong đầu của những đứa trẻ như tôi chỉ thấy căm thù. Chỉ có cách mạng mới làm chúng ta sung sướng, còn bất kỳ chế độ nào cũng là thứ phải tiêu diệt. (Rất nhiều người đi vào cánh cửa này và không chịu đi ra, họ bị người tiến bộ hơn dán cho cái nhãn “anh em bên chuồng” - thật xót xa).

Theo như tôi từng được học, nhiều nhân vật của hoàng tộc ít được nhìn nhận đầy đủ về con người và đóng góp của họ. Tôi căm thù ông Phan Thanh Giản vì được dạy là ông bán nước. Phải thù nhà Nguyễn vì “triều đình khí dân”.

Trong khi thế hệ ông bà tôi kể về những người địa chủ (chủ đất cho người dân mượn ruộng) rất tốt thì tôi nhất quyết cãi vì bà nội mù chữ, còn cô giáo dạy (đâu đó năm 1994) “địa chủ ác lắm”. Người biết lo làm ăn rồi giàu có là “tư sản”, mà tư sản thì đương nhiên bóc lột.

Đại khái, thời đó sơ yêu lý lịch mà ghi xuất thân “bần cố nông” là điều rất đáng tự hào (giờ không ai ghi vậy).

Ngày nay, khi cách nhìn về lịch sử cởi mở hơn, việc đánh giá lại triều Nguyễn là điều cần thiết và đang được thực hiện.

Nhưng đôi lúc, tôi có cảm giác chúng ta lại đi sang thái cực ngược lại. Từ chỗ ít nhắc đến, nay nhiều người ca ngợi quá mức. Một người phụ nữ đẹp trở thành “quốc sắc thiên hương”, “đệ nhất mỹ nhân”, như thể vẻ đẹp ấy chưa từng có trong lịch sử Việt Nam.

Theo tôi, Nam Phương Hoàng hậu không cần những danh xưng như vậy để được tôn trọng. Bà vốn đã là một người phụ nữ có nhan sắc, học vấn và phong thái đáng ngưỡng mộ. Cái tên của bà là một bảo chứng cho hết thảy những mỹ từ rồi.

Đánh giá lại lịch sử là cần thiết. Nhưng đánh giá lại không có nghĩa là thay một sự cực đoan bằng một sự cực đoan khác.

Công bằng với lịch sử là nhìn nhận đúng giá trị của mỗi con người, không hạ thấp họ vì họ thuộc một chế độ, nhưng cũng không nâng họ lên quá mức chỉ để bù đắp cho những đánh giá của quá khứ.

Mấy hôm nay thiên hạ rần rần chuyện Tăng Thanh Hà không đẹp như Nam Phương Hoàng hậu và không hợp đóng vai. Cá nhân tôi thì thấy Tăng Thanh Hà đẹp hơn. Nhưng nếu đóng vai thì tôi cũng thấy… không hợp!

Nhưng tìm người có thần thái như Nam Phương Hoàng hậu thì tìm ở đâu ra!

TRƯƠNG CHÂU HỮU DANH 04.07.2026