Kết luận ngày 02/07/2026 của Thành ủy Hà Nội cho thấy không thể vội vã triển khai trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Trong 5 nội dung Thành ủy yêu cầu cần làm rõ, có các vấn đề quan trọng:
- Quy hoạch tổng thể không gian sông Hồng và tác động liên vùng về địa chất, thủy văn, thoát lũ.
- Đảm bảo tuyệt đối an toàn về phòng chống lũ lụt.
- Bảo tồn các làng nghề, các di tích lịch sử văn hóa. Giải quyết tốt việc di dời, tái định cư và bồi thường.
- Phải lấy ý kiến nhân dân.
- Làm rõ hiệu quả kinh tế của dự án. Báo cáo rõ về phương án huy động nguồn lực từ đâu, ai trả chi phí và cơ chế trả như thế nào?
Dù khẩn trương đến đâu, để giải quyết được các vấn đề nêu trên một cách khoa học, cần sự phối hợp làm việc của nhiều cơ quan chuyên ngành - được tiến hành trong quãng thời gian dài tính bằng năm, chứ không thể tính bằng tháng.
Hiệu quả kinh tế của dự án, không được nhìn cục bộ chỉ riêng cho nhà đầu tư hay một vài thành phần, mà phải nhìn toàn cục từ lợi ích chung của toàn xã hội. Từ góc độ này, chỉ riêng vấn đề di dời dân, đền bù, tái định cư đã là một tổn thất nguồn lực vô cùng to lớn cho xã hội. Phải thẳng thắng thừa nhận rằng: Kinh phí để chi trả, không phải của nhà đầu tư, mà là của nhân dân.
Trục đại lộ Sông Lam-Bến Thủy-Cửa Hội-Cửa Lò : Động lực phát triển của Nghệ An
Tại sao Hà Nội cần trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng cấp thiết như vậy vào thời điểm hiện taị? Nhìn từ mô hình sông Hồng của Hà Nội, thành phố Vinh của Nghệ An có cần trục Đại lộ sông Lam – Bến Thủy - Cửa Hội – Cửa Lò không?
Nếu Nghệ An xây dựng trục Đại lộ sông Lam – Bến Thủy - Cửa Hội – Cửa Lò, thì không chỉ ít tốn kém về vấn đề di dân, đền bù và tái định cư, mà còn không bất an lòng người, rất thuận lợi về không gian quy hoạch đô thị - thoả sức cho các nhà thiết kế chuyên nghiệp thể hiện tài năng.
Quy hoach tổng thể và kiến trúc thành phố là các yếu tố quyết định vẻ đẹp của thành phố. Nếu thành phố trải rộng trên địa hình có sông, núi, biển - thì mức độ diễm lệ có thể tăng thêm theo cấp số nhân. Nếu có khí hậu dễ chịu nữa thì đó là tổng hòa các điều kiện lý tưởng.
Địa hình thành phố Vinh có sông, biển và núi. Phong cảnh thơ mộng cùng phảng phất linh khí - khiến Hoàng đế Quang Trung từng đến Vinh để xem xét vị trí dời đô.
Các thành phố lớn đều đặt mục tiêu có các trục đô thị đẹp. Để thu hút được nhiều vốn đầu tư, để trở thành “thủ phủ của Bắc Trung Bộ”, thành phố Vinh cần được nâng tầm lên “mặt bằng quốc tế”. Muốn “trình diện được trên mặt bằng quốc tế” Vinh cần có một trục đại lộ đô thị với cảnh quan đẹp. Và “địa lợi” đang thuộc về Vinh khi có một trục cảnh quan tự nhiên nên thơ – dọc theo theo sông Lam từ cầu Hưng Đức qua cầu Bến Thủy đến Cửa Hội nối tiếp với bãi biển Cửa Lò.
Chưa nói đến tương lai, Vinh sẽ mở rộng về phía Tây đến núi Đại Huệ. Điều rất thuận lợi là có thể xây dựng được trục Đại lộ sông Lam – Bến Thủy - Cửa Hội – Cửa Lò với chiều dài khoảng 20 km trên nhiều khu đất còn trống, ít phải giải tỏa, ít bị lãng phí, ít bị đền bù. Đây là điểm dễ thu phục lòng dân - là “nhân hòa”. Ở mặt khác, đất nước đang “rầm rập” khởi công nhiều dự án vì mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, để năm 2030 “vươn mình” bước vào nhóm 30 quốc gia có nền kinh tế lớn nhất thế giới. Hoàn cảnh này tạo nên “thiên thời” cho sự khai sinh Trục đại lộ sông Lam – Bến Thủy - Cửa Hội – Cửa Lò.
Trục Đại lộ sông Lam – Bến Thủy – Cửa Hội – Cửa Lò có thể trở thành dự án “mỏ neo cực kỳ nặng ký” về hạ tầng – đô thị – cảnh quan. Nó sẽ tạo nên thương hiệu quốc tế mạnh mẽ cho Nghệ An, giúp nhanh chóng lan toả hình ảnh Nghệ An trên bản đồ thế giới, góp phần thúc đẩy thu hút đầu tư và khách du lịch.
Nhìn về tương lai, Trung tâm Hành chính của Nghệ An nên thuộc trục Đại lộ sông Lam – Bến Thủy - Cửa Hội – Cửa Lò.
Cần các nhà quy hoạch đô thị chuyên nghiệp
Bất cứ lĩnh vực nào cũng cần chuyên môn và kinh nghiệm. Muốn sở hữu vật quý thì phải trả giá đắt. Không thể phó thác quy hoạch đô thị cho các nhà đầu tư bất động sản. Họ sẽ biến đô thị thành những mảnh vá lộn xộn. Làm gia tăng ách tắc giao thông. Thêm ô nhiễm môi trường.
Với một dự án quy mô rất lớn như trục cảnh quan ven sông nối tiếp ven biển và núi dài khoảng 20 km, bao gồm quy hoạch tổng thể (master plan), thiết kế đô thị, công viên, không gian công cộng, hạ tầng giao thông, các cụm công trình điểm nhấn và các tòa nhà lớn, thì cần đến các công ty danh tiếng quốc tế có đủ năng lực đảm nhận từ ý tưởng đến thiết kế chi tiết.
Dưới đây, xin nêu 5 công ty thuộc nhóm hàng đầu thế giới về quy hoạch đô thị và cảnh quan ven sông ven biển cũng như thiết kế biểu tượng để tham khảo.
AECOM (Mỹ) [1] - một trong những công ty tư vấn hạ tầng và quy hoạch lớn nhất thế giới, từng tham gia thiết kế Dubai Waterfront và Olympic Park London cùng nhiều dự án ven sông, ven biển quy mô lớn. AECOM mạnh về: Master plan, giao thông, hạ tầng kỹ thuật. Đây là một trong những lựa chọn mạnh nhất nếu mục tiêu là dự án khả thi và triển khai được.
Sasaki (Mỹ) [2] – là công ty nổi tiếng về thiết kế đô thị và cảnh quan. Từng thực hiện nhiều đô thị mới tại Trung Quốc, Trung Đông. Đã tham gia dự án Thủ Thiêm (TP.HCM) giai đoạn quy hoạch. Mạnh về: Không gian công cộng, công viên, cảnh quan ven sông. Nếu muốn tạo ra một trục cảnh quan đẹp và có bản sắc thì Sasaki rất đáng cân nhắc.
West 8 (Hà Lan) [3] – là một trong những công ty cảnh quan đô thị nổi tiếng nhất thế giới. Được xem là "bậc thầy" về: Cảnh quan ven sông, cảnh quan ven biển, công viên đô thị, không gian công cộng quy mô lớn. Đã thực hiên nhiều dự án tại: Rotterdam, Amsterdam, New York, Madrid, Toronto. Điểm mạnh là gỏi kết hợp kỹ thuật thủy lợi Hà Lan với thiết kế cảnh quan hiện đại. Rất phù hợp với các thành phố có sông lớn, cửa sông và vùng ven biển.
Foster and Partners (Anh) [4] - một trong những tên tuổi hàng đầu thế giới về thiết kế biểu tượng. Từng thiết kế dự án Masdar City (UAE) cùng nhiều khu đô thị ven sông tại Anh và châu Á. Thế mạnh là tầm nhìn chiến lược và công trình mang tính biểu tượng.
BIG (Bjarke Ingels Group, Đan Mạch) https://en.wikipedia.org/wiki/Bjarke_Ingels_Group?fbclid=IwY2xjawTMYHZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETAwcWcyWGNQTllCOWRVVkp5c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsJBFU4HCWuEbnJHQ52frmO0T3bdvocTtsqTuec7h6SUcey1zKl-eVTTEYHn_aem_JEMxH1ieruldOsobFlNHug[5] - nổi tiếng với các ý tưởng táo bạo. Mạnh về không gian công cộng, kết hợp công viên với kiến trúc, tạo hình ảnh nhận diện cho thành phố.
Trục đại lộ cảnh quan sông Lam – Bến Thủy - Cửa Hội – Cửa Lò có chiều dài khoảng 20 km. Theo đơn giá Bộ Xây dựng thì chi phí dự kiến cho toàn bộ công tác tư vấn, quy hoạch tổng thể và thiết kế chi tiết một trục đại lộ đô thị cảnh quan ven sông - biển dài 20 km như vậy dao động khoảng 60 tỉ đến 200 tỉ VNĐ (tương đương 2,4 triệu đến 8 triệu USD).
Các tập đoàn quốc tế không áp dụng khung định mức của Bộ Xây dựng Việt Nam mà tính giá theo mức lương chuyên gia/tháng, phí bản quyền ý tưởng nghệ thuật và tỉ lệ % tổng mức đầu tư dự kiến của toàn dự án. Nếu thuê các liên danh tư vấn quốc tế hàng đầu từ Mỹ hay châu Âu như 5 tập đoàn nêu trên thì tổng chi phí tư vấn quy hoạch và thiết kế chi tiết cho dự án trục đại lộ cảnh quan 20 km này sẽ dao động khoảng từ 6 triệu USD đến 15 triệu USD.
Quy hoạch thành phố không phải cứ nói “tầm nhìn 100 năm” là có bản quy hoạch 100 năm. Nếu quy hoạch được cho cả 100 năm thì đời sau không có việc để làm. Đó là chưa đề cập đến thực tiễn “cờ đến tay ai người đó phất”. Lúc đó thì quy hoạch chỉ sống được theo nhiệm kỳ.
Lợi thế trời cho
Địa hình Vinh có sông Lam rộng, có cửa biển Cửa Hội cùng bãi biển Cửa Lò đẹp, và quỹ đất còn lớn. Tuy nhiên, hiện tại Vinh là thành phố “quay lưng ra sông”. Giao thông ven sông chưa liên tục, chưa có công viên quảng trường ven sông. Trên thực tế chưa hình thành trục cảnh quan từ Vinh ra biển.
Quy hoạch Vinh – Cửa Lò trong 20 - 50 năm tới, phải lấy sông Lam làm "đại lộ trung tâm" chứ không phải ranh giới. Dọc theo theo triền sông với chiều rộng 50-100 m cần dành cho công viên, quảng trường, phố đi bộ, bến du thuyền... Cách xa mép sông là các cụm nhà cao tầng 50- 70 tầng tạo nên “skyline” (đường chân trời đô thị) hiện đại.
Chiều dài từ Bến Thủy đến Cửa Hội khoảng 15 km dọc theo sông Lam. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để hình thành một trục cảnh quan liên tục từ đô thị đến biển. Đây là một lợi thế mà các thành phố lớn với cấu trúc đô thị đã hình thành từ hàng trăm năm trước không có được. Nhưng nếu không quy hoạch tổng thể ngay từ đầu, sẽ phải đối mặt với vấn đề di dân, đền bù - làm lãng phí nguồn lực xã hội.
Bảo bối
Và cuối cùng, lãnh đạo giỏi và cơ chế phù hợp mới là những điều quyết định việc các ý tưởng có trở thành hiện thực hay không. Nhiều khi người ta tranh luận về "làm gì", trong khi câu hỏi quyết định là: “ai làm” và bằng “cơ chế nào” để làm được?
NGUYỄN NGỌC CHU 21.07.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.