Phạm Thành Nhân - Có những thứ đã thuộc về quá vãng...

 

Một dạo, báo Phụ Nữ TPHCM làm loạt bài “Còn ai viết thư tay?”, về chuyện cuộc sống hiện đại đã đẩy rất nhiều thứ văng khỏi hoạt động bình thường. Như chuyện viết thư tay đã chẳng còn mấy ai viết nữa, khi xung quanh đã có điện thoại, tin nhắn, thậm chí bây giờ là video call.

Điều bất ngờ là, qua loạt bài đó, tòa soạn phát hiện ra vẫn còn rất nhiều người giữ thói quen viết thư. Dù chỉ là những dòng ngăn ngắn kiểu mấy cái note hoặc vài lời nhắc nhở chứ không còn là những lá thư dài nhiều trang giấy (đôi khi đẫm nước mắt) nữa.

Điều thú vị là, qua những lá thư tay được chụp ảnh gởi về tòa soạn, chợt phát hiện ra thêm rằng có nhiều người viết chữ rất đẹp.

Lẩn thẩn nhớ thuở bé thơ, đi học mang cây bút lá tre chấm mực, dĩ nhiên phải mang theo cả bình mực nữa, nắn nót viết từng chữ. Mấy đoạn sau này có bút máy, sáng trước khi đi học phải bơm mực cho đầy, lỡ quên là phải… năn nỉ đứa kế bên cho 1 giọt mực hoặc cho mượn 2, 3 giọt thì thôi bỏ qua đi ha, kẻo tút nó dài, bà con đọc sẽ ngán.

Rồi qua đoạn đó, bút bi, với tất cả sự tiện lợi và cái giá rẻ xình của nó đã nhanh chóng đẩy cây bút máy vào quên lãng. Ờ, mày bắn quá khứ bằng súng lục thì tương lai bắn mày bằng đại bác. Máy tính, rồi laptop, điện thoại rồi điện thoại thông minh đã nhanh chóng loại bỏ mấy cây bút luôn. Giờ cần ghi chép cái gì thì mở điện thoại lên, đọc, máy sẽ tự chuyển thành văn bản luôn; cần gì phải kiếm giấy bút chép cho mỏi tay mà lại còn chậm.

Có điều, chậm nó có giá trị của nó. Bởi thuở xưa học trò phải chấm mực mà viết từng chữ (hoặc ngòi xịn thì cũng chỉ viết được vài chữ) nên có thời gian nắn nót. Thầy cô cũng dành nhiều thì giờ rèn chữ cho học sinh, bởi quan niệm thuở ấy là “nét chữ, nết người” - chữ phải ngay ngắn, đẹp đẽ, tập vở sạch sẽ thì cái đứa học trò đó mới gọi là chuẩn chỉnh. Học trò hôm nay ít đứa viết chữ đẹp, cũng có thể vì vậy nên chúng luộm thuộm hơn.

Khi chậm rãi ghi chép, não của ta cũng có thì giờ để ghi nhớ (Khúc này khoa học cũng đã nghiên cứu và chứng minh rồi - khi bạn viết cái gì đó ra giấy, khả năng bạn nhớ nó tăng thêm 20 %). Không tin bạn hỏi lại phụ huynh mà coi, họ có thể vẫn còn nhớ những bài học từ rất lâu.

Hôm nay tự cho mình một khoảng rảnh, lôi bút, mực ra ngồi viết:

“Khắp xã hội nghèo hèn ai đó

Mẹ thương con thời cố công nuôi

Những con nhà khó kia ơi

Có thương cha mẹ thời vui học hành”

(Cảnh vui của nhà nghèo, Tản Đà)

Viết một hồi, lại nghĩ: Ờ, có lẽ mình đã già rồi. Thời 4.0, ai mà thèm ngồi viết chữ rèn tâm nữa. Người ta bận coi Tik Tok với hít drama rồi.

PHẠM THÀNH NHÂN 18.07.2026