Phúc Lai – Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 03/04/2026

 

Trong số những người hay nói chuyện với tôi sau những bài review chiến tranh, có ông thày ở Đại học Xuân Thủy, hôm qua a lô nói: Đi hội thảo gặp anh nào ở Văn Miếu, anh ấy hỏi liệu Ukraine có phải bỏ lại một phần Donbas cho Nga không?

Hôm qua thì có tin, Nga tuyên bố đã chiếm trọn được Luhansk, và hôm nay theo RFI thì Ukraine bác bỏ chuyện đó. Hôm qua sau khi nghe “tuyên bố” tôi cũng nói chuyện với mấy người bạn và đều được hỏi lại: Liệu có thật hay không?

Câu trả lời như thường lệ: Chẳng có gì là không thể xảy ra. Luhansk chỉ còn đâu có 3% chưa bị Nga chiếm, và trong suốt mấy năm qua trầy trật mãi không chiếm nốt được, nay cứ cố thật điên cuồng thì chiếm nốt được cũng là bình thường. Một người bạn của tôi thì bình luận: Đến thành phố Kupyansk cách đây mấy tháng cũng hô hoán là chiếm được, rồi lộ ra có chiếm được đâu. Cái bọn này dối trá nó quen rồi, xoen xoét cái mồm như con đĩ ấy mà.

Nhưng với câu hỏi “Liệu có phải nhường lại một phần Donbas cho Nga hay không?” thì theo cách nhìn nhận của tôi, là KHÔNG, và chưa bao giờ tôi cảm thấy lạc quan như hiện tại, dù… giá dầu tăng và Putler thu bộn tiền, người ta vẫn tiếp tục nói vậy, phải không ạ?

Về việc giá dầu tăng, tôi đã có bài phân tích trước đây rồi. Hiện Nga chủ yếu chỉ bán được qua ngả phía đông, tức là đường ống ESPO, hiện nó đã phục vụ đến 116% công suất rồi, vì vậy dù cung dầu ác liệt đến đâu, Nga cũng không thể nào thu thêm được tiền từ hướng này, trừ phi thêm thắt vào bằng cách chở dầu thô qua đường sắt, và bằng cách này thì không tăng thêm được bao nhiêu, đó là chưa nói đến câu chuyện muôn thuở: VÒNG BI.

Nếu quý vị nào còn nhớ, tôi đã viết trước đây là khoảng tháng Tư sẽ có các đột biến, mà tôi cho rằng khoảng giữa tháng Tư. Vậy những đột biến đó có thể là gì?

1. Điểm qua những nét chính trên chiến trường

Đã có nhiều người làm hộ tôi việc này, chẳng hạn có một bác viết “Có vẻ như cuộc chiến ở Ukraine đã bắt đầu xoay chiều, Ukraine bắt đầu nắm thượng phong và quân Nga nằm bên phía thụ động, phải phản ứng theo những chiến thuật của Ukraine…”.

Bài báo dẫn Đại tá Ruslan Maryshev Lữ đoàn trưởng 95 Ukraine: “Hiện tại, tình hình ở khu vực Oleksandrivka thuận lợi cho việc thực hiện các biện pháp đã hoạch định do lãnh đạo cấp cao xác định. Theo đó, lữ đoàn tiếp tục tiến hành các hoạt động theo kế hoạch đã được phê duyệt. Chúng tôi đang áp đặt các quy tắc giao chiến của riêng mình đối với kẻ thù, nghĩa là chúng tôi không cho chúng nghỉ ngơi dù chỉ một giây, để chúng không thể huy động lực lượng dự bị hoặc tập hợp lại.”

Đó là bài báo từ 01/04 ,và đến hôm qua các cập nhật vẫn cho thấy AFU tiến quân đều bất chấp những nỗ lực của Nga, thể hiện qua những con số ấn tượng, như hôm qua có đến 1300 thương vong cho quân Nga.

2. Về chuyện cắt internet, đây không phải là chuyện… đùa.

Anh bạn người Nga của tôi ở Mátxcơva còn nhắn hỏi, có phải trên mạng xã hội người ta chia sẻ là ở Ust-Luga bị Ukraine đánh cháy nổ to lắm hả? Còn có sự cố gì với công nhân nữa… Tôi hỏi lại: Sao anh còn nhắn được thế? Thì thỉnh thoảng người ta vẫn mở mạng, nhưng chập chờn lắm, chỉ tranh thủ nhắn tin một loạt thôi, text nhẹ nhàng thì vẫn đi được. Tôi chưa kịp bình luận chuyện này (từ hôm kia) thì đã có ý kiến của Vladimir Milov như thế này:

Trích : ‘’Cuộc khủng hoảng internet là một hệ quả tất yếu: Tình hình kinh tế càng tồi tệ, sự bất mãn càng lớn, và sự bất mãn càng lớn, thì càng có nhiều kiểm duyệt và hạn chế trên internet. Đó là một vòng tuần hoàn luẩn quẩn: Internet càng ít, hoạt động kinh doanh càng khó diễn ra bình thường, điều đó có nghĩa là hoạt động kinh tế sẽ càng suy giảm, dẫn đến sự bất mãn càng lớn hơn. Rõ ràng là cuộc khủng hoảng internet đã ảnh hưởng đến nhiều người, và ngay cả những người Nga không quan tâm đến chính trị cũng đã lên tiếng về vấn đề này – đã có một làn sóng phản đối mạnh mẽ kể từ đầu năm.”

Trong bài trước tôi có viết là “Nga sẽ đến điểm gãy nhân sự trong tháng này” – thật ra điều này tôi dự báo từ trước, và hôm đó mới đưa vào bài. Đến hôm qua thì nghe tin nước này giao cho các trường Đại học chỉ tiêu tuyển được 2 % sinh viên vào quân đội.

Có thể kế hoạch này sẽ có tác dụng, nhưng hết 2 % này sẽ lại là 2 % khác? Rõ ràng Nga không ngăn được cái đà hao tổn 1.000 người mỗi ngày. Vì vậy sau kế hoạch lôi sinh viên ra trận này, sẽ lại vẫn là cái điểm gãy đó, nó chẳng chạy đi đâu cả.

3. Trong lần trò chuyện với một “bà hàng nước” người Nga, anh này bình luận: Chiến lược của Ukraine hiện nay quả là rất “ác”.

Tôi tạm dịch là ác như vậy chứ anh ta dùng là “самый болезненный удар” đại khái là cực kỳ đau, đau đớn nhất. Anh này là một người đặc biệt nên những nhận định của anh ta, tôi tuyệt đối tin tưởng về độ tỉnh táo. Trước đó, khi trao đổi với anh ta về điểm vướng của “lý thuyết lật đổ” của tôi, rằng sau mấy năm chiến tranh hóa ra số tỉ phú Nga còn nhiều hơn, tức số người hưởng lợi vì chiến tranh tăng lên, thì làm sao hi vọng nhóm đó lật đổ Putler cho được?

Anh này nói: Nếu mọi thứ còn ổn, thì lo ngại đó là có căn cứ và là đúng, nhưng khi mọi thứ đã không ổn, thì nó sẽ không còn giữ nguyên như vậy nữa. Và người Ukraine đang làm đúng như thế: Đẩy mọi thứ đi đến chỗ càng ngày càng không ổn, và sẽ đến một lúc điểm gãy lớn sẽ đến, dẫn đến sụp đổ lớn thì không có gì có thể cứu vãn được nữa. Anh này cũng nhận định, trong mắt bọn chóp bu nói chung, Putler và bè lũ trong giới quân sự, tuyệt đối không còn chút uy tín nào.

Vì vậy những đòn đánh của Ukraine càng đẩy mọi chuyện đi đến tình thế tuyệt vọng: Bộ máy quân sự của Putler không thể ngăn được quá trình tàn phá kinh tế Nga, vốn dựa chính trên bán dầu khí, đến bờ vực của sự sụp đổ. Đó là sức đẩy mạnh nhất mà đến tầm nào đó, ngay cả bọn vừa thành tỉ phú nhờ chiến tranh, cũng không thể cản được, thậm chí không thể đứng ngoài.

Vì vậy, chúng ta đã có thể đi đến những lý luận để tìm câu trả lời: Liệu người Ukraine có phải buông một phần đất Donbas cho Putler để đổi lấy hòa bình hay không?

3.1. Tình trạng hiện nay của cái túi tiền bán dầu trước sự tấn công của Ukraine

Với những đòn tấn công vừa qua, đặc biệt những đòn đánh hiểm “rất ác” từ đầu tháng Ba, hướng bán dầu phía Tây (Novorossiysk, Ust-Luga, Primorsk) coi như đã bị Ukraine khóa chặt. Như vậy hi vọng duy nhất của Putler chỉ còn bán dầu về hướng đông qua đường ống ESPO. Putler có thể vẫn còn kho vàng, nhưng nó không phải tiền mặt, chuyện này chúng ta đã nói rồi, vì vậy không thể dùng để trả lương. Đến đối tác như Trung Quốc cũng phải lấy vàng như một sự “cực chẳng đã”.

Như trên đây tôi đã viết, ESPO đã chạy quá công suất, nên thực tế dù cầu có tăng đến mấy, Nga cũng không thể tăng được số tiền kiếm được nhờ bán dầu qua đường này.

 

3.2. Vậy câu hỏi đặt ra là: Liệu người Ukraine có chặt nốt kế sinh nhai của Putler qua đường ống này hay không?

3.2.1. Trong bài trước tôi có viết, tôi ngờ rằng có một thỏa thuận nào đó giữa Ukraine với Trung Quốc, để Trung Quốc duy trì được dòng dầu ổn định. Tôi chợt có một suy nghĩ như thế này: Với tình trạng bộ máy quân sự Nga hiện nay, Nga đủ hết hơi để ngay cả khi Trung Quốc tiếp sức công khai, cũng sẽ phải cần một nguồn lực cực lớn về vật chất song song với tổng động viên đạt khoảng 2 triệu người các sắc lính; để có thể có chiến quả; ví dụ như chiếm cả vùng Donbas với 2 thành phố Kramatorsk và Slovyansk rồi sau đó tiếp cận toàn bộ sông Dnipro, biến nó thành giới tuyến và sau này sẽ là biên giới quốc gia.

Do vậy, Trung Quốc nhất là trong hoàn cảnh hiện nay, khó có thể chọn phương án hỗ trợ Nga một cách công khai như vậy, nhất là khi còn đối đầu với Hoa Kỳ của Trump và muốn xích lại gần châu Âu hơn. Trong trường hợp Ukraine tấn công đường ống dầu ESPO, Trung Quốc có thể lên án nhưng chưa chắc đã leo thang trong chiến tranh Nga Ukraine, ngược lại sẽ nỗ lực để đảm bảo nguồn dầu Trung Đông?

Ở đây cần phải tính đến một điểm “ác” nữa của tình thế: Mtiếng là Trump chống Trung Quốc, và nhiều người còn cho là Trump chống Nga, nhưng có một giấy phép được gia hạn vào 1/4/2026, mới cứng. Bộ tài chính Hoa Kỳ đã gia hạn giấy phép cho phép dầu Nga quá cảnh qua Kazakhstan sang Trung Quốc đến tận năm 2027.

Dầu này được tải qua đường ống dầu từ Nga qua Kazakhstan rồi vào Trung Quốc qua trạm Alashankou tại Tân Cương. Từ đây, dầu được dẫn thẳng đến các tổ hợp lọc hóa dầu khổng lồ tại Độc Sơn Tử (Dushanzi) và các thành phố khác trong khu vực. Công suất của đường ống này là khoảng hoảng 20 triệu tấn/năm (tương đương 400.000 thùng/ngày), trong đó, Nga có thỏa thuận cung cấp cố định khoảng 10 triệu tấn mỗi năm qua ngả này.

Tân Cương không chỉ là nơi nhận dầu mà còn là trung tâm sản xuất năng lượng nội địa của Trung Quốc. Các nhà máy ở đây có công nghệ hiện đại, có thể xử lý nhiều loại dầu thô khác nhau.

Bằng hành động này của Bộ tài chính Hoa Kỳ, nước này đã cản được phần nào (1) việc Trung Quốc manh động can thiệp vào Epic Fury và (2) hãm đà tăng của giá dầu thế giới, nhưng nó lại là cú đâm sau lưng đối với Ukraine, vì vậy người Ukraine sẽ lại càng có lý hơn khi quan tâm đến đường ống ESPO.

3.2.1. Như trước đây chúng ta đã xem xét, từ lãnh thổ Ukraine đến điểm đầu của ESPO ở Taishet, khoảng 5000 ki-lô-mét. Đến đoạn rẽ nhánh sang Trung Quốc và xuống Kozmino, cũng phải hơn 1000 đến 1500 ki-lô-mét nữa. Còn đến cảng Kozmino, phải xấp xỉ hoặc hơn 7000 ki-lô-mét. Không khả thi với thả drone, nhưng một chiến dịch đặc nhiệm kết hợp drone như Spiderweb thì được.

Đột nhiên tôi nghĩ đến chuyện, cảng xuất khẩu dầu ở Novorossiysk đã bị tấn công hỏng 6/7 vòi nạp, vậy nếu cảng Kozmino mà bị tấn công tương tự, thì không chỉ dầu Nga bán cho châu Á bị ảnh hưởng, mà hai nước bị ảnh hưởng trực tiếp là Nhật Bản và Hàn Quốc cũng sẽ gặp khó khăn. Một chiến dịch như vậy thả từ tàu đậu trong vùng biển quốc tế tại biển Hoa Đông thì sao?

Một câu chuyện như vậy dù giống trong phim nhưng không hề viễn tưởng, tức là khả thi. Tuy nhiên, nếu kịch bản Sheskharis (Novorossiysk) lặp lại với Kozmino ở Viễn Đông, chuyện này sẽ ngay lập tức ảnh hưởng đến bài toán năng lượng không chỉ Trung Quốc, mà còn ảnh hưởng đến hai nước Nhật Bản và Hàn Quốc, thậm chí là ảnh hưởng chính.

Trong trường hợp như vậy, Ukraine sẽ rất dễ mất đi sự ủng hộ từ hai nước này.

Với tình trạng xuất khẩu dầu hướng tây hiện tại, Nga đã mất đi một khoản tiền rất lớn, nhưng chưa đủ, Putler vẫn còn nguồn tiền để thu, vì vậy người Ukraine không thể dừng lại ở đây mà phải tiếp tục tấn công. Tuy nhiên, tấn công như thế nào thì rất nên tính toán. Chẳng hạn đường ống sang Kazakhstan đã bị Mỹ cảnh báo là không được động đến, thì sẽ không đụng vào được.

Với ESPO cũng vậy, nếu tấn công để nó tê liệt hẳn khả năng xuất khẩu, ví dụ như tìm cách tấn công cảng Kozmino, tôi cũng đã phân tích là không nên vì ảnh hưởng đến hai nước đồng minh của Ukraine. Như vậy cách tốt nhất là… làm giảm năng lực vận chuyển của nó xuống, như thế thì tất cả các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc vẫn bị ảnh hưởng, nhưng không bị sốc và ít có khả năng trách cứ Ukraine vốn là nước đang bị xâm lược.

Dầu thô cần áp suất cực lớn để di chuyển trong đường ống. Hệ thống ESPO dài hơn 4.800 ki-lô-mét, băng qua những vùng địa hình khắc nghiệt nhất thế giới. Để đẩy được 1,6 triệu thùng dầu/ngày qua quãng đường này, Transneft sử dụng khoảng 32 trạm bơm. Nếu một trạm bơm bị hỏng, áp suất sẽ sụt giảm Ngay lập tức. Để duy trì dòng chảy, các trạm kế tiếp phải hoạt động bù công suất, nhưng điều này dễ gây ra hiện tượng quá tải và nổ đường ống. Nếu có một sự cố nào đó liên quan đến hoạt động trên tuyến, kiểu gì thì Nga cũng sẽ phải giảm lưu lượng, thường là 30 đến 40%, và đây chính là con số chúng ta kỳ vọng.

Chẳng hạn, mỗi trạm bơm cần cấp rất nhiều điện. Nếu phá hủy các trạm biến áp cấp điện cho các động cơ máy bơm sẽ làm trạm ngừng hoạt động trong nhiều tháng do thiếu linh kiện thay thế từ phương Tây. Do dòng dầu chỉ bị giảm, chứ không cắt hẳn. Sau đó khi Nga sửa được hòm hòm các cảng phía tây, chúng sẽ lại được chiếu cố…. cứ như thế.

Putler sẽ không “đứt bóng” hẳn, nhưng chắc chắn túi tiền của hắn sẽ bị vơi đi rất nhiều. Nếu như vậy, tổng lưu lượng xuất khẩu của con đường sống chính của Putler, sẽ giảm từ 1,6 triệu xuống còn 1 triệu thùng/ngày.

Tổng kết

+ Sheskharis (Novorossiysk) bị tấn công, hỏng 6/7 tay vòi nạp, hiện nay dự kiến sửa chữa xong hết nhanh thì 3 tháng, chậm thì là 6 tháng đến hơn. Như vậy Nga đang mất khoảng 1,5 triệu thùng/ngày xuất khẩu sang Địa Trung Hải/Ấn Độ.

+ Ust-Luga (Biển Baltic) bị tấn công dẫn đến cháy dữ dội hệ thống tách dầu/khí. Tê liệt khả năng nạp dầu thô và Condensate. Hậu quả, Nga đang mất khoảng 1,0 triệu thùng/ngày hướng xuất khẩu sang Châu Âu/Châu Phi.

+ Primorsk (Biển Baltic), hiện đang được phục hồi sau khi bị tấn công (phục hồi xong anh quánh tiếp), hiện công suất chỉ đạt dưới 40% so với trước, như vậy bị sụt giảm khoảng 0,8 triệu thùng/ngày.

+ Vậy giả định người Ukraine sẽ “bồi” thêm cho Putler cú ESPO 2026 nữa, thì cũng giả sử công suất chỉ giảm 30% thôi, thì cũng mất thêm khoảng 0,6 triệu thùng/ngày. Không ít đâu nhé.

Đây: Hiện tại Nga đang đối mặt với việc bị nghẽn khoảng 3,9 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày trên tổng số khoảng 5 – 5,5 triệu thùng xuất khẩu bằng đường biển/đường ống chiến lược. Nếu tính đã trừ chiết khấu, Nga thu được từ 70 đến 75 đô-la Mỹ/thùng thì mỗi ngày, Nga mất từ 270 đến 300 triệu đô-la Mỹ, vừa đúng bằng số tiền cần để chi cho chiến tranh (cứ 3 ngày tiêu hết 1 tỉ đô-la Mỹ). Nếu bây giờ được bồi thêm cú ESPO, mỗi ngày Putler mất tiếp 500.000 – 570.000 thùng/ngày nhưng là dầu chất lượng cao, bán được giá hơn dầu phía tây nhiều, khoảng 100 đến 105 đô-la Mỹ/thùng. Như vậy, Putler sẽ mất thêm từ 50 đến 60 triệu đô-la Mỹ/ngày.

Nôm na là nếu giả định đó xảy ra, sẽ vào giai đoạn càng cố đánh, càng lỗ to.

Xin lưu ý, về tiền thu được do bán dầu của Nga, chẳng hạn bán 4 triệu thùng mỗi ngày, giá sau chiết khấu là 70 đô-la Mỹ, thu được 280 triệu đô-la Mỹ, nhưng đó là công ty bán dầu, tiền vào ngân sách phải là thuế, và ít hơn như vậy. Cơ chế thuế từ dầu khí của Nga là, ngân sách nước này không thu trực tiếp từ doanh thu bán dầu mà thu qua hai loại thuế chính: Thuế khai thác khoáng sản (MET) và Thuế xuất khẩu. Khi giá dầu thế giới tăng cao (như mức trên 100 đô-la Mỹ/thùng hiện nay do chiến tranh Iran), phần lợi nhuận thặng dư mà nhà nước thu được sẽ tăng vọt theo cấp số nhân nhờ biểu thuế lũy tiến.

Đồng thời, để thỏa mãn cơn khát tiền mặt, Putler đã triển khai cơ chế “Thuế lợi nhuận bất thường”, thay vì chờ thuế định kỳ, Kẩm-linh yêu cầu các tập đoàn như Rosneft hay Lukoil “tự nguyện” đóng góp hoặc mua trái phiếu chính phủ bằng tiền mặt ngay lập tức. Nó tạo ra mâu thuẫn giữa Putler và bọn tài phiệt dầu mỏ Nga, là hắn ta muốn thu toàn bộ số tiền bán dầu chảy về (nhất là khi nó là tiền mặt thì quý quá, đang khát tiền mặt mà) và hắn hứa một cơ chế khấu trừ thuế sau này khi đã hết chiến tranh... nhưng không phải lúc nào cũng thu được như vậy. Có thằng tài phiệt chống lại đã rơi xuống cửa sổ hoặc thế nào đó...

3.2.2. Liên quan đến tiền.

Có nhiều câu hỏi gửi đến vẫn tỏ ra lo ngại về khoản vay 90 tỉ Euro bị Orban chặn. Có nhiều người ủng hộ Ukraine đang dẫn thông tin rằng, phe đối lập đang dẫn Orban đến 20%. Tôi thì cho rằng, khả năng Orban thắng cử vẫn cao hơn vì cơ chế thăm dò hiện nay thường qua giao thức internet, mạng và thiết bị di động, nên phe đối lập dễ dẫn điểm hơn vì họ đang thắng thế ở thành phố, lớp trẻ thạo công nghệ. Khi lâm trận thật, khả năng Orban gom được phiếu ở nông thôn để thắng vẫn rất cao.

Tuy nhiên tôi cũng đã có nhận xét từ trước, Orban chặn gói vay này của Ukraine nhằm hai mục đích, một là để trả đũa do không được nhận dầu của Nga qua đường ống nữa, hai là bài phản công đó có lợi cho việc lấy điểm cho hắn ta trong bầu cử, cử tri sẽ hi vọng hắn còn có thể cứng rắn hơn nữa nếu thắng cử để có được nguồn dầu khí giá rẻ từ Nga trong một tương lai khá dài nữa.

Nhưng EU lại đang nắm dạ dày của Orban, chính xác là một khoản tiền khá lớn cho Hungary đang bị EU chặn. Cụ thể, EU đang treo khoảng 17 – 19 tỷ Euro kinh phí hỗ trợ và phục hồi của HuNgary do các vấn đề về pháp quyền. Đầu năm 2026, Hungary đã chính thức mất quyền nhận hơn 1 tỉ Euro vì không thực hiện cải cách đúng hạn. Hungary đang đối mặt với lạm phát và thiếu hụt ngân sách trầm trọng sau các đợt chi tiêu công để vận động bầu cử. Orban buộc phải có tiền EU để cứu vãn nền kinh tế Ngay sau ngày 12/04.

Vì vậy nếu Orban sau khi thắng cử ngày 12/04, hắn sẽ phải bỏ chính sách chặn tiền vay của Ukraine thì mới được nhận khoản tiền này của EU. Logic hết sức đơn giản: EU là người nắm tất cả các khoản tiền kia mà, vì vậy nếu Orban căng quá mà bị loại ra khỏi quyền biểu quyết, thì còn dở hơn nhiều.

Vì vậy sau ngày 12/04 dù bên nào thắng ở Hungary, gói vay 90 tỉ cho Ukraine sẽ được chính thức khai thông, và đó sẽ là dấu chấm hết cho Putler.

3.2.3. Nhận xét và kết luận

Vừa định tự viết kết luận thì nó xuất hiện tại đây, do Kateryna Odarchenko viết hộ, và tất cả trùng khớp với nhận định của những người tỉnh táo.

Một. Vì không có đủ thông tin, tôi thường không dám viết những điều mình không chắc chắn, nhưng tôi thường nói với những người bạn thân cùng quan tâm: Ngay cả trong khía cạnh khó khăn nhất, khi chúng ta thừa nhận rằng “đối với Ukraine là rất khó khăn” thì thừa nhận đó vẫn là có lợi cho họ. Khía cạnh đó thời gian vừa qua nổi lên là bị tấn công và hệ thống năng lượng và sưởi ấm của dân chúng trong mùa đông giá rét.

Nhưng thực tế là, chỉ ngay cuối mùa đông tình trạng mất điện, mất sưởi ấm đã được giảm dần đến đầu xuân điện đã được cấp 24/24 bất chấp Nga vẫn đánh phá. Như vậy chúng ta cũng cần hiểu, truyền thông là một chuyện, thực tế là một chuyện khác. Tôi vẫn viết: người Ukraine mất mấy năm để ngầm hóa, phân tán, cất giấu… hệ thống điện và hạ tầng năng lượng, Nga đánh ào ạt vẫn có thể gây khó khăn nhưng không thể hạ gục được Ukraine về cơ bản. Tôi đã đúng.

Thực tế là, người Ukraine đã chính thức đánh bại Putler trong cuộc chiến hạ tầng. Sự thật là, người Ukraine thực hiện một cuộc “Cách mạng phân tán năng lượng” thầm lặng nhưng cực kỳ thành công.

+ Mô hình “quần đảo năng lượng” và tiếp tục phân tán. Các nhà máy điện khổng lồ thời bình vốn là các mục tiêu dễ nhắm để đánh phá, sẽ vẫn được giữ để… thu hút đối phương. Nhưng Ukraine phát triển song song với chúng, ở dưới chúng, ở cách xa chúng… là hàng nghìn trạm phát điện nhỏ, các cụm pin lưu trữ năng lượng và các turbine khí di động dọc khắp đất nước. Đồng thời, các trạm biến áp quan trọng nhất đã được đưa xuống lòng đất hoặc bao bọc bởi các khối bê tông chịu lực cực mạnh (bảo vệ cấp 3). Nga có thể đánh trúng một điểm, nhưng không thể làm sập toàn bộ mạng lưới vì các “đảo” điện này có khả năng vận hành độc lập, tạo nên hệ thống điện toàn quốc như rất nhiều quần đảo nhỏ hơn.

+ Phát triển năng lượng tái tạo. Tỷ trọng điện mặt trời và điện gió của Ukraine đã tăng vọt trong năm 2025. Các hộ gia đình và doanh nghiệp tự trang bị hệ thống tự cấp, khiến gánh nặng lên lưới điện quốc gia giảm đáng kể.

+ Kết nối chặt chẽ với EU. Ukraine hiện đã tích hợp rất sâu (tôi không dám viết là hoàn toàn vì chưa có thời gian tra cứu thông tin) vào lưới điện châu Âu. Khi một khu vực bị tấn công, dòng điện từ Ba Lan hoặc Romania có thể được dùng để thay thế Ngay lập tức.

Có thể nói, điện vẫn sáng 24/24 vào đầu xuân 2026, bất chấp các đợt tấn công, chính là thất bại chiến lược lớn nhất của Nga trong chiến dịch đánh vào ý chí dân chúng Ukraine. Tôi nghĩ chúng ta có thể khẳng định, sang năm nếu chiến tranh vẫn còn, Nga vẫn bắn phá thì Ukraine sẽ không còn tình trạng mất điện và sưởi nặng nề như năm nay. Điểm chốt thứ nhất cho thất bại chắc chắn của Putler.

Hai. Trên chiến trường, mặc dù chiến dịch tấn công mùa xuân của Nga được cho là đang diễn ra thậm chí đang ở cao trào, nhưng xu thế thất bại là không thể đảo ngược. Càng cố, càng hao binh tổn tướng, không có tác dụng gì cả. Không những thế, AFU vẫn cứ… từ từ tiến.

Ba. Với chiến lược tàn phá khả năng xuất khẩu dầu của Nga hiện nay từ người Ukraine, một cách từ từ nhưng chắc chắn, đẩy Nga đến chỗ hết sạch tiền cho chiến tranh và sau đó, tiền nuôi bộ máy và xã hội cũng sẽ cạn tiền. Cũng lại một quá trình không thể đảo ngược, không thể tránh khỏi.

Trên đây tôi đã viết, chưa bao giờ tôi thấy lạc quan như bây giờ về cuộc kháng chiến của người Ukraine. Từ khi Trump trở thành kẻ đâm sau lưng Ukraine một cách quá nhiệt tình, lý thuyết lật đổ của tôi trở nên lung lay dữ dội, nhưng đến nay nó lại nổi lên lềnh phềnh.

Khi gói 90 tỉ Euro của EU được khai thông vào cuối tháng Tư này là sẽ bắt đầu một quá trình phấn chấn mới. Trump sẽ bận rộn với đống rác ông ta bầy ra ở Iran, chứ không thể gọn gàng được, vì vậy Ukraine sẽ chẳng còn trong tâm trí của ông ta, cho đến tận tháng 11. Rõ ràng là người Ukraine không dừng lại, họ sẽ có càng nhiều tên lửa và tên lửa lai drone hơn, và càng đánh phá Nga mạnh hơn.

Tuy nhiên thời điểm “cháy túi” của Putler mới là khó đoán, các chuyên gia cho rằng nó sẽ rơi vào cuối năm nay, nhưng chưa biết được tình hình thế nào vì nếu cứ nghẽn dầu như hiện nay, thì từ tháng Sáu rất nhiều giếng của Nga sẽ phải lấp, và rất nhiều dầu trong kho sẽ bị oxy hóa giảm chất lượng... kinh tế Nga sụp đổ sớm hơn là có khả năng, hoặc lao đao dẫn đến buộc phải thay thế Putler bằng một người khác để chấm dứt chiến tranh.

Tin mới cứng: Lại một sự sụp đổ nữa của Nga, sự cố hệ thống ngân hàng quy mô lớn. Truyền thông Nga đưa tin về các vấn đề tại một số ngân hàng lớn: Sberbank, VTB, T-Bank, cũng như hệ thống Thanh toán nhanh. Cả chuyển khoản và thanh toán đều không hoạt động. Sự cố ảnh hưởng đến nhiều khu vực, bao gồm Moscow, Novosibirsk, Kaliningrad và Kostroma. (Ảnh: dân xếp hàng ở ngân hàng Nga hôm nay).

Chúng ta hoàn toàn có thể kết luận rằng, chiến lược của người Ukraine hoàn toàn không hề có đoạn nào là… phải nhường một phần Donbas, vớ vẩn! Một khi đã như lộ trình trên đây, nghĩa là Nga phải rút, rút hết, rút sạch sẽ và hai bên quay trở lại biên giới 1991. Thậm chí trong vòng 10 năm nữa có kịch bản các vùng như Belgorod, Rostov, Kursk đòi li khai rồi xin nhập vào Ukraine không biết chừng.

Còn những diễn biến chiến trường, trước đây tôi cũng có lúc nghiêng về phương án có một đòn đánh thông ra biển Azov với tư cách là đòn đánh quyết định. Nó vẫn còn nguyên, và có thể vẫn là đòn đánh quyết định để nội bộ Putler lật nhau, nhưng theo tôi nó là hệ quả của một quá trình bào mòn dần dần (sóng đánh rã thân đập) dẫn đến đổ vỡ lớn, mà hiện nay quá trình đó đang diễn ra rồi. Một cú sụp đổ chiến trường, thậm chí một đòn đánh vào đường ống ESPO… đều có thể kích hoạt một cú đảo chính cung đình, vì nó gây sụp đổ lòng tin rất mạnh, như giọt nước tràn ly vậy.

PHÚC LAI 03.04.2026