Lê Diễn Đức - Hungary Victory : Kéo cả châu Âu về phía trước !

 

Chiến thắng của Péter Magyar trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là một sự thay đổi chính phủ.

Đây là một sự kiện tái cấu trúc chính trị cấp khu vực, với tác động trực tiếp tới cân bằng quyền lực trong Liên minh châu Âu và lan tới cả không gian chính trị xuyên Đại Tây Dương.

Sau hơn một thập kỷ cầm quyền của Viktor Orbán, Hungary đã chuyển từ vị thế “người phá nhịp” sang khả năng trở thành một tác nhân đồng thuận trong EU. Sự chuyển dịch này diễn ra thông qua ủy quyền dân chủ quy mô lớn, khi Tisza giành được đa số hiến pháp (2/3) trong quốc hội mới.

Trong nhiều năm, mô hình Orbán được xem là một thử nghiệm tiêu biểu của “dân chủ phi tự do” trong lòng EU dựa trên tập trung quyền lực, kiểm soát thể chế và khai thác chủ nghĩa dân tộc.

Chiến thắng của Péter Magyar đồng nghĩa với việc cả cấu trúc này bị thách thức đồng thời. Quan trọng hơn, đây là lần hiếm hoi một hệ thống quyền lực được củng cố lâu dài bị thay thế thuần túy bằng bầu cử, không phải bằng khủng hoảng hay can thiệp bên ngoài.

Trong cấu trúc EU, Hungary dưới thời Viktor Orbán là một “veto player” chiến lược, đặc biệt trong các vấn đề trừng phạt Nga, viện trợ cho Ukraine, chính sách đối ngoại chung. Sự thay đổi tại Budapest tạo ra ba hệ quả trực tiếp : Giảm tắc nghẽn thể chế trong các quyết định cần đồng thuận của EU ; tăng tính nhất quán chiến lược của EU ; mở khóa nguồn lực tài chính, đặc biệt cho Ukraine.

Đối với Ukraine, chiến thắng bầu cử của Tisza là một thay đổi mang tính cấu trúc. Budapest không còn là lực cản trong các quyết định tập thể.

Điều này không lập tức thay đổi cục diện chiến trường, nhưng tái định hình môi trường chiến lược dài hạn : Các gói viện trợ lớn của EU có khả năng được triển khai nhanh hơn ; mức độ phối hợp chính trị-quân sự được cải thiện và quan trọng nhất là giảm sự bất định trong quá trình ra quyết định.

Tuyên bố của Péter Magyar rằng Ba Lan sẽ là điểm đến đầu tiên trong chuyến công du nước ngoài, mang ý nghĩa không chỉ là trở về với mái nhà chung anh em với Ba Lan đã có từ nhiều thế kỷ, mà còn là chiến lược rõ ràng : Tái cấu trúc nhóm Visegrád (bao gồm Ba Lan, Czech, Slovakia và Hungary), hình thành một trục Trung Âu gắn kết hơn với Brussels và giảm vai trò của các liên kết ngoài dòng chính trước đây.

 

Kết quả tại Hungary ngay lập tức tạo ra một phép thử đối với các trào lưu chính trị mang tính cá nhân hóa quyền lực ở phương Tây, trong đó có phong trào MAGA gắn với Donald Trump.

Trong nhiều năm, Viktor Orbán được xem như một hình mẫu thành công của “dân chủ phi tự do”- nơi quyền lực được củng cố quanh một lãnh đạo, với hệ sinh thái truyền thông và thể chế hỗ trợ. Sự ủng hộ công khai từ Tổng thống Donald Trump, Phó Tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio và một số nhân vật Mỹ khác dành cho Orbán cho thấy mức độ có vẻ hấp dẫn của mô hình này vượt ra ngoài châu Âu.

Tuy nhiên, thất bại của Orbán, một thất bại cay đắng và bẽ bàng của Nhà Trắng chỉ ra một giới hạn quan trọng rằng, ngay cả những hệ thống được thiết kế để bền vững về quyền lực vẫn có thể bị đảo chiều bằng lá phiếu, khi mức độ huy động cử tri đủ lớn và tính cá nhân hóa quyền lực không phải là bảo đảm cho tính ổn định lâu dài, đặc biệt trong các nền dân chủ cạnh tranh.

Điều này không có nghĩa kết quả ở Hungary sẽ “dịch chuyển” trực tiếp sang bối cảnh Mỹ. Nhưng nó đặt ra một thực tế mà các chiến lược chính trị tại Washington khó có thể bỏ qua : Cử tri vẫn là biến số quyết định và có thể phản ứng mạnh mẽ trước những mô hình bị xem là đi chệch khỏi chuẩn mực dân chủ tự do.

Ở góc độ đó, Hungary 2026 không phải là một bản sao của nước Mỹ, nhưng nó là một tín hiệu cảnh báo sớm về giới hạn của một kiểu tổ chức quyền lực đang được tranh luận gay gắt ở Mỹ trước kỳ bầu cử tháng 11.

Kết : Cuộc bầu cử tại Hungary năm 2026 không chỉ thay đổi một chính phủ. Nó tái định vị một quốc gia trong hệ thống quyền lực châu Âu.

Trong ngắn hạn, EU vận hành trơn tru hơn. Trong dài hạn, một thông điệp được xác lập : Các mô hình quyền lực tưởng như ổn định vẫn có thể bị thay thế bằng con đường dân chủ, khi xã hội hội tụ đủ điều kiện nhận ra hậu quả và đi đến quyết định lý trí của mình trên lá phiếu.

Chiến thắng của Péter Magyar không chỉ kết thúc kỷ nguyên của Viktor Orbán. Nó chấm dứt ảo tưởng rằng một mô hình quyền lực có thể đứng ngoài quỹ đạo châu Âu mà không phải trả giá.

Hiến chương EU đòi hỏi mọi nghị quyết chung cần phải có sự đồng thuận của 100 % thành viên, lần này Hungary đã quay lại và tuy là một quốc gia nhỏ nhưng sẽ kéo theo cả châu Âu tiến về phía trước.

LÊ DIỄN ĐỨC 13.04.2026