Trương Châu Hữu Danh - Hướng nghiệp từ bậc mầm non?

Nhìn cái đề xuất hướng nghiệp cho học sinh từ tận bậc mầm non mà thấy muốn xỉu ngang, mắc cười mà sợ bị phạt!

Hồi nhỏ xíu, cỡ mẫu giáo hay tiểu học, trong đầu tụi tui chỉ biết mấy nghề hiển lộ trước mắt: bộ đội, công an, bác sĩ, kỹ sư, thầy cô giáo. Cùng lắm thì biết thêm công nhân, bán vé số, đạp xích lô hay bốc vác.

Xã hội cả mấy ngàn ngành nghề mà đòi định hướng từ lúc đó thì khác gì mò kim đáy biển!

Thầy cô giáo còn đang bù đầu với đống sổ sách, làm sao biết hết thiên hạ có bao nhiêu cái nghề để mà chỉ lối đưa đường. Còn mấy đứa nhỏ thì cái chữ bẻ đôi chưa xong, biểu nó định hướng chắc nó bắt đền cục kẹo mút quá.

Mà ngặt cái là thời thế thay đổi như chong chóng. Mấy cái nghề đang "hot hòn họt" hôm nay, vài năm sau có khi thành đồ cổ. Lấy ngay nghề báo chí làm ví dụ: Thời trước nghe danh nhà báo là oai như cóc, thế mà bây giờ anh em đang phải âm thầm đi học bằng lái để qua chạy Xanh SM vì báo chí sáp nhập, thu gọn, chỗ đâu mà chứa cho hết phóng viên. Hay như nghề bốc vác ngày xưa, giờ máy móc nó mần thay sạch sẽ, hỏi còn ai thuê mướn nữa không?

Rồi vụ học nghề ở xóm tui mới là tấu hài. Cả xóm con gái lớn lên là rủ nhau đi học thợ may, còn con trai thì đi học sửa xe gắn máy. Kết quả sao? Học thợ may xong toàn ra shop với vô siêu thị mua đồ may sẵn cho lẹ, vừa đẹp vừa rẻ, ai rảnh đâu mà đem vải đi đo đạc chờ đợi. Sửa xe gắn máy cũng y chang, xe cộ giờ trục trặc chút xíu là xách thẳng vào hãng thay phụ tùng mới tinh, chứ kiếm đâu ra khách chịu mang ra tiệm ngoài để thợ ngồi chấm hàn, chọc ngoáy đồ cũ nữa.

Cái thời phổ thông của tui còn dở khóc dở cười hơn. Hồi học lớp 9, nhà trường bắt đi học đánh máy chữ, ngồi gõ lọc cà lọc cọc, căng thẳng như thi đại học để lấy điểm qua môn. Rốt cuộc lớn lên cái nghề đánh máy chữ tuyệt chủng, tuyệt tích giang hồ, chẳng ai thèm xài. Chưa hết, còn bị ép đi học nhiếp ảnh phổ thông nữa chứ! Toàn mấy thứ định hướng tào lao bí đao, học xong ra đường không biết làm được gì đời.

Hơn 20 năm trước, thiên hạ đổ xô đi học quản trị kinh doanh với công nghệ thông tin. Kết quả là học quản trị kinh doanh ra trường làm tiếp thị bán đồ hầm bà lằng, còn học công nghệ thông tin thì cuối cùng toàn ra ngồi coi tiệm nét, đánh chữ mướn hoặc làm mấy việc lặt vặt qua ngày.

Xưa từng có mấy chương trình phân ban học kiểu ban A, ban B, ban C để định hướng tư duy, cuối cùng cũng đẽo cày giữa đường, đổi lên đổi xuống vì sai bét nhè.

Tính tới tính lui, việc định hướng nghề nghiệp thực tế nhất thì cũng phải từ tầm lớp 10 trở đi mới bắt đầu tính tiếp được. Còn mấy cái đề xuất xa rời thực tế, xàm xí kiểu đó, tốt nhất là đem lên mạng bàn phím gõ chơi cho vui thôi. Chứ đừng lôi vô nghị trường bàn tới bàn lui làm gì cho tội nghiệp nhân dân tốn tiền đóng thuế.

TRƯƠNG CHÂU HỮU DANH 03.10.2026 (Tựa bài do Thụy My đặt)