Lê Văn Minh - Sự tham lam của bác sĩ hay sự tráo trở của người bệnh?

Đọc bài báo “Bệnh nhân muốn mổ sớm phải ‘gửi bao thư’” đăng trên Tuổi Trẻ ngày 04/10/2026, có lẽ nhiều người sẽ lập tức đặt câu hỏi: Đây là một bác sĩ tham lam, muốn nhận lợi ích từ người bệnh, hay là câu chuyện phức tạp hơn rất nhiều phía sau vài chiếc phong bì?

Tôi nghĩ cần bình tĩnh đọc toàn bộ diễn biến, thay vì chỉ đọc tiêu đề.

Tôi làm nghề y đến nay khoảng 25 năm. Chưa phải một quãng đời quá dài nếu so với nhiều bậc đàn anh, đàn chị, nhưng cũng đủ để tôi trải qua rất nhiều câu chuyện trong bệnh viện. Đủ để chứng kiến những niềm vui, sự biết ơn, những giọt nước mắt và cả vô số cám dỗ mà một người thầy thuốc có thể gặp trên con đường nghề nghiệp.

Tiền bạc, quà cáp, những lời nhờ vả, những mối quan hệ quen biết, một lời đề nghị “giúp em một chút”, “cho người nhà em được làm sớm hơn”… tất cả đều có thể xuất hiện.

Và tôi nghiệm ra một điều: nếu người bác sĩ không hình thành cho mình những nguyên tắc nghề nghiệp ngay từ những ngày đầu thì ranh giới giữa “giúp bệnh nhân” và “vi phạm nguyên tắc” đôi khi mỏng đến đáng sợ.

Bác sĩ V. làm vậy vì điều gì?

Tôi không biết bác sĩ V. và càng không thể biết chính xác động cơ trong suy nghĩ của một con người chỉ qua một bài báo. Nhưng nếu căn cứ vào chính những gì bài báo thuật lại, tôi chưa thấy đủ cơ sở để vội vàng kết luận đây là câu chuyện một bác sĩ cố tình vẽ đường nhằm lấy tiền bệnh nhân.

Bệnh nhân không thuộc trường hợp cần mổ cấp cứu.

Lịch mổ chương trình đã có và bác sĩ đã giải thích rằng có thể phải chờ sang tuần. Chính bệnh nhân vì nhà xa, đi lại tốn kém nên nhiều lần mong muốn được mổ sớm. Theo nội dung bài báo, khi việc mổ sớm gặp khó khăn, bác sĩ thậm chí từng khuyên bệnh nhân cứ mổ chương trình cho thuận lợi.

Một chi tiết rất đáng chú ý là theo chính bài báo, phía bệnh nhân đã chủ động đề cập trước chuyện “gửi vài triệu uống cà phê”, sau đó hỏi có thể chuẩn bị mỗi phong bì một triệu đồng hay không. Bác sĩ sau đó đồng ý và ở cuộc gặp tiếp theo đã hướng dẫn chuẩn bị ba phong bì để “nhờ” bộ phận khác hỗ trợ. (Tuổi Trẻ Online).

Đọc toàn bộ câu chuyện, cá nhân tôi nghiêng về khả năng bác sĩ muốn tìm một con đường để giúp bệnh nhân được mổ sớm hơn, vẫn hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế và tránh khoản chi phí cao hơn nếu phải lựa chọn phương án khác. Chính bác sĩ cũng giải thích với báo chí rằng bệnh nhân không có chỉ định cấp cứu, lịch mổ bình thường đã kín và bệnh nhân liên tục mong muốn được giải quyết sớm. (Tuổi Trẻ Online).

Nhưng ở đây xuất hiện một bài học rất đắt giá cho tất cả chúng ta.

Ý định có thể tốt nhưng phương pháp sai thì vẫn là sai.

Một khi người thầy thuốc chấp nhận đưa một trường hợp không cấp cứu vào một con đường dành cho cấp cứu; một khi xuất hiện những chiếc phong bì để “nhờ chỗ này, nhờ chỗ kia”. Dù tiền có vào túi mình hay không, người bác sĩ đã tự đặt mình vào một vùng cực kỳ nguy hiểm về đạo đức nghề nghiệp, quy trình chuyên môn và cả pháp lý.

Luật Khám bệnh, chữa bệnh hiện hành yêu cầu người hành nghề phải đối xử bình đẳng với người bệnh, không để lợi ích cá nhân ảnh hưởng đến quyết định chuyên môn và chỉ yêu cầu bệnh nhân chi trả những khoản đúng quy định. Luật cũng nghiêm cấm hành vi nhũng nhiễu và các hành vi nhằm trục lợi trong khám chữa bệnh.

Vì vậy, bài học với chúng ta rất rõ: Đừng bao giờ dùng phong bì làm phương tiện để giúp một bệnh nhân. Ngay cả khi bản thân không nhận một đồng. Ngay cả khi xuất phát điểm chỉ là thương bệnh nhân ở xa. Ngay cả khi bệnh nhân năn nỉ. Bởi một khi đã bước qua ranh giới đó, người bác sĩ gần như không còn khả năng kiểm soát câu chuyện sẽ được kể lại như thế nào.

Nhưng còn người bệnh thì sao? Đây lại là điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất.

Nếu toàn bộ diễn biến đúng như bài báo thuật lại, bệnh nhân muốn được mổ sớm hơn lịch bình thường vì nhà xa và tốn kém. Mong muốn đó hoàn toàn có thể thông cảm.

Nhưng hãy thử đặt một câu hỏi khác: Trong một bệnh viện tuyến cuối như Chợ Rẫy, có bao nhiêu người bệnh cũng từ Cà Mau, Kiên Giang, An Giang, Cần Thơ hay hàng trăm cây số khác tìm đến? Họ cũng đau; Họ cũng nghèo; Họ cũng có gia đình chờ ở nhà; Họ cũng muốn được mổ ngày mai thay vì tuần sau. Vậy tại sao một người lại muốn mình được giải quyết trước những người đang chờ đúng thứ tự?

Theo chính bài báo, khi bác sĩ đề nghị chờ mổ chương trình, bệnh nhân tiếp tục mong được mổ sớm và chính phía bệnh nhân đưa ra chuyện gửi tiền. Sau đó phóng viên đi cùng bệnh nhân đến bệnh viện để ghi nhận cuộc trao đổi. (Tuổi Trẻ Online).

Tôi không có đủ căn cứ để kết luận đây là một cái bẫy được chuẩn bị từ đầu. Và khi bệnh viện vẫn đang xác minh, chúng ta càng không nên kết tội bất kỳ ai.

Nhưng dưới góc nhìn cá nhân, tôi không thể không cảm thấy một sự nghịch lý rất khó chấp nhận: Mình đề nghị được ưu tiên, mình chủ động nêu chuyện tiền bạc để tìm cách được ưu tiên hơn người khác. Nhưng cuối cùng toàn bộ câu chuyện lại có thể xuất hiện trước công chúng theo cách khiến người đọc dễ hiểu rằng bác sĩ chủ động đặt điều kiện “có phong bì mới được mổ”.

Nếu diễn biến thực sự là như vậy, tôi thấy buồn nhiều hơn giận. Có thể người bệnh bức xúc vì cuối cùng nhận ra rằng tại sao muốn được giải quyết nhanh lại phải có phong bì. Sự bức xúc ấy cần được lắng nghe.

Nhưng cũng cần tự hỏi: Ai là người muốn phá vỡ thứ tự bình thường trước? Ai là người mong muốn có một sự ưu tiên mà những bệnh nhân khác không có? Công bằng trong y tế phải bắt đầu từ cả hai phía.

Bác sĩ không được bán sự ưu tiên. Nhưng người bệnh cũng không nên tìm cách mua sự ưu tiên.

Còn bài báo mang lại điều gì cho ngành y?

Tôi không thích cách một tiêu đề có thể khiến hàng triệu độc giả hình thành phán quyết trước khi đọc hết nội dung. "Muốn mổ sớm phải gửi bao thư” là một tiêu đề như là phán quyết rất mạnh.

Nhưng khi đọc kỹ toàn bộ câu chuyện, diễn tiến lại phức tạp hơn rất nhiều: Bệnh nhân muốn mổ sớm; bác sĩ từng khuyên chờ mổ chương trình; bệnh nhân chủ động đề cập chuyện gửi tiền; sau đó bác sĩ chấp nhận và hướng dẫn việc chuẩn bị phong bì. (Tuổi Trẻ Online).

Nếu chỉ đọc tiêu đề, một bộ phận công chúng có thể chỉ nhìn thấy hai chữ: bác sĩ – phong bì.

Nhưng qua đó, Nó cảnh tỉnh tất cả đồng nghiệp chúng ta. Nó nhắc rằng trong thời đại điện thoại có thể ghi âm, camera có mặt ở khắp nơi và mọi cuộc trao đổi đều có khả năng xuất hiện trên mạng xã hội vào ngày hôm sau, người bác sĩ phải bảo vệ mình bằng một nguyên tắc cực kỳ đơn giản: Đúng quy trình. Đúng chuyên môn. Đúng thứ tự. Không phong bì. Thương hoàn cảnh khó khăn cũng không được tìm một “đường vòng” không đúng quy định.

Nếu bệnh nhân thực sự khó khăn, hãy giúp họ bằng những con đường chính thức: công tác xã hội, hỗ trợ viện phí, bảo hiểm y tế, điều phối chuyên môn hoặc một quy trình ưu tiên minh bạch nếu bệnh viện có quy định. Đó mới là cách giúp bệnh nhân mà vẫn bảo vệ người thầy thuốc.

Người xưa có câu mà những người làm nghề y đôi khi nhắc nhau một cách chua chát: "Ăn vàng, trả bạc.”

Sức khỏe quý hơn vàng. Khi đau đớn, người bệnh có thể đặt toàn bộ niềm tin vào người thầy thuốc. Nhưng sau khi bệnh qua đi, đôi khi điều người bác sĩ nhận lại không phải lúc nào cũng tương xứng với những gì mình đã cố gắng, có thể đó là sự "bạc bẽo".

Tôi không muốn dùng một câu chuyện để kết luận rằng người bệnh bạc bẽo. Hàng chục năm làm nghề cũng cho tôi gặp vô số bệnh nhân và gia đình tử tế, biết ơn người thầy thuốc đến nhiều năm sau.

Nhưng câu chuyện tại Bệnh viện Chợ Rẫy, bất kể kết luận xác minh cuối cùng ra sao, vẫn cho tôi một bài học rất rõ:

Lòng tốt của người bác sĩ phải có nguyên tắc.

Thương người bệnh không có nghĩa là phá vỡ quy trình cho họ.

Muốn giúp bệnh nhân tiết kiệm không có nghĩa là có thể sử dụng phong bì để nhờ đồng nghiệp.

Và tuyệt đối đừng nghĩ rằng “mình không lấy tiền thì không sao”.

Một chiếc phong bì mình không bỏ túi vẫn có thể trở thành chiếc phong bì làm tổn thương cả sự nghiệp.

Có lẽ đó mới là điều đáng suy nghĩ nhất sau câu chuyện này.

Sau khoảng 25 năm làm nghề, điều tôi muốn nhắn với những bác sĩ trẻ và sinh viên của mình: Hãy thương bệnh nhân và giúp họ bằng con đường đúng.

Bởi đôi khi, chính khoảnh khắc chúng ta phá vỡ nguyên tắc với suy nghĩ “thôi thì giúp người ta một lần” lại là lúc chúng ta đặt danh dự nghề nghiệp của chính mình vào tay người khác. Và khi ấy, một việc mình nghĩ là giúp người hôm nay có thể trở thành một tiêu đề trên mặt báo ngày mai.

LÊ VĂN MINH 05.10.2026