Bông Lau - Giải cứu phi công Mỹ

Cuối cùng viên phi công ngồi ghế sau, chuyên viên võ khí (WSO) của chiếc phản lực F-15E đã được cứu sống. Đây là sự may mắn vì nếu anh nhảy dù xuống khu vực đông dân cư thì khó lẫn trốn và dễ bị đối phương bắt sống.

So với chiến tranh Việt Nam thì phi công Mỹ nhảy dù xuống Việt Nam gặp nhiều thử thách và dễ bị bắt hơn, vì máy truyền tin cầm tay thời đó là PRC-90 dùng tần số cấp cứu 243.0 nói và morse không được mã hóa nên dễ bị Vi Xi lắng nghe và truy kích.

Nhảy dù xuống rừng núi Việt Nam thì dễ trốn thoát, nhưng ngược lại máy bay đồng minh khó tìm ra chính xác địa điểm mà phi công ẩn núp. Khi trực thăng đến cứu cũng khó rải bố trí Biệt Kích giữ an ninh bãi đáp, ngoài việc thòng dây xuống để kéo phi công lên dưới hỏa lực của địch.

Ở chiến trường Iran phi công Mỹ được trang bị máy truyền tin tối tân hơn, được mã hóa và có GPS nên các máy bay tiếp cứu biết chính xác địa điểm của phi công. Trong khi đó đối phương không biết phi công núp ở đâu. Trực thăng đến tiếp cứu cũng đáp dễ dàng để bố trí Biệt Kích bảo vệ cuộc cứu nguy. Các máy bay bảo vệ khu vực tiếp cứu cũng dễ dàng phát hiện địch quân đang tiến lại gần nhờ địa thế trống trải không có rừng và các máy bay không người lái trinh sát dùng hồng ngoại tuyến tìm dấu vết hoạt động của người.

Ở chiến trường Việt Nam máy bay trực thăng cứu phi công Mỹ thường là HH-53 "Super Jolly Green" to lớn nặng nề dễ làm mục tiêu cho phòng không. Còn máy bay yểm trợ hỏa lực thường là khu trục A1 Skyraider bay chậm bay lâu nên oank kích khá chính xác cho cuộc tiếp cứu.

Ở chiến trường Iran HH-53 "Super Jolly Green" được thay thế với 2 trực thăng HH-60W Jolly Green (tương tự BlackHawk H60 của Lục Quân) nhỏ gọn tối tân hơn. Các trực thăng bay ở Trung Đông bắt buộc bay 2 chiếc để tiếp cứu nhau nếu một chiếc bị bắn rớt. Khu trục A1 thời chiến tranh Việt Nam được thay thế bằng A-10 tối tân với các bom hỏa tiễn tinh khôn và đại bác liên thanh 30mm tìm kiếm mục tiêu qua màn hình như video game. Đó là chưa kể C-130 gunship bắn đại bác 105 chính xác cách mục tiêu chỉ vài thước.

Khi phi công nhảy dù xuống nhờ có GPS nên trung tâm hành quân biết chính xác ở đâu và ngay tức khắc họ phác họa ra chương trình tiếp cứu rất bài bản nhờ có kinh nghiệm qua nhiều cuộc chiến. Các phi công bay đi tiếp cứu biết con đường nào ít có phòng không nhứt để bay vào tiếp cứu đồng đội. Máy bay có “moving map” bản đồ di chuyển để phi công cứ theo đó mà bay tới địa điểm.

Phi công trực thăng Việt Nam Cộng Hòa thời xưa không có GPS nhưng cũng được thuyết trình bay hướng nào đến địa điểm và bay ra hướng nào ra để tránh phòng không. Đôi khi rất chi tiết như “coi chừng ngọn đồi bên trái tiền đồn có một cây phòng không 12.7mm”.

Nói chung cuộc tiếp cứu hai phi công F-15E ở Iran rất chuyên nghiệp và bình thường. Giáo chủ Tổng thống nổ gọi là cuộc tiếp cứu hay nhứt lịch sử thì hơi quá lố.

Truyền thống quân đội Mỹ không bỏ rơi đồng đội đã có từ thời xa xưa.

Trong cuộc chiến Bosnia 1992-1995 một chiếc máy bay tàng hình F-117 của Không quân Hoa Kỳ bị phòng không Serbia bắn hạ. Phi công nhảy dù lẩn trốn trong lòng đich 8 tiếng đồng hồ, trước khi được các trực thăng Mỹ bay đến cứu thoát.

Nhưng đáng sợ nhứt là những màn giải cứu phi công Mỹ thời chiến tranh Việt Nam, vì hồi đó khí tài của Mỹ không tối tân như bi giờ, ngược lại phòng không của Vi Xi rất đáng gờm.

Trong trận Hạ Lào hỏa lực của Vi Xi rất khủng. Nhiều trực thăng Mỹ bị bắn rớt lộp độp như sung. Có một tốp phi công Mỹ bị bắn rớt núp trong rừng Hạ Lào. Bộ chỉ huy Mỹ - Việt quyết định dùng một đơn vị Trinh sát Hắc Báo của Sư đoàn 1 Bộ binh Việt Nam Cộng Hòa để cứu phi công Mỹ vì trận Hạ Lào bộ binh Mỹ không được phép đi vào đất Lào.

Toán Hắc Báo nằm trừ bị ở Khe Sanh được trực thăng bốc thả xuống Hạ Lào gần khu vực toán phi hành đoàn Mỹ ẩn núp. Phi công Mỹ viết hồi ký kể họ không thấy Hắc Báo nhưng nghe tiếng súng giao tranh dữ dội với Vi Xi đang bao vây khu vực. Rồi tiếng súng nổ càng lúc càng tới gần và các chiến sĩ Hắc Báo rất ngầu xuất hiện.

Một toán phi hành đoàn trực thăng Mỹ khác bị bắn rớt ở Hạ Lào. Họ tìm cách leo lên một đỉnh đồi của một căn cứ hỏa lực Việt Nam Cộng Hòa đang bị Vi Xi bao vây tấn công. Khi gần tới đỉnh đồi thì họ lại bị binh sĩ Việt Nam Cộng Hòa chọi lựu đạn xuống vì tưởng Vi Xi đang xâm nhập. Cuối cùng phía Việt Nam Cộng Hòanhận diện được phi hành đoàn đồng minh nên cho vào căn cứ hỏa lực. Xém chút nữa là được ăn cà na no nê rồi.

Một trong những lý do căn cứ hỏa lực 30 của Nhảy Dù ở Hạ Lào bị thất thủ là vì một chiếc phản lực “Con Ma” F4 của Mỹ bị bắn rớt và phi công nhảy dù thoát hiểm. Ngay tức khắc các cuộc dội bom của Mỹ yểm trợ căn cứ hỏa lực Việt Nam Cộng Hòa đang bị Vi Xi tấn công bị đình chỉ vì người Mỹ ưu tiên giải cứu phi công của họ, và họ ngừng oanh kích yểm trợ vì sợ trúng phi công đang lẩn trốn trong rừng. Cả một căn cứ hỏa lực với sinh mạng mấy trăm binh sĩ Nhảy dù Việt Nam Cộng Hòa không bằng một phi công Mỹ.

Nhưng câu chuyện giải cứu phi công Mỹ gây cấn nhứt lịch sử phải nói là cuộc giải cứu Trung tá Iceal Hambleton phi hành đoàn chiếc máy bay điện tử EB66. Hollywood có làm cuốn phim “Bat 21” nhưng cuốn phim này quá vắn tắt, không lột hết những thiệt hại của các phe khi Hoa Kỳ giải cứu Trung tá Hambleton.

Theo các tài liệu thì Hoa Kỳ bị bắn rớt khoảng 8 chiếc máy bay, nhiều chiếc khác bị hư hại nặng, và có 11 quân nhân Mỹ tử thương. Một số bị bắt làm tù binh. Khi họ tìm cách cứu Hambleton.

Trung tá Iceal Hambleton là phi hành đoàn 3 người lái chiếc máy bay điện tử EB66 để hướng dẫn B52 oanh kích các mục tiêu. Máy bay bị hỏa tiễn SAM bắn hạ vào tháng 4 năm 1972 và Hambleton là người duy nhứt nhảy dù thoát chết.

Ông lẩn trốn trong rừng ở Quảng Trị, trong lòng địch 11 ngày đêm. Nhiều máy bay trực thăng được gởi đến để móc ông ra nhưng bị phòng không bắn rớt.

Trong thời gian cứu Trung tá Hambleton, Bộ chỉ huy Mỹ đã đình chỉ các hoạt động yểm trợ phi pháo cho Việt Nam Cộng Hòavới bán kính 20 km nơi Hambleton ghi nhận đã nhảy dù xuống.

Trong cuốn sách The Easter Offensive của cựu Đại tá cố vấn thủy quân lục chiến Gerald H. Turley có miêu tả phản ứng ngán ngẩm của Lữ đoàn trưởng thủy quân lục chiến 369 Việt Nam Cộng Hòa, vì người Mỹ không yểm trợ nữa vì phải lo cứu một phi công Mỹ. Trong khi đó Vi Xi đang xua xe tăng ồ ạt tấn công các đơn vị Việt Nam Cộng Hòa ở Quảng Trị.

Cuối cùng Không lực Hoa Kỳ bó tay không thể bay trực thăng vào để cứu Trung tá Hambleton vì hỏa lực của Vi Xi quá khủng. Sau cùng thì được mấy toán SEAL của Mỹ và Biệt Hải Việt Nam Cộng Hòa hóa trang thành Vi Xi chèo thuyền ngược dòng sông Miếu Giang 3 km, tìm được 2 phi công Mỹ của 2 chiếc bị bắn rớt khác nhau. Trong đó có Trung tá Hambleton 53 tuổi đã bị kiệt sức sau 11 ngày trốn trong rừng.

Phim Hollywood “Bat 21” rất tào lao vì chỉ soi sáng một anh phi công Mỹ lái máy bay quan sát OV-10 chớ không hề đề cập tới các toán SEAL Mỹ Việt đã giả dạng Vi Xi trang bị AK47 chèo thuyền trong đêm tối vào vùng kiểm soát của các sư đoàn chính quy Vi Xi để cứu Trung tá Hambleton.

Hình đính kèm Biệt Hải Việt và SEAL Mỹ cứu được Hambleton đã kiệt sức và tải thương bằng xe M113 của Việt Nam Cộng Hòa.

BÔNG LAU 05.04.2026