Phúc Lai – Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 05/02/2026

 

1. Tại sao Ukraine không trả đũa chiến dịch không kích hạ tầng năng lượng ?

Có người đặt câu hỏi, tại sao Nga tăng cường tập kích đường không vào hạ tầng năng lượng của Ukraine trong thời điểm hiện tại, vậy tại sao Ukraine không trả đũa những đòn tương tự ?

Tôi nghĩ rằng có hai lý do :

Một. Nếu tấn công vào dân sinh, giả định dân chúng sẽ nổi dậy chống Putler thì là kết quả tích cực, nhưng nếu dân Nga lại bị kích động lao vào chiến tranh thì sao ? Và Putler thì có cớ để trả đũa những đòn mạnh hơn như hạt nhân chiến thuật. Điều này sẽ không phù hợp với lý thuyết “quản trị leo thang chiến tranh” mà bên nào cũng phải quán triệt, kể cả Ukraine.

Ukraine hiểu rằng họ đang ở thế “cửa dưới” từ góc độ vũ khí hạt nhân. Nếu tấn công vào các trạm biến áp dân sinh tại Mục-tư-khoa hay St. Petersburg, họ sẽ trao cho Putler một cái cớ, một cơ hội bằng vàng để danh chính ngôn thuận sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật hoặc tổng động viên toàn diện. Vì vậy, Ukraine vẫn nên chọn cách đánh vào các kho dầu, nhà máy lọc dầu cũng như những mục tiêu lưỡng dụng nhưng trực tiếp cắt đứt khả năng nuôi chiến tranh của Nga.

Hai. Ukraine không đủ tên lửa để phân bổ cho cả mục tiêu dân sinh, hoặc cứ cho là lưỡng dụng đi, còn UAV/drone thì phần lớn không đủ sức công phá và mục tiêu quân sự. Những đòn đánh của Nga vừa qua vào các trạm truyền tải gây thiệt hại, trong khi Ukraine đã rất nỗ lực bảo vệ từ mùa hè – thu, ví dụ như làm mái bê-tông, là dùng tên lửa, Shahed được giao các mục tiêu “mềm” hơn.

Tên lửa tầm xa (như ATACMS hay Storm Shadow) của Ukraine số lượng hạn chế và chịu sự giám sát của phương Tây. Drone dù sản xuất được hàng triệu chiếc nhưng đầu nổ chỉ vài ki-lô-gam đến vài chục ki-lô-gam, không thể phá hủy được các trạm biến áp khổng lồ có mái che bê tông mà Nga đã học tập Ukraine để xây dựng. Đồng thời, người Ukraine không đủ tên lửa và UAV/drone cho việc đánh lẻ tẻ, dù hiện nay họ đã thi hành những chiến dịch không kích lớn nhưng theo tôi, vẫn là không đủ, vì vậy cần để dành cho những chiến dịch lớn hơn.

2. Những quan sát diễn biến chiến tranh

Đã có những báo cáo về tình hình cực kỳ khó khăn của quân Nga trên chiến trường do điều kiện ăn ở sinh hoạt kém, không đủ nhiên liệu để sưởi trong giá rét, thường xuyên bị đói... Đó là lý do tại sao tôi đặt câu hỏi về dự báo thời tiết – khí hậu mùa xuân 2026, và như kết quả cho thấy :

Tiếp nối đợt “Mùa đông khắc nghiệt 2025 – 2026”, Nga đã ghi nhận lượng tuyết rơi kỷ lục (như tại Mục-tư-khoa và bán đảo Kamchatka) trong tháng Giêng. Lớp tuyết dày và nhiệt độ dưới ngưỡng đóng băng sẽ còn duy trì, gây khó khăn cho việc di chuyển và vận hành các thiết bị công nghệ (đặc biệt là các tổ đội UAV tại tiền tuyến). Sau đó đến mùa tuyết tan/băng tan, do lượng tuyết tích tụ trong mùa đông quá lớn, mùa bùn lầy trên chiến trường sẽ là một thảm họa, trong khi điều kiện sinh hoạt của con người tại đây vẫn rất vất vả, vì mùa này vẫn rất giá buốt và cực kỳ khó chịu.

Hiện tại, theo Google Weather thời tiết tại vùng đông Âu của Nga cũng như đông Ukraine : nhiều mây, đôi lúc có tuyết rơi nhẹ ; nhiệt độ đang ở mức rất thấp, dao động từ -15°C (cao nhất ban ngày) xuống đến -26°C (thấp nhất ban đêm); trong khi đó độ ẩm rất cao, lên tới 85 % – 92 %, tạo cảm giác buốt giá đặc trưng của vùng lục địa. Nếu tiếp tục kéo dài như thế này khoảng 1 tháng nữa, “điểm gãy” trên chiến trường sẽ có thể xảy ra với quân đội Nga.

Vì vậy, theo nhìn nhận cá nhân của tôi, thay vì phí phạm tên lửa để trả đũa vào lưới điện Nga, họ tập trung drone để “săn lùng” hậu cần Nga trên chiến trường, từ xe tải chở dầu sưởi ấm, chở đạn, xe chở nhu yếu phẩm và hệ thống sưởi của Nga ở tiền tuyến cho đến cả các bếp dã chiến, cứ tẩn hết là chết.

Nếu đặt mục tiêu là tạo ra một sự sụp đổ dây chuyền về tinh thần của quân đội Nga trên tiền tuyến, và thi hành nhịp nhàng đều tay từ nay đến khoảng cuối tháng Hai, “điểm gãy” hoàn toàn có thể xảy ra. Lịch sử đã chứng minh “nguyên soái Mùa đông” thường giúp Nga, nhưng đó là khi lực lượng của nước này phòng thủ. Khi Nga đóng vai kẻ tấn công trên một chiến trường xa với hậu cần què cụt của năm thứ năm của chiến tranh, thì Mùa đông lại trở thành kẻ thù lớn nhất của chúng.

Dưới đây là bức tranh được tổng hợp từ các báo cáo tình báo nguồn mở (OSINT) và các kênh Telegram chiến sự tính đến ngày 05/02/2026 : “Không thức ăn, không nước uống, không mệnh lệnh.” Các kênh Telegram (cả từ phía Ukraine và các blogger quân sự Nga) đang lan truyền những đoạn ghi âm và video phản ánh tình trạng tồi tệ của quân Nga tại mặt trận Donetsk.

Những đoạn chặn thu liên lạc cho thấy binh sĩ Nga phàn nàn về việc sụt cân trầm trọng, kiệt sức vì thiếu hụt lương thực và nước uống. Có những đơn vị đã bị bỏ rơi mà không có nhu yếu phẩm cơ bản trong nhiều tuần. Để đối phó với sự kiệt quệ tâm lý và cái lạnh thấu xương, một số báo cáo chỉ ra binh sĩ Nga bắt đầu tìm đến các loại thuốc giảm đau gây nghiện (như opioids). Drone Ukraine không chỉ đánh vào kho đạn mà còn đang tập trung vào các xe chở dầu sưởi và xe vận tải thực phẩm. Trong cái lạnh -26°C, đảm bảo rằng một đơn vị không có nhiên liệu sưởi sẽ bị vô hiệu hóa hoàn toàn chỉ sau vài tuần.

Các số liệu của tháng 1/2026 cho thấy áp lực này đang tạo ra làn sóng rời bỏ hàng ngũ, mặc dù Nga cố gắng che giấu, nhưng các kênh Telegram hỗ trợ binh sĩ đào ngũ (như dự án “I Want to Live”) ghi nhận lượng yêu cầu đầu hàng tăng đột biến từ vùng Donetsk.

Nếu như khu vực Mục-tư-khoa và các vùng khác ở phần châu Âu của nước Nga vừa ghi nhận lượng tuyết rơi dày nhất trong 200 năm qua (tại một số nơi, tuyết cao tới 2 mét) thì khu vực Donbas chắc chắn cũng chẳng kém cạnh gì. Khi khối tuyết khổng lồ này tan vào tháng 3, vùng Donbass sẽ biến thành một “biển bùn” tầm cỡ. Không chỉ xe tăng, mà tất cả các loại xe cộ khác sẽ bị kẹt cứng, trong khi đó sự chịu đựng tâm lý của binh lính trước cái đói và rét sẽ đạt đáy hoặc phá đáy...

Tầm đó mà có đủ tên lửa, UAV/drone, như tôi đã hình dung khoảng 1 triệu rưỡi drone tập trung đánh trong khoảng 2 – 3 tuần thì chắc chắn làm nên chuyện. Con số 1,5 triệu drone của tôi hình dung chính là ngưỡng làm cho hàng phòng thủ của Nga bão hòa. Khi số lượng drone tấn công lớn hơn khả năng nạp đạn của các hệ thống phòng không và khả năng chịu đựng của các thiết bị gây nhiễu, quân đội Nga trên chiến trường sẽ rơi vào trạng thái “tê liệt hoàn toàn”.

3. Nhận xét

Mặc dù các đợt tấn công bằng thiết giáp giảm, thương vong về người thì dao động quanh mức 800 – 1.000 người/ngày. Tôi nhận thấy khoảng chục ngày qua, hầu hết ở mức loanh quanh 800, cao nhất trên 1000, không thể hiện đúng cách thi hành chiến tranh của Nga “sau Avdiivka” tức “từ Avdiivka đến Pokrovsk”, tối thiểu của giai đoạn này là 1200, hoặc cao hơn nhiều.

Như vậy, có thể rút ra một số nhận xét như sau :

Thứ nhất. Số lượng xe tăng và xe thiết bị bọc thép bị tiêu diệt trong những ngày đầu tháng 2 này thường chỉ ở mức con số đơn vị (ví dụ ngày 4/2 chỉ mất 4 xe tăng, ngày 2/2 mất 2 xe tăng). So với giai đoạn thu – đông vừa trước đây, đây là mức sụt giảm đáng kể. Điều này minh chứng cho đoán mò của tôi: Nga đang tấn công yếu đi. Khi nhiệt độ xuống dưới -20°C, việc khởi động và vận hành các khối thép có tên là xe tăng hoặc xe bọc thép trở thành một cực hình, chưa kể nguy cơ bị sa lầy hoặc hỏng hóc cơ khí do dầu mỡ đông đặc.

Thứ hai. Trái ngược với xe tăng, số lượng hệ thống pháo binh bị tiêu diệt vẫn duy trì ở mức rất cao (khoảng 50 – 60 hệ thống/ngày). Đặc biệt, số lượng UAV bị bắn hạ mỗi ngày thường xuyên ở mức trên 1.000 chiếc. Điều này cho thấy chiến trường đang chuyển sang chiến thuật đấu súng tầm xa. Nga không dám tung thiết giáp vào các đợt xung kích trực diện vì quá rét, nên họ cố gắng dùng pháo binh và drone để duy trì áp lực. Nhưng chính việc pháo binh phải hoạt động liên tục trong giá rét để bù đắp cho bộ binh lại khiến chúng dễ bị Ukraine định vị và tiêu diệt hơn.

Thứ ba. Thể hiện đúng nhận xét của tôi trong một bài gần đây : Nga sẽ chuyển sang phòng ngự chiến lược, gần như trên toàn mặt trận.

4. Kết luận

Trước đây có những KOL pro Nga nhưng ít hiểu biết, cho rằng mùa đông là mùa không tấn công được do... tuyết bám vào xích xe tăng, điển hình là một ông luật sư mà tôi hay gọi là trạng sư Trạm Biến Áp.

Thực ra, ngay cả Zhukov cũng viết : “… tương truyền một lý thuyết, địch (phát-xít Đức) tấn công chúng ta vào mùa hè, còn chúng ta thì phản công vào mùa đông. Các chiến dịch tấn công như “Chiến dịch Kutuzov” và sau đó là “Chiến dịch Thống chế Rumyantsev” phát triển từ chiến dịch phòng ngự chủ động thắng lợi Kursk năm 1943 cho thấy, chúng ta có thể tấn công vào bất cứ mùa nào.”

Quân Nga ở chiến trường Ukraine mấy năm qua, mùa đông mà không hề tổ chức được bất cứ chiến dịch tấn công lớn nào bằng những nắm đấm cơ giới mãnh liệt và to lớn, cho thấy lực lượng này hiện tại là một nỗi xấu hổ của truyền thống quân sự Xô-viết. Mùa đông mà không tổ chức được tấn công, chỉ có thể là sự yếu kém toàn diện, từ không đủ xe tăng, xe bọc thép, không đủ pháo binh và đạn, không đủ năng lực hậu cần và cuối cùng là cả số lượng lẫn chất lượng nhân lực quá tệ hại.

Không hổ danh là “Phúc Lai xe tải” và “Phúc Lai vòng bi,” tôi là người viết review chiến sự mà chỉ say mê quan sát số lượng xe tải bị đốt. Từ đầu chiến tranh tôi đã chỉ ra, cứ 4 lính Mỹ đi chiến dịch thì có 1 xe tải, trong khi quân Nga của năm 2022 (nhiều xe tải nhất) chỉ đạt từ 10 đến 15 lính. Theo tôi bây giờ tỉ lệ này có thể đạt từ 20 đến 30 lính mới có một xe tải.

Hơn nữa, năng lực làm đường, sửa đường của công binh Nga cực thấp (nó thể hiện ở số lượng xe ủi đất, xe công trình mà Bộ quốc phòng Nga đặt mua trong 10 năm trước chiến tranh thấp kỷ lục). Quân Ukraine quá yếu chứ nếu chỉ cần mạnh như Ba Lan thì họ thắng Nga từ lâu rồi. Và bây giờ thì đã có những con số báo cáo từ nhiều nguồn, cho phép tôi khẳng định rằng những tính toán lý thuyết của mình là đúng.

Từ sau khi chiến tranh bùng nổ tháng Hai năm 2022, số lượng xe công trình Nga mua của Trung Quốc để phục vụ chiến trường cũng đạt kỷ lục, đặc biệt nhiều là xe ủi và xe đào – đó là giai đoạn xây dựng “phòng tuyến Surovikin.” Nhưng các số liệu của nửa cuối năm 2024, năm 2025 cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng.

Nga không còn đủ ngoại tệ mạnh để duy trì việc nhập khẩu ồ ạt các thiết bị dân sự dùng cho mục đích quân sự này, khi mà chi phí cho một chiếc xe xúc chuyên dụng hiện nay bị đẩy lên rất cao do rủi ro trừng phạt thứ cấp lên các ngân hàng Trung Quốc. Ngoài ra, xe công trình cũng là mục tiêu dễ xơi của drone Ukraine. Một chiếc xe xúc trị giá hàng trăm nghìn USD có thể bị phá hủy bởi một chiếc FPV drone giá 500 USD chỉ trong vài giây, mà bản thân nó không có biện pháp bảo vệ hiệu quả.

Điều này còn cho thấy chiến lược tiêu hao nhân lực trong thời gian ngắn của Nga đang diễn biến mạnh. Khi các đơn vị được đưa ra chiến trường và bị tiêu diệt trong thời gian ngắn, gánh nặng hậu cần sẽ giảm bớt. Có thông tin, kể cả tướng lĩnh Ukraine cũng nói ra vào rằng, Nga đang chuẩn bị khoảng 100.000 quân cho chiến dịch tấn công mới. Đầu năm theo thông lệ sẽ có đợt “Nghĩa vụ quân sự mùa xuân,” Nga sẽ có một lượng lính nghĩa vụ lớn để làm những nhiệm vụ phía sau và một số trong số đó do bị kỉ luật kiểu đánh bẫy, sẽ ra chiến trường. Việc huy động quân chiến đấu theo Hợp đồng, tôi nghĩ là rất khó.

Thằng Solovyov vừa tiết lộ, thương vong hiện tại của Nga đã đạt 50.000 người/tháng, tức là tối thiểu 1.500 người/ngày, không thể kiếm đâu ra để bù được, đó mới chỉ nói về số lượng. Nỗ lực, thì vẫn có thể đạt được về số lượng, nhưng chất lượng thì chắc chắn càng ngày càng đi xuống chứ không có tốt hơn được. Vô nghĩa. Số lượng chẳng nói lên điều gì cả.

Nôm na là hiện nay, mỗi tháng Nga đang “âm” ít nhất 5.000 – 10.000 quân. Các khu vực giàu có như Mục-tư-khoa vẫn đứng ngoài cuộc, trong khi các vùng nghèo như Bashkortostan hay Tatarstan đã cạn kiệt nguồn lực. Việc một số vùng bắt đầu giảm tiền thưởng ký hợp đồng vào đầu năm 2026 cho thấy ngân sách địa phương đã chạm đáy.

Vì vậy, dù có nỗ lực để có được đội quân 100.000 người, tôi không cho rằng Nga có thể hóa phép ra xe tải, xe bồn, xe công trình làm đường… cũng như số lượng xe tăng, pháo binh cần thiết để thi hành chiến dịch tấn công. Ngược lại, nguy cơ họ bị một chiến dịch phản công khi đạt đúng “điểm gãy” là hoàn toàn có thể.

Và đây là những thông tin về một “cơn áp thấp” có thể sẽ mạnh lên thành bão. “Liên minh Drone” Bắc Âu và Ba Lan đang chạy đua, không chỉ chuyển linh kiện mà đang biến mình thành “hậu phương công nghiệp” cho Ukraine. Hôm qua tôi có nhắc việc Ba Lan vừa ký các hợp đồng trị giá hơn 4 tỉ USD để xây dựng hệ thống chống drone “San” hiện đại nhất châu Âu (hợp tác với tập đoàn Kongsberg của Na Uy); nhưng chuyện hôm nay quan trọng hơn : Ba Lan đã trở thành trạm trung chuyển lớn nhất thế giới cho linh kiện drone (kể cả linh kiện từ Trung Quốc được rà soát lại) để đưa sang Ukraine Ngay trong quý 1/2026 (1).

Ngày 04/02/2026 vừa qua, Na Uy và Ukraine đã chính thức khởi động dự án xây dựng các dây chuyền sản xuất drone chiến đấu chung, dự kiến tung ra các lô hàng đầu tiên Ngay trong năm 2026 để kịp bồi đắp cho kho dự trữ (2). Và Minh ước Bắc Âu – Baltic (NB8), 9 quốc gia gồm Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, Iceland, Latvia, Litva, Na Uy, Ba Lan và Thụy Điển đã ký kết sáng kiến trang bị và huấn luyện quy mô lớn cho quân đội Ukraine.

Đúng là năm nay cũng đặc biệt. Các năm trước Nga cũng tấn công hạ tầng năng lượng Ukraine nhưng mùa đông lại ấm, dân chúng thấy không vấn đề gì. Năm nay lạnh hơn nhiều, “khó khăn đặc biệt” nhưng ngược lại, trên chiến trường quân Nga cũng lại “khó khăn đặc biệt” nốt và nó rơi đúng vào giai đoạn cả đất nước này sắp đạt “điểm gãy” về kinh tế-xã hội và cả hệ thống bộ máy quân sự, chỗ quá tải, chỗ gãy gục... Nếu người dân Ukraine vượt qua được giai đoạn khó khăn này, thì “cái gì cũng có 2 mặt của nó,” lại là cơ hội để chiến thắng.

Và đây là các con số biết nói. Nhiều chuyên gia Nga đã thừa nhận rủi ro khủng hoảng tài chính thực sự vào năm 2026. Lạm phát thực phẩm tại Nga đang ở mức cao (dù con số chính thức báo cáo là 5,6 % nhưng thực tế tiêu dùng cho thấy người dân đang phải dồn phần lớn thu nhập cho nhu cầu cơ bản). Doanh thu dầu khí của Nga giảm tới 34 % so với cùng kỳ (tính đến cuối 2025). Với việc chi tiêu quân sự chiếm tới 50 % ngân sách, Nga đang đốt sạch các quỹ dự phòng. CSIS nhận định rằng đến mùa xuân 2026, tổng thương vong của hai bên có thể chạm mốc 2 triệu người, và Nga đang phải trả cái giá quá đắt cho những bước tiến chỉ tính bằng mét.

Mới nhất, bọn này vẫn “khẳng định lập trường không thay đổi”, được cứ không thay đổi đi cho đến khi sụp đổ.

“Điểm gãy” chắc chắn sẽ đến và nó sẽ đến đồng loạt, nó như một công ty đang trên đà vỡ nợ, nó cứ từ từ, nhưng khi bắt đầu “vỡ đê” thì tất cả các thứ sẽ đến cùng một lúc. Và câu nói đã từng làm tôi nổi tiếng lại nổi lên : rồi sẽ đến lúc quân Nga bỏ chạy, và lúc đó là lúc “xin người ta cho rút mới được rút.”

PHÚC LAI 05.02.2026