Chương trình phát thanh RFI ngày 06.10.2025

 

Phúc Lai - Hai nhà máy lọc dầu lớn bị đốt, chiến tranh đường sắt tiếp tục

 

Một lần nữa, Ukraine lại tấn công thành công nhà máy lọc dầu Kirishi. Có lẽ người Ukraine cứ chờ cho nhà máy sửa chữa xong, là lại tấn công “nhắc lại”.

Nhà máy lọc dầu Kirishi này nằm cách biên giới Ukraine hơn 800 ki-lô-mét, là một trong những cơ sở lớn nhất của Liên bang Nga, mới được đưa vào vận hành năm 2017 và chiếm 6,6 % tổng sản lượng lọc dầu của cả nước. Cơ sở này đã từng bị nhắm đến ít nhất ba lần trước đó, vào tháng 9 và tháng 3 năm nay, và trước nữa là vào tháng 3/2024.

Như vậy trong hai hôm liền, hai nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga bị tấn công và phải dừng hoạt động.

Linh Lê - Putin, tàn giấc mơ hoa

 

Ngày đầu, khi Putin phát động chiến tranh xâm lược Ukraine, các cánh quân hùng hậu của Nga đã rất tự tin rằng người dân địa phương yêu mến họ và chiến tranh sẽ kết thúc nhanh hơn dự kiến... Đội quân đầu tiên đã xếp bộ quân phục duyệt binh mới cáu trong túi để có thể lấy ra nhanh chóng khi đến Kiev.

Putin đã đánh giá thấp sự đoàn kết của phương Tây. Hắn nghĩ rằng NATO đang ở giai đoạn cuối và châu Âu đã quá phụ thuộc vào thị trường Nga (đặc biệt là khí đốt giá rẻ). Bên cạnh đó còn nhiều chân gỗ trong liên minh châu Âu, NATO ủng hộ cuộc xâm lược này.

Putin, Medvedev và tất cả bọn họ đã khui vodka dán mắt vào màn hình tivi, chờ tin "hồng quân Nga" húc đổ cánh cổng dinh tổng thống và bắt sống Zelensky mang về Moscow xử trảm.

Lê Xuân Nghĩa - Nga chỉ "đánh cầm chừng" chờ đối đầu phương Tây ?

 

Tôi nghi ngờ trình độ và nhận thức của ông Cương.

Tôi chỉ là dân đen ít học nhưng tôi cũng sơ hiểu rằng thì là:

- Nga đã phải dốc toàn lực, gồm: sử dụng tất cả năng lực và sức mạnh quốc phòng của một cường quốc cho cuộc xâm lược Ukraine, với cái giá phải trả là hơn 1 triệu lính bị thương vong. Bị cạn kiệt kho tăng, thiết giáp dự trữ dồi dào từ thời Liên Xô.

Bích Hậu - Bà đầm thép

 

Nước Nhật chỉ chờ ít ngày nữa để chính thức hóa việc sẽ có nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử. Vì bà Sanae Takaichi đã được bầu là chủ tịch đảng cầm quyền hôm qua. Đây có lẽ sẽ là một bà đầm thép.

Bà Sanae Takaichi sinh năm 1961, quê ở cố đô Nara. Cha bà làm trong công ty ô tô còn mẹ làm trong ngành cảnh sát. Hồi trẻ bà từng đậu vào đại học Waseda danh tiếng. Nhưng cha mẹ bà muốn con ở nhà chứ không đi học xa. Kết quả bà vào học đại học Kobe, sau đó còn học tiếp và lấy bằng ở  Học viện Chính phủ và Quản lý Matsushita.

Bà rất có cá tính và có nhiều sở thích mạnh mẽ từ khi còn trẻ. Takaichi chơi trống, piano và thích nhạc rock heavy metal. Bà cũng là một tay "phượt thủ" bằng xe máy phân khối lớn và sở hữu một chiếc Kawasaki Z400.

Lưu Trọng Văn - Một người Việt Nam từng trao giải thưởng danh giá cho bà Takachi, nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản

 

Diễn đàn Toàn cầu Boston tập hợp nhiều chính khách, giáo sư hàng đầu Harvard, và nhà báo Nguyễn Anh Tuấn là người Việt Nam sáng lập cùng nguyên ứng cử viên tổng thống Mỹ, nguyên thống đốc bang Massachusetts Dukakis.

Diễn đàn đã vinh danh bà Takaichi với giải thưởng Nhà lãnh đạo Thế giới trong Xã hội Trí tuệ Nhân tạo (AIWS) năm 2023. Nhà báo Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn đã trực tiếp trao cho bà Takachi giải thưởng danh giá này tại Nhật.

Khi bà Takaichi ngày 15.10 này sẽ là nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản, Thống đốc Michael Dukakis và nhà báo Nguyễn Anh Tuấn đã gửi thư chúc mừng bà Sanae Takaichi.

Văn Công Hùng - Ghi chép ngày 05.10.2025

 

Tin sáng

1. "Chủ tịch Hà Nội: Chủ động cho học sinh nghỉ học, người lao động làm việc online để ứng phó bão Matmo"- Báo Tuổi Trẻ đăng trang 1 hôm nay. Hôm trước báo này có bài: "Hà Nội hỗn loạn trong ngập úng nặng: Chính quyền đã ở đâu?", hì hì.

Liên quan: "Bão Matmo gây mưa lớn, Thủ tướng yêu cầu tăng trao đổi với Trung Quốc để nắm thông tin xả lũ".

Liên quan nữa: "12 giờ tới bão số 11 Matmo mạnh nhất giật cấp 16, dự báo thời gian và khu vực bão đổ bộ".

2. BẮT:

"Bắt giám đốc Công ty Tomoken Việt Nam sản xuất hàng triệu bình chữa cháy giả"- Hơn cả liều, cụ cố liều. Hình dung phát hiện đám cháy, vác bình ra xịt, càng xịt nó càng... bùng to. Hôm qua thiếu tướng giám đốc công an Phú Thọ có nói trên VTV về sự nguy hiểm của hàng triệu bình chữa cháy giả này.

Nguyễn Văn Tuấn - Tù Côn Đảo: Thực và Hư

 

Côn Đảo (ngày xưa gọi là Côn Sơn) thường được báo chí mô tả là "địa ngục trần gian". Thế nhưng theo những gì người trong cuộc mô tả thì không hẳn như vậy.

Mấy tuần nay tôi theo dõi những bài phỏng vấn với nhiều chất liệu sử do tác giả Dương Quốc Chính thực hiện. Trong đó, có hai bài phỏng vấn ông Lê Nguyễn, ông Lê Thân và bà Thiều Thị Tân liên quan đến nhà tù Côn Đảo là rất hay.

Hay là vì nó giúp cho những người ngoài cuộc như tôi hiểu hơn về sử cận đại. Những thông tin cũng có thể giúp cho giới trẻ không bị lầm lạc bởi những thông tin sai lệch. 

Nguyễn Đình Bổn - Bão Bualoi có lớn không?

 

Không, không quá lớn, từ chuyên gia đến người theo dõi nó đều thấy điều đó, nhưng thiệt hại thì rất lớn.

Tổng kết đến ngày 3/10, Bualoi đã làm 51 người chết, 14 người mất tích và 164 người bị thương; 349 nhà sập, hơn 172.000 nhà hư hỏng.

Gần 1.500 điểm trường học bị ảnh hưởng, hơn 8.800 cột điện và 83.000 cây xanh gãy đổ, làm 2,7 triệu khách hàng mất điện.

Huỳnh Ngọc Chênh - Buồn cười luật hồi tị

 

Ông Tô Lâm đang dùng lại luật hồi tị mà cha ông ta thời phong kiến cách đây 600 năm đã áp dụng, khi điều chuyển người từ nơi này đến nơi khác làm bí thư.

Thời nhà Lê rồi qua thời nhà Nguyễn luật hồi tị được áp dụng rất nghiêm khắc. Nghĩa là quan lại không được làm quan tại quê quán mình, không dùng trợ lý, người giúp việc đồng hương, không được mua đất và cưới vợ hoặc làm sui tại địa phương mình đang cai quản.

Vì vậy mà ông phó bảng Hoàng Diệu từ Quảng Nam phải ra Hà Nội làm tổng đốc. Hoặc ông nội của nhà văn Nhất Linh phải từ Hội An ra làm quan ở Hải Dương. Còn ông Ngô Đình Khôi từ Huế vào Quảng Nam làm tổng đốc …

Hà Phan - Hoàng Hường đã được dung túng một thời gian dài

 

Không như nhiều người nghĩ, Hoàng Hường bị khởi tố và tạm giam vì bị cáo buộc "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" chứ không phải chỉ "Trốn thuế"!

Tội danh này, theo số tiền hàng ngàn tỉ Hường và đồng bọn phạm vào, công an đã công bố có khung hình phạt lên đến 20 năm so với "Trốn thuế cao nhất" chỉ 7 năm. Đấy là mới một hành vi, và chưa chắc cơ quan tố tụng chỉ dừng lại ở đây.

Không ít cá nhân làm giàu nhanh chóng, bất thường từ hai hành vi trên và siết lại chuyện này ngân sách sẽ có nguồn thu chẳng nhỏ. Chưa kể mấy cái trò rải tiền, khoe của, bỡn cợt trong khi phần đông đang khó khăn, rất "ngứa mắt" và dễ bị trị. Không hoan hỉ dễ như "sác" tưởng đâu.

Đỗ Trung Quân - Sài Gòn có còn trữ tình trong thơ nhạc ?

 

Đừng hỏi tôi câu với mệnh đề tu từ "Có yêu Sài Gòn không ?". Nói không đã dở, nói có càng dở hơn. Một người sống gần hết đời ở Sài Gòn. Cười và im lặng thôi.

Nhân các ông nhạc sĩ Phú Quang, giờ là Trần Tiến nhận giải thưởng Bùi Xuân Phái về tình yêu Hà Nội qua tác phẩm của mình. Các ông ấy dù thường sống ở Sài Gòn nhưng luôn yêu Hà Nội. Thơ nhạc luôn da diết, tưng bừng.

Thế Sài Gòn không có gì để "Thơ nhạc" lập giải thưởng về tình yêu Sài Gòn à ? Tình yêu thì có nhưng nay cũng khó.

Nguyễn Đình Bổn - Bùi Giáng

 

Ngày sinh của nhạc sĩ Phạm Duy (05.10.1921) lại gần với ngày "miên trường" của thi sĩ Bùi Giáng (07.10.1998).

Cả hai ông đều là những thiên tài trác tuyệt giữa nhân gian cộng với kiến thức văn học nghệ thuật sâu rộng. Nếu Phạm Duy có những ca khúc "Tây" viết lời Việt không thể có đối thủ (ví dụ Vũ nữ thân gầy) thì Bùi Giáng có những chữ dịch từ tên tác phẩm không thể thay thế, ví dụ Cõi người ta, Hoàng tử bé...

Cả hai ông đều để lại những di sản lớn cho đời mà trong lúc này chưa được khai thác hết...

Tuấn Khanh - Tư cách nhà văn, tư cách người lính

 

Khi ông đại tá Chu Lai, nhà văn, được báo chí chất vấn về chuyện ông kể tù binh Cộng Sản bị thiêu sống bởi quân Việt Nam Cộng Hòa, ông nói lơ láo "Tôi không có câu trả lời cho vấn đề này. Muốn tìm ra sự thật phải có một hội thảo công phu."

Nhà văn Phan Nhật Nam, đại úy nhảy dù của Việt Nam Cộng Hòa, khi nhận được câu hỏi về chuyện thiêu sống, ông trả lời dứt khoát "Ở đâu có sự kiện tra tấn, hành hạ, giết bỏ "thiêu sống tù binh",  tôi sẵn sàng đối chứng."

Nhà văn Phan Nhật Nam chấp nhận đối chứng, với tư cách là nhân viên Ban liên hợp Quân sự Trung ương / tiểu ban tù binh, và là người trực tiếp thực hiện công tác kiểm tra, trao trả tù binh tại Thạch Hãn (Quảng Trị); Lộc Ninh (Bình Long) trong hai tháng 2, 3/ 1973.

Chương trình phát thanh RFI ngày 05.10.2025

 

Lê Diễn Đức – Nghịch lý khó hiểu của « nước Mỹ tự do »

 

Zohran Kwame Mamdani là người Mỹ gốc Uganda, theo đạo Hồi, và là nhân vật tiêu biểu của phong trào Dân chủ Xã hội (Democratic Socialist) tại New York.

Ông Mamdani là một gương mặt nổi bật nhất của phe xã hội dân chủ trong Đảng Dân chủ New York, trong cuộc chạy đua chức Thị trưởng New York và đang dẫn đầu theo thăm dò dư luận từ các nguồn khác nhau.

Mamdani theo đuổi chính sách cấp tiến : Nhà ở cho mọi người, giao thông công cộng miễn phí, ủng hộ Palestine, và cải tổ hệ thống tài chính của thành phố.

Huỳnh Ngọc Chênh – Cuồng nhiệt lấn sông

 

Sông thì gồm có bờ, bãi và dòng nước. Mùa khô và lúc triều xuống, nước sông thu lại vào dòng nước ở giữa, để khô bờ bãi. Nhưng đến mùa mưa lũ hoặc lúc triều lên thì nước ngập bãi và có khi ngập cả lên bờ.

Con sông tự nhiên rất đẹp nhờ bờ bãi mọc đầy lau sậy và cỏ cây hoang dã hai bên. Đồng thời bãi sông là nơi chứa nước khi triều lên hay khi mưa lũ, nhờ vậy đỡ gây úng ngập trên ruộng đồng và khu nhà dân.

Nay mấy đại gia cạp đất như Sun, FPT và nhiều đại gia khác tui chưa biết tên lợi dụng chuyện mù mờ về bờ bãi đã toa rập và lũng đoạn cơ quan chức năng cho san lấp xây kè hết phần bãi sông, biến sông Cổ Cò, sông Cái, sông Cẩm Lệ, sông Hàn thành những con kênh nhỏ bé kẹp cứng giữa hai bờ bê tông tàn bạo.

Bích Hậu - Một nàng thơ rất thơ

 

Tối hôm qua mạng mẽo tràn đầy tin tức về Hoàng Hường bị túm. Nàng thơ của biết bao mẹ và các bà, các cô, các cụ già đã bị túm vì cáo buộc để ngoài sổ sách kế toán doanh thu gần 1.800 tỉ đồng, kê sai quy định thuế giá trị gia tăng gần 2.100 tỉ đồng.

Nàng thơ rất hấp dẫn. Nhờ công nghệ uýnh bóng của các tiệm sang sửa sắc đẹp và phô tô sốp cùng AI mà nàng trên mạng trông lộng lẫy huy hoàng. Ngoài váy áo, nàng còn khoe nhà cửa sang chảnh và rất nhiều tiền bạc. Tiền đổ trên cao xuống như mưa. Tiền bỏ ống heo mà phải mang máy tới đếm.

Nàng là chủ 18 công ty, 25 hộ kinh doanh và 44 cá nhân đứng tên kinh doanh nằm trong hệ sinh thái do nàng lập ra để kinh doanh bán các sản phẩm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe cùng một số sản phẩm khác.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 04.10.2025

 

Tin sáng

1. "Ông Nguyễn Văn Phương được bầu giữ chức Bí thư Thành ủy TP Huế"- Bác mọi tin đồn trước đó, một người Huế tiếp tục làm bí thư Huế, không phải theo luật hồi tị. Có lẽ cấp trên thấy Huế là một địa danh đặc biệt nên cần người địa phương để hiểu tới từng hơi thở của nó nên không áp dụng quy định bí thư là người tỉnh khác. Nhà cháu hân hoan ạ. Chúc mừng ông Phương.

2. "Bộ Chính trị chỉ đạo mới về khắc phục hậu quả do bão số 10, ứng phó bão số 11"- Theo đó, đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục tăng cường chỉ đạo tập trung lực lượng khắc phục hậu quả do bão, lũ gây ra, nhất là công tác cứu trợ nhân dân ở những vùng còn bị cô lập. Vầng, bà con đang thực hiện ạ.

Liên quan : "Bão số 11 Matmo sắp vào thời điểm mạnh nhất, gây mưa to từ đêm 5.10"- bà con lại chú ý ạ. Liên quan : "Tổng bí thư : Không thể nói cấp xã thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn". Vầng, tất nhiên rồi ạ. Toàn tốt nghiệp đại học rồi mà. Còn đại học gì thì xem... bằng.

3. Hoàng Hường bị bắt. Tất nhiên rồi, chỉ là... hơi muộn. Gớm thấy nhà chị này sùi bọt mép livestream mà hãi. Oách là cái tư thế chị đi giữa các cảnh sát áp giải nó mới hiên ngang làm sao, lại còn... cười nữa.

Võ Khánh Tuyên – Đặc cách ?

 

Tổng bí thư Tô Lâm, thông qua Bộ Chính trị, đã có một chủ trương triệt để : Không để người đứng đầu Đảng, đứng đầu chính quyền cấp tỉnh, thành là người địa phương. Phải điều động người của địa phương khác.

Chủ trương này được cho là nối tiếp Luật Hồi tị thời nhà Nguyễn, nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng để cát cứ cục bộ, thu vén lợi ích, xây dựng vây cánh.

Và sự quyết liệt của Tổng bí thư Tô Lâm thể hiện rõ trong vài tuần vừa qua. Hàng loạt các bí thư các tỉnh thành đã phải luân chuyển cấp kỳ, mặc dù chỉ vài ngày trước đó họ đã được các Đại hội Đảng làm việc khẩn trương, nghiêm túc và chỉ định.