Hiệu Minh - Khổ, nhưng đây là nước Mỹ

Hôm thứ Sáu (18/09), tổng thống Trump lại vừa mở thêm một mặt trận với báo chí. Ông tuyên bố trên Truth Social rằng phóng viên của CNN, MS NOW và Politico sẽ bị cấm vào khuôn viên Nhà Trắng vì những gì ông gọi là “Fake News”, thậm chí là “Fiction and Lies”.

Nói là làm. Các nhà báo bị chặn ngay cửa vào ngày hôm sau. Giờ thì họ đưa tin từ ngoài cổng giống mấy anh blogger rỗi việc.

Đến đây thì câu chuyện không còn đơn giản là tổng thống không thích một bài báo hay không hài lòng với một nhà báo. Nó đụng vào một câu hỏi lớn hơn nhiều: Chính quyền có được quyền quyết định nhà báo nào được phép đứng trong Nhà Trắng dựa trên việc họ đưa tin có vừa ý Tổng thống hay không?

Đó mới là chỗ nước Mỹ khác.

Báo chí có thể sai. Nhà báo có thể thiên kiến. Một tờ báo có thể đưa tin khiến chính quyền nổi giận. Tổng thống cũng có quyền phản bác, chỉ trích, kiện nếu có căn cứ pháp lý.

Nhưng nếu cứ phóng viên nào viết điều không thích là đóng cửa Nhà Trắng với họ thì ranh giới giữa “không thích báo chí” và “kiểm soát báo chí” bắt đầu trở nên rất mong manh.

Tu Chính án Thứ Nhất của Mỹ bảo vệ tự do ngôn luận và tự do báo chí chính là để tạo ra sự khó chịu ấy.

Kaitlan Collins, phóng viên CNN thường xuyên đưa tin tại Nhà Trắng, từng bị ông Trump nói thẳng: “You should not be here. Cô không được ở đây” dù cô đưa tin từ UN New York. Một câu nói nghe rất giống lời của chủ nhà đuổi một vị khách mà mình không ưa.

Nhưng Nhà Trắng không phải nhà riêng của Tổng thống.

Tổng thống vào đó bằng lá phiếu của cử tri, làm việc ở đó trong một nhiệm kỳ và cuối cùng phải rời đi. Còn báo chí thì ở đó để hỏi những câu mà người có quyền lực đôi khi chẳng muốn nghe.

Đó là lý do cuộc chiến giữa Trump và báo chí có thể còn dài. Trump có quyền gọi một bài báo là “fake news”; báo chí có quyền đáp lại bằng bài báo khác. Nhưng cuối cùng, luật pháp và các thiết chế mới quyết định ai được quyền đứng ở đâu, chứ không phải sự hài lòng của Tổng thống.

Người ta có thể nói Trump ngưỡng mộ cách Vladimir Putin hay Tập Cận Bình kiểm soát truyền thông. Nhưng nước Mỹ vận hành theo một hệ thống khác, nơi Tổng thống cũng bị luật pháp, tòa án, Quốc hội và quyền lực thứ 4 là báo chí giám sát.

Khổ thật. Nhưng đây là nước Mỹ. Ba hãng trên vừa đệ đơn kiện tổng thống vì dám cấm “người ta”.

Ở một đất nước tự do, làm Tổng thống đã khó. Làm Tổng thống mà phải chịu đựng những nhà báo như Kaitlan Collins chuyên hỏi xoáy mình không thích còn khó hơn.

Và có lẽ chính cái “khó chịu” ấy mới là một phần của tự do...Mỹ.

HIỆU MINH 23.09.2026