Phúc Lai - Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 28/02/2026

Hiện tại với cuộc chiến tranh ở Ukraine, đang nổi lên hai vấn đề chính.

Thứ nhất, liệu Putler có dụ khị được Mỹ của Trump với cái mồi nhử 12.000 tỉ đô-la hay không? Hôm trước, tôi thấy có bác đang cho rằng đây là một mồi nhử riêng với tên gọi là “gói Dimitriev”. Thực chất của nó là gì?

“Gói Dmitriev” lấy tên theo Kirill Dmitriev, người đứng đầu Quỹ Tài sản Quốc gia Nga là một đề án kinh tế toàn diện mà Điện Kẩm-linh dùng để “a li mơi mơi” chính quyền Donald Trump, cụ thể là đem các nguồn tài nguyên ra dụ, gồm có:

+ Tại Donbas và Đông Nam Ukraine, các mỏ tài nguyên ở đây là tâm điểm của “cái mồi 12.000 tỉ đô-la”, nó bao gồm các mỏ Lithium, Titanium, Uranium, và than đá chất lượng cao nằm dưới lòng đất các khu vực như Donetsk, Luhansk và Zaporizhia. Nga dùng quyền kiểm soát thực tế tại đây để mời gọi các công ty Mỹ (như trường hợp Gentry Beach thăm dò Novatek) vào khai thác chung.

+ Tại lãnh thổ Nga gốc, “Gói Dimitriev” đề xuất Mỹ quay lại hợp tác trong các dự án khai thác dầu khí ngoài khơi, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), và năng lượng nguyên tử vốn đã bị đình trệ do lệnh trừng phạt. Nga muốn Mỹ hiện đại hóa đội bay thương mại và liên doanh khai thác tài nguyên ngay trên đất Nga để đổi lấy việc dỡ bỏ cấm vận và tái sử dụng đồng đô-la.

Với một người như Trump vốn chẳng coi các vấn đề địa chính trị là gì, nhưng nếu được gắn một con số lợi nhuận vào đó, thì câu chuyện sẽ hoàn toàn khác. Miếng mồi hoàn toàn có thể dụ được Trump ép Ukraine chấp nhận một lệnh ngừng bắn có lợi cho Nga, biến Donbas thành một “khu vực kinh tế tự do” nơi các tập đoàn Mỹ có thể vào làm ăn dưới sự bảo trợ của Nga.

Về phần mình, Ukraine của Zelenskyy gọi đây là một sự phản bội, vì các cuộc đàm phán này đang “lấy nguồn tài nguyên và xương máu của người Ukraine” làm vật trao đổi mà không có sự đồng ý của Kyiv.

Ai phản bội? Trump. Trump đang cố bàn thảo với Putler trên lưng nhân dân Ukraine. Nếu Trump bập răng vào miếng mồi này, độ phản động và vô lại là nhất hoàn vũ luôn.

Những thông tin liên quan đến câu chuyện này thường dễ gây xúc động, nhưng thực sự mấu chốt của vấn đề không phải là dụ được Trump, mà là làm sao để Putler phối hợp với Trump phá được gói vay 90 tỉ Euro của EU cho Ukraine, mà hiện nay Putler đang dùng Hungary và Slovakia tìm cách chặn nó. Nếu không chặn được gói này thì không phải 12.000 tỉ đô-la mà 1 triệu tỉ đô-la Trump cũng bó tay, người Ukraine vẫn sẽ chiến đấu.

Có một bác nhắn cho tôi từ mấy hôm trước thể hiện sự lo ngại về vụ “chặn 90 tỉ” này, và nó có lý. Kịch bản Putler dùng đòn phối hợp vừa đánh vào Trump vừa phá gói vay này chính là đòn chí mạng nhất vào chính quyền Zelenskyy. Một mặt, hắn dùng mồi nhử tài nguyên để dụ Trump, một bên dùng đồng minh nội gián để bóp nghẹt Ukraine từ phía EU.

Nếu thành công, chiêu này sẽ đẩy Ukraine vào tình thế phải đàm phán dựa trên các điều kiện của Nga vì không còn nguồn lực để duy trì nhà nước. Có vẻ như ván bài của Putler không chỉ dừng lại ở miếng bả chó 12.000 tỉ đô la mà còn thêm một đòn “vây Ngụy cứu Triệu” thông qua các mắt xích yếu nhất của EU.

Theo các thông tin mới nhất, Hungary và Slovakia đã chính thức kích hoạt quyền phủ quyết đối với gói vay 90 tỉ Euro cho Ukraine. Budapest cáo buộc Ukraine cố tình cắt đứt nguồn dầu thô từ đường ống Druzhba (Hữu Nghị) – mạch máu năng lượng của Hungary và Slovakia. Viktor Orbán đã khẳng định: “Chừng nào Ukraine còn chặn dầu, Hungary sẽ chặn gói vay chiến tranh 90 tỉ Euro. Chúng tôi sẽ không để bị đe dọa!”

Thực tế, còn có những thông tin nói lên tình thế nghiêm trọng hơn. Có một nguồn tin nói với tôi, Ukraine cực kỳ cần một nguồn tài chính vào ngay tháng Ba này để tránh vỡ nợ, trong khi đó gói 90 tỉ dù có không bị chặn hay phủ quyết, thì cũng phải đến tháng Tư mới giải ngân.

Không chỉ Putler, mà cả các cố vấn của Trump được cho là đang thúc giục các quốc gia “thân thiện” (với Nga và nhóm phản động Trump) trong EU (như con cừu đen Hungary) giữ vững lập trường để ép Ukraine phải chấp nhận “Gói Dmitriev” và ngồi vào bàn đàm phán theo điều kiện của Nga.

Đánh giá của tôi, đòn này cao tay hơn nhiều so với việc chỉ dụ dỗ Trump. Putler đang thực hiện một cuộc tấn công đa tầng: quân sự tại thực địa – năng lượng tại Trung Âu – pháp lý tại Brussels – (và cuối cùng là) kinh tế thông qua Trump.

Cao tay chưa?

EU được cho là đang cân nhắc nghiêm túc việc tước quyền biểu quyết của Hungary. Nếu việc này xảy ra, trò đê tiện của Orbán và Fico sẽ vô hiệu, và gói 90 tỉ Euro có thể được thông qua Ngay lập tức. Tuy nhiên, đây là việc không dễ để quyết định vì chưa có tiền lệ, thậm chí còn vướng các rào cản, chính xác là các ý kiến cho rằng nó sẽ khiến cho EU tan rã về mặt cấu trúc. Vì vậy đã có những ý kiến từ một số quan chức EU đề xuất “lách luật” bằng cách để các quốc gia thành viên tự đóng góp thông qua các hiệp định song phương, không cần sự đồng thuận của cả khối. Nhưng cách này sẽ chậm và không đủ quy mô 90 tỉ Euro như mong đợi.

Ở đây, chúng ta nhận thấy Fico và Orbán đang cùng chung một tình thế, nhưng Orbán nguy ngập hơn. Tính đến thời điểm hiện tại (2025 – 2026), hàng chục tỉ Euro dành cho Hungary vẫn đang bị giữ lại. Cụ thể, khoảng 20 – 30 tỉ Euro (bao gồm Quỹ Phục hồi sau đại dịch và Quỹ Gắn kết - Cohesion Funds) của Hungary đang bị EU phong tỏa. Brussels cáo buộc chính quyền của Orbán vi phạm các chuẩn mực dân chủ, thiếu minh bạch trong đấu thầu công và không đảm bảo độc lập tư pháp.

Bên cạnh đó, Slovakia cũng lọt tầm ngắm. Với những thay đổi trong luật hình sự và cơ cấu truyền thông gần đây, chính quyền Robert Fico cũng đang đối mặt với nguy cơ bị đóng băng các khoản quỹ tương tự nếu không đáp ứng được những tiêu chuẩn chung của Liên Âu. Orbán còn có một sức ép nữa, là cuộc bầu cử sẽ diễn ra vào ngày 12/04 sắp tới. Hungary thậm chí còn bị áp hình thức phạt bổ sung mỗi ngày 1 triệu Euro vì không tuân thủ các quy định về tị nạn của EU, số tiền này được khấu trừ trực tiếp vào các khoản thanh toán mà lẽ ra Hungary được nhận. Càng để lâu, số tiền nhận được sẽ càng ít đi.

Cả hai nước, Hung và Khắc, đều bước vào đầu năm 2026 với cùng một vị thế, trói buộc với nhau vào chung một số phận, sinh mạng chính trị của hai người đứng đầu phụ thuộc năng lượng giá rẻ của nước ngoài. Từ khi nổ ra chiến tranh, các nước châu Âu đã từng bước cai năng lượng Nga và quá trình này được cho là đã hoàn tất về cơ bản. Tuy nhiên hai con cừu đen này vẫn cố chống cự.

Từ ngày 27/01/2026, dòng dầu thô qua đường ống Druzhba sang Hungary và Slovakia đã bị dừng hoàn toàn. Ukraine tuyên bố do Nga không kích trúng hạ tầng, trong khi Orbán cáo buộc Kyiv cố tình chặn để tống tiền. Orbán đã chính thức tuyên bố phủ quyết gói vay 90 tỉ Euro của Ukraine và các gói trừng phạt thứ 20 của EU cho đến khi dầu chảy trở lại. Đáp trả, Ukraine cũng không vừa khi đe dọa cắt luôn nguồn điện xuất khẩu sang Hungary. Nên nhớ, Hungary nhập tới gần 50 % lượng điện từ Ukraine. Nếu Orbán làm căng, ông ta có thể phải đối mặt với tình trạng mất điện cục bộ ngay trước ngày bầu cử.

Vì vậy, với Orbán, tình thế trở nên sinh tử hơn nhiều so với Fico, vì cuộc bầu cử đang đến gần. Kinh tế Hungary đang tăng trưởng chậm và thâm hụt ngân sách dự kiến lên tới 5,2 % vào năm 2026. Nếu không có tiền từ EU, Orbán sẽ không có ngân sách để thực hiện các gói “quà tặng cử tri” như tăng lương hay trợ cấp năng lượng – vốn là những chiêu bài đã từng giúp ông ta thắng cử trong quá khứ. Các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy đảng Tisza của đối thủ Péter Magyar đang bám đuổi rất sát (thậm chí có khảo sát cho thấy dẫn trước 5 – 10 %). 

Đó là tình thế chung liên quan đến hai con cừu đen này. Như trên đây tôi đã viết, tình thế của Ukraine còn nguy nan hơn. Cách đây 2 ngày, trên tường nhà tôi, anh Tran Duy Long có gửi một bức ảnh từ status X của Roberta Metsola, thể hiện một thông điệp chính trị về sự đoàn kết trong nội bộ EU và với Ukraine: Hình ảnh các nhà lãnh đạo cùng ký kết gói vay hỗ trợ trị giá 35 tỉ Euro cho Ukraine. Đây là một cam kết tài chính mạnh mẽ từ EU cho cuộc kháng chiến chống Nga xâm lược.

Việc ký kết gói vay hỗ trợ trị giá 35 tỉ Euro (trong ảnh ghi 35 tỉ mặc dù có thể có những hiểu lầm về con số tổng thể trong các cuộc thảo luận lớn hơn) cho thấy Liên minh Châu Âu (EU) tiếp tục duy trì sự hỗ trợ tài chính ở mức rất cao cho Ukraine. Đây không chỉ là hỗ trợ nhân đạo mà còn là sự đảm bảo cho sự tồn tại của bộ máy nhà nước.

Các mục tiêu chiến lược của gói hỗ trợ: Theo nội dung bài đăng của Metsola, số tiền này được tập trung vào 5 mục tiêu chính: (1) Duy trì dịch vụ công: đảm bảo điện, nước, y tế và giáo dục tại Ukraine vẫn hoạt động (2) Tăng cường quốc phòng, hỗ trợ trực tiếp cho năng lực quân sự cho Ukraine (3) Củng cố an ninh chung của châu lục, khẳng định rằng an ninh của Ukraine gắn liền với an ninh của toàn châu Âu (4) Hướng tới hòa bình, tạo nền tảng kinh tế để đạt được một nền hòa bình bền vững. (5) Hội nhập Châu Âu, gắn tương lai của Ukraine vào EU, củng cố tiến trình gia nhập liên minh này.

Như vậy gói vay 35 tỉ Euro trên đây, là từ TIỀN LÃI mà GỐC là số tiền châu Âu đang giữ của Nga, còn gói 90 tỉ Euro là lấy từ chính tiền gốc. Có thể nói, đây chính là liều thuốc giải cho mũi tên độc “hết tiền” vào tháng Ba, và từ từ thì mối nguy tháng Tư, cũng sẽ được giải. Tôi cũng đã đề cập đến giải pháp “điều 7” tức là tước quyền biểu quyết của Hungary và Slovakia và cũng đã viết, có những rào cản lớn cho giải pháp này.

Đầu tiên, rào cản đồng thuận. Để thực hiện được bước cuối cùng là tước quyền biểu quyết, Hiệp ước Liên Âu yêu cầu phải có sự đồng ý của tất cả các quốc gia thành viên khác (trừ quốc gia bị xử lý). Trước đây, Ba Lan và Hungary luôn bảo vệ nhau. Hiện nay, dù Ba Lan đã thay đổi chính quyền, nhưng nếu đem Hungary ra xử lý thì lại vấp phải Slovakia của Robert Fico, khi đó có thể sẽ trở thành người bảo vệ mới cho Orbán. Chỉ cần một nước bỏ phiếu chống, việc áp dụng Điều 7 sẽ bị chặn. Vì vậy nếu chỉ một mình Hungary hay Slovakia làm kỳ đà cản mũi, thì còn có thể xử lý được, nhưng nếu cả hai ông đồng lòng gây sự, thì việc xử lý theo phương án “điều 7” là không thể.

Lại còn có những luồng ý kiến khác cho rằng, việc tước quyền biểu quyết của một thành viên là một hành động cực đoan. Các quốc gia khác (ngay cả những nước không thích Orbán) cũng lo ngại rằng nếu họ tạo ra tiền lệ này, một ngày nào đó chính họ cũng có thể bị trừng phạt tương tự. Điều này có thể dẫn đến việc Hungary rời bỏ EU (Huxit), làm suy yếu toàn bộ liên minh. Vì có cái “quyền phủ quyết” vớ vẩn đó, Orbán tận dụng rất tốt nó và luôn lôi nó ra để phá phách từ đầu đến giờ, và chúng ta gần đây đã chứng kiến sự mất kiên nhẫn của lãnh đạo Ukraine với con cừu, chính xác là con lợn này.

Nhưng, thực tế không bi đát đến như vậy.

Thứ nhất. EU có cần nhượng bộ Orbán về các gói hỗ trợ trên đây không? Nếu Orbán thất bại ở bầu cử sắp tới, thì khả năng Hungary được cởi trói phong tỏa những món tiền đó là có thể xảy ra. Vì vậy, EU sẽ chờ kết quả bầu cử của Hungary chứ không cần có hành động hoặc quyết định sớm hơn. Trong trường hợp Orbán thắng cử tiếp, lúc đó họ mới cần phải tính toán phương án nhượng bộ. Đó là logic của tôi.

Đằng nào thì lúc đó gói vay 90 tỉ cho Ukraine mới có thể giải ngân được. Nếu nhượng bộ ngay bây giờ, khả năng chiến thắng của Orbán lại tăng lên, ai lại hành động như thế! Tại sao phải nhượng bộ một người có khả năng sắp mất quyền lực? Nếu EU giải ngân hàng chục tỉ Euro ngay, đó chẳng khác nào bơm máu cho chiến dịch tranh cử của Orbán.

Thứ hai. Tôi không nghĩ rằng Huxit là một thảm họa và là một mối lo. Hungary xuất khẩu hơn 75 % hàng hóa sang thị trường EU. Rời EU đồng nghĩa với tự sát kinh tế. Orbán chỉ dùng Huxit làm lời đe dọa làm mình làm mẩy, chứ không bao giờ dám thực hiện. Chúng ta đã quá rõ, đầu tiên là Orbán, sau đó là Fico, y chang Trump, là hạng già dái non hột. Bản tính thực dụng của Orbán và cả Fico là sẽ làm trò rất rùm beng để giữ thể diện với Putler và cử tri, nhưng khi đứng trước nguy cơ bị tước quyền biểu quyết hoặc mất trắng 30 tỉ Euro, họ sẽ tìm cách nhượng bộ vào phút chót.

Những diễn biến thực tế liên quan đến Ukraine – Hungary hiện nay, vô tình hay hữu ý như một sự phối hợp giữa Ukraine với phe đối lập Hungary. Trong chính trị, không có gì là ngẫu nhiên, nhất là khi nó xảy ra ngay trước thềm một cuộc bầu cử mang tính sống còn. Dòng dầu thô qua nhánh phía Nam của đường ống Druzhba (sang Hungary và Slovakia) đã dừng hoàn toàn kể từ ngày 27/01/2026. Hungary đã phải xả kho dự trữ chiến lược và đang cuống cuồng đàm phán với Croatia để nhập dầu qua đường ống Adria với chi phí đắt đỏ hơn nhiều. Việc thiếu dầu giá rẻ từ Nga đang đánh trực diện vào túi tiền của cử tri Hungary ngay trước bầu cử.

Kết quả là, theo khảo sát của Idea Institute (công bố giữa tháng 2/2026), đảng Tisza của Péter Magyar đang dẫn đầu với 48 % ủng hộ, trong khi đảng Fidesz của Orbán chỉ còn 38 %. Các khảo sát độc lập khác cũng cho thấy Magyar đang dẫn trước từ 5 – 12 phần trăm. Như vậy cửa thắng của phe đối lập đang rộng mở hơn bao giờ hết.

Hiện nay, ông Magyar đang áp dụng chiến thuật tập trung vào các vấn đề nội địa: chi phí sinh hoạt đắt đỏ, dịch vụ công xuống cấp và tham nhũng. Điều này đối lập hoàn toàn với chiến thuật reo rắc “nỗi sợ chiến tranh” mà Orbán đang cố gắng thực hiện. Để lật ngược thế cờ, Orbán đang tung ra các đòn tấn công cá nhân bao gồm cả các cáo buộc về video nhạy cảm dàn dựng bằng AI và cáo buộc Magyar là “con rối của Brussels và Ukraine.”

Orbán đang bị kẹp giữa một bên là Ukraine (cắt dầu), một bên là EU (treo tiền) và một bên là Péter Magyar (đang chiếm ưu thế trong các cuộc thăm dò). Tôi đã đánh giá, Orbán là hạng “già dái non hột” và ông ta vừa viết thư yêu cầu EU cử phái đoàn kiểm tra thực địa đường ống Druzhba cho thấy, ông ta đang tìm một lối thoát danh dự để nhượng bộ Ukraine hòng khai thông dòng dầu trước ngày bầu cử.

Theo quý vị thì Ukraine có mở dầu cho Orbán không? Tôi thì cho rằng là KHÔNG, nếu mở thì Ukraine cần gì phải đóng nó vào 27/01 năm nay, mà như chúng ta đã nhận định, đó là đòn hiểm có thể hạ gục Orbán kia mà? Đã rút kiếm thì không thể tra vào vỏ khi chưa đạt được mục đích. Nếu Ukraine mở lại dòng dầu chỉ vì một lời đề nghị “kiểm tra thực địa” vớ vẩn, họ sẽ tự đánh mất quân bài tẩy mạnh nhất để gây ảnh hưởng lên cuộc bầu cử Hungary. Việc kiên quyết đóng van chính là cách Ukraine “giúp” cử tri Hungary thấy rõ cái giá của việc đi ngược lại dòng chảy lịch sử chung của châu Âu.

Vậy ngón đòn này của Ukraine liệu có mang lại rủi ro nào không? Về lý thuyết, không có hành động nào là không có rủi ro, và rủi ro lớn nhất là Orbán vẫn thắng cử. Nhưng, kể cả lão này có thắng cử đi chăng nữa thì khả năng lão ta chặn tiền 90 tỉ cho Ukraine cũng không quá cao vì lão ta còn cần khoản tiền của EU cho Hungary nữa.

Nói cách khác, nếu Ukraine chết thì Hungary cũng cùng chết, mà khi đó nhiệm kỳ của lão mới chỉ bắt đầu, hơn ai hết lão ta cũng cần tiền. Ai cũng biết rằng gói 90 tỉ Euro là sống còn với Ukraine, nhưng ai cũng biết EU sẽ không để Ukraine chết chỉ vì một lá phiếu của Hungary. Việc giữ van dầu đóng chặt là cách Ukraine ép EU phải mạnh tay hơn với con cừu đen Orbán, nếu cần thì vẫn có thể kích hoạt Điều 7 hoặc các cơ chế lách luật khác đều phải được áp dụng.

Với Ukraine, kiên quyết đóng dầu Nga cho Hungary mới là chuẩn. Nếu mở dầu cho Orbán, Ukraine sẽ phản bội lại những nỗ lực của phe đối lập Hungary và làm suy yếu uy tín của chính mình với EU. Nếu Péter Magyar thắng cử, thì:

Thứ nhất. Hungary sẽ xoay trục. Nước này sẽ Ngay lập tức được “cởi trói tài chính từ EU, kinh tế sẽ hồi phục nhanh nhờ 30 tỉ Euro được giải ngân.

Thứ hai. Quá trình cai dầu Nga của Hungary chắc chắn sẽ diễn ra và nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách năng lượng của Slovakia. Hoặc Fico phải thay đổi, hoặc một thời gian nữa người thay thế Fico cũng sẽ phải thực hiện chính sách cai dầu khí Nga theo EU.

Và đây là câu chuyện của Fico. Khác với Orbán vốn có nền tảng quyền lực dày dặn hơn Robert Fico rất rất nhiều, Fico mới quay lại quyền lực và nền kinh tế Slovakia phụ thuộc vào EU còn khủng khiếp hơn Hungary. Vì vậy dù chúng ta hay nhìn thấy Fico a dua a tòng với Orbán, nhưng thực tế đã có những dấu hiệu “nhảy tàu’. Dù trên truyền thông Fico vẫn chỉ trích Ukraine, nhưng trong các cuộc họp kín tại Brussels, Slovakia ít gay gắt hơn rất nhiều.

Fico hiểu rằng nếu Hungary sụp đổ và Orbán mất ghế, Slovakia sẽ hoàn toàn bị cô lập trong EU. Hiện tại, Slovakia là nước chịu ảnh hưởng nặng nhất khi đường ống Druzhba dừng lại vì họ không có đường tiếp cận biển dễ dàng như Hungary (qua Croatia). Fico đang âm thầm thúc đẩy các tập đoàn năng lượng trong nước tìm nguồn cung từ Azerbaijan và đường ống dẫn từ phía Tây sang.

Nếu chính trường Hungary có những thay đổi cơ bản với sự mất ghế của Orbán, thì Fico sẽ đứng trước hai lựa chọn: Một là tiếp tục đi theo con đường theo Nga và đối mặt với việc bị EU đóng băng một cái quỹ nào đó giống Hungary hiện tại, hai là phải quay xe 180 độ để bảo vệ túi tiền của mình. Khả năng ông ta chọn phương án 2 là rất cao. 

Nhưng như trên đây tôi đã nhận xét, Orbán kể cả thắng cử, cũng vẫn sẽ phải thay đổi chính sách vì… cần tiền cho nhiệm kỳ mới. Vì vậy, cuộc bầu cử lần này của Hungary cùng với cú cắt Druzhba, dù thế nào cũng sẽ làm cho Hungary từ sau tháng Tư, có chính sách đối ngoại mới về hồ sơ Ukraine và nhìn chung là sáng sủa hơn cho Ukraine.

Vì vậy từ nay đến 12/04, tình hình cũng sẽ có những diễn biến mới và không hoàn toàn là xấu cho Ukraine.

PHÚC LAI 28.02.2026