Mai Quốc Ấn - Thao túng kết quả môi trường

“Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố 74 bị can liên quan đến sai phạm về quan trắc môi trường tại nhiều tỉnh thành.

Các bị can thuộc 59 doanh nghiệp xả thải và lắp đặt thiết bị quan trắc trên cả nước, trong đó có cả cán bộ, lãnh đạo trong đơn vị quản lý Nhà nước về môi trường. Các nhà máy như Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhiệt điện Hải Phòng, Nhiệt điện Thái Bình 2 hay các công ty nhôm, thép, các công ty môi trường là những đơn vị lớn phát ra khí thải, nước thải.

Những đơn vị này khi hoạt động buộc phải lắp đặt các thiết bị quan trắc môi trường ở nơi phát sinh nước thải, nguồn thải để giám sát. Tuy nhiên, các chỉ số về môi trường khi được truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường lại bị can thiệp, chỉnh sửa tinh vi.

Các thiết bị quan trắc dù được dán niêm phong, có hệ thống camera giám sát riêng nhưng vẫn bị điều chỉnh từ xa thông qua phần mềm. Các đối tượng đã can thiệp để giảm chỉ số đầu ra, từ đó đảm bảo dữ liệu khi được gửi về cơ quan quản lý sẽ luôn nằm trong mức cho phép.

Quá trình điều tra, Cục C05 xác định có gần 160 trạm quan trắc môi trường đã bị can thiệp, chỉnh sửa, làm sai lệch dữ liệu, chiếm gần 55 % tổng số trạm trên toàn quốc.” (Trích)

Đây là điều tất yếu phải đến!

Năm 2019, 2020 tôi viết rất nhiều về khả năng can thiệp vào kết quả quan trắc. Bản thân tôi đi thực tế các nhà máy phát thải thấy số liệu mình đo khác hẳn kết quả quan trắc. Số liệu quan trắc nhà nước là cơ sở như sự thật đã cho thấy: số liệu nhà nước về quan trắc bị can thiệp.

160 trạm quan trắc bị can thiệp chiếm 55 % tổng số trạm trên toàn quốc, nghĩa là số trạm theo nhà máy phát thải là rất ít. Đã ít mà còn bị can thiệp hơn 1/2. Nền tảng giám sát môi trường vừa thiếu lại vừa bị thao túng.

Nhưng cũng từ năm 2019, 2020 còn có một loại tội phạm khác: Những bài báo bảo vệ ô nhiễm và tấn công những người cảnh báo ô nhiễm. Chúng được viết kiểu đem kết quả test đất để chứng minh không ô nhiễm không khí. Hành vi này là đồng lõa và tiếp tay cho tội phạm môi trường hoành hành.

Trên tổng thể, quốc gia đã ký các công ước môi trường và về chi tiết thì không chỉ dân mà cán bộ cũng “chia đều nhân quả” do ô nhiễm. Nguồn lợi của một số người, một số nhóm người dựa trên bệnh tật và vô số hậu họa do ô nhiễm môi trường gây ra. Phải mạnh tay hơn nữa với loại tội phạm này!

Luật Môi trường 2025 mới ban hành đã tăng mức phạt hình sự lẫn hành chính, song theo tôi nó vẫn còn quá nhẹ so với việc các chủ nguồn thải tạo ra bệnh nhân ung thư, “làng ung thư”.

Có lẽ nên có những án tử cho tội phạm môi trường ở nước ta!

MAI QUỐC ẤN 29.03.2026