Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 04.12.2025

 

Tin sáng

1. Hôm qua, cầu thủ Đình Bắc và... trọng tài đã cứu Việt Nam một trận nhạt nhòa trước Lào. À mà báo thì gọi U22, báo thì U23, tất nhiên U22 thì cũng là U23, nhưng chả nhẽ thích gọi như nào thì gọi. Báo Thanh Niên than thở : "U.23 Việt Nam đá Lào còn chật vật, làm cách nào vô địch SEA Games: Chỉ có thầy Kim trả lời".

Thôi thì bèn. Trong khi đó, tiếp tục sự cố : "Thái Lan xin lỗi vì sự cố không phát quốc ca Việt Nam và Lào".

2. Vì sao ? báo chí giờ trở thành nơi... phát vấn : "Vì sao trọng tài 'bẻ còi' bàn thắng của U22 Việt Nam ?", "Vì sao Tổng thống Pháp đến Trung Quốc lúc này ?" "Vì sao vỉa hè mới cải tạo ở Đà Nẵng gập ghềnh, khó đi ? ", khà khà câu này còn thiếu : Khó đi mẹ dắt con đi...

Tivi thì cũng hay dùng câu hỏi để mở đầu câu : không biết là ? Không biết là hôm nay thời tiết thế nào ? Không biết là các y bác sĩ đã chuẩn bị cho việc hiến máu như thế nào ? không biết là ông VCH hôm nay có điểm tin không he he... Dân Quảng thì dùng câu hỏi để trả lời câu hỏi. Ôi thời của câu hỏi ?

Lê Diễn Đức -Sao lại ủng hộ Nga xâm lược Ukraina !

 

Tôi vẫn cố gắng cắt nghĩa tại sao có nhiều người Việt, trong đó có cả tướng lĩnh quân đội, lại ủng hộ cuộc xâm lược Ukraina của nước Nga ?

Tôi biết rất rõ những người Việt đó đến hôm nay vẫn giữ những hình ảnh đẹp về Liên Xô - quốc gia đã viện trợ vũ khí, lương thực, chuyên gia, xương máu và cả niềm tin cho Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Điều đó không ai phủ nhận được. Đó là một phần lịch sử, là sự thật, là công lao mà dân tộc Việt Nam mang nợ về mặt tinh thần.

Nhưng vấn đề nằm ở đây : Liên Xô của ngày xưa không phải là nước Nga của Vladimir Putin ngày hôm nay. Và ơn nghĩa của quá khứ không thể trở thành cái cớ để biện minh cho những hành động xâm lược của hiện tại.

Kiều Thị An Giang – Mạng xã hội, nỗi buồn bút chiến

 

Việc “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh được vinh danh đã thổi bùng lại cuộc bút chiến kéo dài ba mươi năm, phơi bày mâu thuẫn giữa sự công nhận chính thức và những định kiến lịch sử đã in hằn trong một bộ phận công chúng.

Đây là lát cắt rõ nhất về cách mạng xã hội đối xử với nghệ thuật : Nó nâng ai lên cũng nhanh, và xé nát mọi thứ cũng nhanh không kém.

Được đưa vào danh sách 50 tác phẩm tiêu biểu sau ngày thống nhất, cuốn sách lần đầu tiên được trao sự chính danh xứng đáng. Sau hơn ba thập kỷ, nó đã chứng minh giá trị vượt thời gian, được dịch và ca ngợi trên thế giới như một trong những thành tựu lớn nhất của văn học Việt Nam thời Đổi mới.

Trần Trung Đạo – Kính tiễn nhà thơ và nhạc sĩ Đynh Trầm Ca

 

Nhận tin anh qua đời khi đang trong chùa lo Phật sự ở California, buồn quá nhưng không biết làm gì hay viết gì ngay lúc đó. Gia đình và thân hữu đều biết anh sẽ ra đi trong một hai hôm, nhưng khi anh thật sự ra đi mọi người vẫn buồn như chưa biết trước.

Hôm 13 tháng 11 anh còn ở bệnh viện. Thịnh, con trai anh, nhắn tin cho biết sức khỏe của anh đang suy sụp rất nhanh và ngày mai sẽ xuất viện về nhà chờ ngày đi. Cháu đưa phone để hai anh em chia tay nhau. Anh không nói được chỉ còn nhìn nhau.

Thật ngạc nhiên và hiếm hoi khi thấy anh mỉm cười. Dường như trong tầng đáy của tâm hồn anh vừa có một tiếng chuông báo thức vọng về từ thăm thẳm. Anh nhận ra tôi không, không quan trọng. Trong quan hệ con người có một sợi tơ vô hình thiêng liêng nối kết nhau dù trong nghìn trùng xa cách.

Hoàng Linh – « Ba năm qua em trở thành thiếu phụ »

 

Quán cà phê quen thuộc, cappucino như mọi ngày nhưng hôm nay có thêm cái bánh hình cây thông nhắc ta rằng mùa Giáng sinh đã về.

« Vinh danh Thiên Chúa trên trời

Bình an dưới thế cho người thiện tâm »

Sài Gòn hôm nay mưa sớm, mưa sáng, mưa thật nhẹ cho lòng người chùng xuống. Người đàn ông kéo va li chuẩn bị ra sân bay, ngồi bàn đối diện bất chợt ngân nga :

« Ba năm qua em trở thành thiếu phụ

Ngồi ru con như ru tình buồn

Lưu Nhi Dũ - Chủ thủy điện Sông Ba Hạ đề xuất hỗ trợ Đắk Lắk 6 tỉ đồng

 

Sau khi bàn bạc, thương lượng với Ông Trời (gây mưa quá lớn), các ông chủ Thủy điện Sông Ba Hạ đề nghị hỗ trợ 6 tỉ đồng giúp Đắk Lắk khắc phục hậu quả “lũ hỗn”.

Sáu tỉ đồng, so với Nhà nước đã hỗ trợ cho ba tỉnh Nam Trung bộ lên đến gần 2.500 tỉ đồng, chưa tính nhiều khoản hỗ trợ khác, rất lớn…, thì quá nhỏ.

Theo lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk, đợt mưa lũ lịch sử này làm 63 người chết, 8 người mất tích, ngập trên 150.000 căn nhà, làm sập 120 căn nhà khác. Mưa lũ gây thiệt hại cho hơn 3 triệu gia súc, gia cầm, 180.000 ha cây trồng, 127.000 lồng nuôi thủy sản và 100 ha nuôi tôm, với tổng giá trị thiệt hại ước tính trên 5.500 tỉ đồng.

Chương trình phát thanh RFI ngày 04.12.2025

 

Phúc Lai – Ngăn ngắn về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 03/12/2025

 

1. Tự nhiên hôm qua rộ lên tin… bọn quân đội khố rách áo ôm của Gerasimov chiếm được Pokrovsk. Trên tường nhà một số bác vẫn để bọn hồng vệ binh vào chửi thả cửa, chúng hoắng huýt post những đoạn video quân đội đi nghễu nghện trong trung tâm thành phố. Như thường lệ, có mấy bác nhắn tin hỏi, tất nhiên là tôi cũng mù mờ thôi, nên trả lời : Có gì thì mai sẽ rõ.

Và cuối cùng thì ngày mai cũng đã đến.

Theo Bộ chỉ huy Cụm Tác chiến “Đông”, tình hình chiến sự tại Pokrovsk và Myrnohrad vẫn tiếp diễn và có những căng thẳng nhất định. Ví dụ tại Pokrovsk, nhiệm vụ của bộ đội Ukraine là truy quét và tấn công nhằm loại bỏ các nhóm địch trong khu vực đô thị. Bộ chỉ huy cũng báo cáo về chiến thuật tuyên truyền của Nga : Lợi dụng sương mù dày đặc, lính Nga đã cố gắng cắm cờ ở một khu vực của thành phố để tạo ra bằng chứng giả mạo về việc kiểm soát toàn bộ Pokrovsk, sau đó nhanh chóng bỏ chạy ra ngoài, chính là những nỗ lực tạo ra hình ảnh tuyên truyền này.

Bông Lau – Chơi luật rừng hay không hiểu Hiến Pháp ?

 

Tòa Phúc Thẩm khu 3 (New Jersey) hôm nthứ Hai vừa phán quyết rằng Tổng thống (TT) Donald Trump đã phong chức Công tố viên hàng đầu (U.S. District Attorney) cho bà Alina Habba tại New Jersey một cách bất hợp pháp, vi hiến.

Đây là một cú sốc mạnh cho ngài Tổng thống trong nỗ lực gài cắm những trung thần vào tiểu bang xanh.

Bà Alina Habba đã từng phục vụ trong đoàn luật sư biện hộ cho TT Trump trong các vụ kiện tụng gian lận kinh doanh, quấy nhiễu tình dục v.v… nhưng phần nhiều là thua kiện. Tuy nhiên bà đuợc Tổng thống tin dùng, và Alina Habba đã từng tuyên bố muốn đổi tiểu bang New Jersey xanh thành đỏ.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 03.12.2025

 

Tin sáng

1. "Tập đoàn Sơn Hải đã trúng thầu, cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc sẽ được làm trong 25 tháng"- Chú ý chữ ĐÃ, nó như một tiếng reo vui, một cái thở hắt ra hihi. Làm tốt nhiều lúc cũng... không tốt lắm ạ, huhu.

2. "Phó thủ tướng Nguyễn Hòa Bình : Biên chế công chức giảm hơn 5 %, gần 150.000 người nghỉ việc"- Phó thủ tướng không thống kê xem tốn bao nhiêu tiền cho 178 nữa ?

3. "Lịch trực tiếp bóng đá nam SEA Games 33 : U22 Việt Nam đấu Lào"- Lúc 16 giờ chiều nay ạ. Một dàn lãnh đạo cao cấp Việt Nam đang ở Lào dự kỷ niệm, chắc chiều nay cổ vũ luôn. Theo nhà cháu, 3-0 là vừa đủ. Trong khi đó, báo Việt Nam dội nước... đá : "HLV Kim Sang Sik trầm ngâm trước trận gặp U22 Lào".

Dạ Ngân – Tôi nhớ một người phía sau Bảo Ninh

 

Chúng tôi cùng tuổi, sinh 1952. Cùng chiến hào, nói theo ngôn ngữ các cựu binh.

Bảo Ninh vượt Trường Sơn vào, tôi kháng chiến sớm hơn, là dân của Khu 9 thời Võ Văn Kiệt. Sau này mới biết nhau từ lò Viết Văn Nguyễn Du, từ “ống tay áo của Nguyên Ngọc bước ra”. Và thầm lặng liên tài khi Bảo Ninh đọc tôi qua Con Chó Và Vụ Ly Hôn còn tôi thì ngay từ đầu đã nghiêng mình với Nỗi Buồn Chiến Tranh.

Sau khi nhà văn Nguyên Ngọc bị mất hết chức vụ (lần cuối cùng), tôi được Tổng thư ký Nguyễn Khoa Điềm nhận về Hội Nhà văn Việt Nam và thành người của báo Văn Nghệ. Lúc đó Bảo Ninh đã ở Văn Nghệ-Trẻ (nhóm Nguyễn Quang Thiều, Nguyễn Quang Lập, Nguyễn Thành Phong), tôi thuộc Văn Nghệ-Già. Nhìn nhóm Văn Nghệ Trẻ mà thèm, dạt dào sinh lực nhưng không lâu sau thì tan tác, có lẽ họ là một cái gai trong mắt lãnh đạo hoặc gay cấn hơn, trong mắt các ngài ở Trên nữa.

Phúc Lai – Nỗi buồn chiến tranh

 

Tôi sinh ra trong hòa bình, chỉ biết đến cuộc chiến tranh 20 năm qua hình ảnh đoàn xe tiến từ phía nam thành phố qua phố Huế nhà mình. Sau đó vài năm là ông cậu cùng các thanh niên trong phố đào hố trên vỉa hè. Lại một cuộc chiến nữa đang đến. Tháng Hai năm Bảy chín.

Lớn lên, tôi ra trường rồi công tác trong lực lượng vũ trang một thời gian. Chẳng thể gọi là lính được, mình chỉ là một thứ cán bộ quèn, vớ vẩn nào đó. Người ta bảo : Một ngày là lính, trọn đời là lính. Ừ, đó là việc của họ. Nếu bây giờ còn trong lực lượng, có khi là đại tá, thiếu tướng rồi chứ chẳng chơi, cũng hơn ba chục năm rồi còn gì.

Tôi biết đến chiến tranh như vậy, chỉ thông qua văn học và phim ảnh. Erich Maria Remarque. Bạn hãy thử tìm “Ba người bạn” và đọc nó đi. Chiến tranh đó. Kiểu chiến tranh không có tiếng súng, nhưng chết chóc vẫn rất gần. Ernest Hemingway. Bạn hãy thấm sự đau khổ tột cùng của Frederic Henry khi mất cả vợ lẫn con trai, dù họ đã cố chạy trốn khỏi chiến tranh.

Vũ Hoàng Linh – Một cuốn sách khác cũng nên « đấu tố »

 

Nhân thể đang có cuộc tấn công vào cuốn « Nỗi buồn chiến tranh » của Bảo Ninh từ Trung tướng Tuấn và một số người khác, góp ý luôn cho các anh một tác phẩm khác cũng được vinh danh cùng « Nỗi buồn chiến tranh », là « Mình và Họ » của Đại tá Nguyễn Bình Phương, Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội.

Nếu như « Nỗi buồn Chiến tranh » viết về nỗi buồn trong chiến tranh chống Mỹ thì « Mình và Họ » là dư âm hậu chiến từ cuộc chiến tranh chống Trung Quốc.

Và nhân vật người lính được nhắc đến trong truyện thì sao ?

Nguyễn Duy - Ủng hộ Bảo Ninh

Không nói chuyện lằng nhằng tặng thưởng

Còn lòng thòng rối vướng loanh quanh

Ủa tôi xin phát biểu nhanh

Bảo Ninh xứng đáng vinh danh cuộc này.

Cú cúi đầu đang gây bàn cãi

Ủa tôi xin nói lại cho vuông

Xưa nay cúi- ngẩng lẽ thường

Tiểu nhân-Quân tử đôi đường lệch duyên.

Hiệu Minh - “Nỗi buồn chiến tranh” của người Mỹ

 

Hồi ở Virginia tôi hay đưa hai ông con đi thư viện gần nhà. Bọn trẻ chọn truyện tranh dễ đọc, đọc xong một tuần đem trả rồi mượn tiếp. Không trả đúng hạn họ phạt chút tiền 20$ cho nhớ.

Tôi lân la vào chỗ bán sách cũ, bìa mềm giá 50 cent, bìa cứng 1$, bất kể là sách được giải Nobel, do Tổng thống viết hay loại gói xôi không đắt. Tôi mua một số sách cũ và khi về hưu cố tha lôi về Trích Sài.

Nhân trên mạng đang sôi nổi về Bảo Ninh và “Nỗi buồn chiến tranh”, tôi tìm ra cuốn "Dear America : Letters Home From Vietnam", một tuyển tập những lá thư chân thực và sâu sắc được viết bởi những người lính Mỹ, bác sĩ, y tá và nhân viên hỗ trợ Mỹ đã từng phục vụ trong Chiến tranh Việt Nam, trải dài từ đầu những năm 1960 đến khi Hoa Kỳ kết thúc tham chiến vào năm 1975.

Tiểu Vũ - Nghề báo có những nguyên tắc tối thiểu không thể bỏ qua

 

Tìm mãi cuối cùng rồi cũng lần ra tác giả bức ảnh chụp nhà văn Bảo Ninh nhận thưởng, bức ảnh đã gây chú ý suốt mấy ngày qua. Trên trang cá nhân, bạn ấy đã giải thích rất nhiều, thậm chí có lúc còn đổ lỗi cho bạn đọc.

Nhưng theo quan điểm của tôi, dù giải thích thế nào thì bạn ấy vẫn sai. Nghề báo có những nguyên tắc tối thiểu không thể bỏ qua. Đưa một tấm ảnh lên mà để bạn đọc hiểu lầm dẫn đến tranh cãi thì trước hết là lỗi của phóng viên và cao hơn là lỗi của tòa soạn, bởi đó là trách nhiệm biên tập và kiểm soát chất lượng thông tin.

Trong trường hợp này, lựa chọn đúng nghề chỉ có ba : Một là không dùng bức ảnh đó, hai là nếu buộc phải dùng thì phải chú thích thật rõ ràng để tránh hiểu lầm, và ba là chấp nhận đưa tin chậm hơn đôi chút để xin đồng nghiệp hoặc ban tổ chức một tấm hình khác chuẩn xác và phù hợp hơn. Không có con đường thứ tư.

Lê Học Lãnh Vân – Khi hồ thủy điện xả nước (3)

 

Hậu quả và những việc cần làm

Hồ thủy điện, hồ điều tiết lũ là một can thiệp lớn vào dòng chảy tự nhiên.

Con người cần nghiên cứu kỹ các mức cân bằng động của hệ thống sinh môi nơi hạ lưu, khả năng tự điều chỉnh về mức cân bằng của hệ thống sinh môi ấy để vận hành các hồ chứa ấy vừa đáp ứng mục tiêu của hồ vừa giữ thiên nhiên trong mức cân bằng. Nếu có xâm phạm vào sự cân bằng thì mức độ xâm phạm cũng phải nằm trong mức thiên nhiên có thể tự điều chỉnh.

Sự mất cân bằng của thiên nhiên có thể gây thảm họa kinh hoàng. Bảo đảm sự cân bằng đó là trách nhiệm của nhà quản lý hồ nước và xa hơn là trách nhiệm của hệ thống quản trị quốc gia. Điều này rất hợp cái lý nhân bản đương nhiên và cần được quy định minh bạch bởi luật pháp.

Chương trình phát thanh RFI ngày 03.12.2025

 

Trương Nhân Tuấn - Làm gì có "giải phóng" mà nói tới chuyện "chiến sĩ giải phóng" ?

 

Giải phóng có nghĩa là "làm cho được tự do, cho thoát khỏi tình trạng bị nô dịch, chiếm đóng".

Chiến sĩ giải phóng là người chiến binh tham gia vào một cuộc tranh đấu vũ trang, nhằm giải thoát đất nước và dân tộc ra khỏi ách nô lệ và sự kềm kẹp của các thế lực thực dân, ngoại bang... để giành lại độc lập cho đất nước và dân tộc.

Có nhiều cái nhìn về chiến tranh Việt Nam 54-75. Người Mỹ, một bên tham gia vào cuộc chiến, gọi đó là "Chiến tranh Việt nam". Hai bên "trong cuộc", miền Bắc gọi đó chiến tranh giải phóng chống xâm lược. Miền Nam gọi đó chiến tranh tự vệ chống cộng sản xâm lược.

Phúc Lai – Nhìn lại một khía cạnh trận đánh bảo vệ Pokrovsk

 

(Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 01/12/2025)

1. Nhìn lại một khía cạnh trận đánh bảo vệ Pokrovsk

Theo ước đoán của Forbes, Nga mở màn chiến dịch tấn công Pokrovsk vào ngày 2 tháng 8 năm 2024. Tuyến xuất phát được cho là cách thành phố này 18 km. Họ cũng đưa ra con số “khả năng” Nga tập trung 40.000 quân bao gồm 20 trung đoàn và từ một số lữ đoàn, trong khi Ukraine có khoảng 12.000 quân từ sáu lữ đoàn.

Vào ngày 9 tháng 8 năm 2024, Bộ Quốc phòng Anh báo cáo rằng Pokrovsk chỉ cách tiền tuyến 16 km – như vậy sau 1 tuần Nga đã tiến được 2 ki-lô-mét từ tuyến xuất phát đầu tiên.

Đến ngày 27 tháng 8, Nga đã tiến dọc theo tuyến đường sắt đi qua Novohrodivka vào vùng ngoại ô phía tây bắc của thành phố. ISW đánh giá rằng cuộc tiến công gần đây của Nga qua Novohrodivka, diễn ra chỉ trong vài ngày, một phần là do Ukraine đã không cố gắng duy trì các vị trí phòng thủ trong thành phố, nơi họ được cho là có bất lợi 1:4 về hỏa lực, và thay vào đó đã chọn cách từ bỏ khu định cư.