vendredi 29 mai 2026

Nickie Tran - Thương "Dạ", Ghét "Vâng" ?

Tại sao nhiều người Saigon nghe chữ “Vâng ạ” hay “nước dùng” là bị dị ứng ? Thật ra không phải dị ứng hay vì ghét ai hết đâu. Vì họ chông chênh đó bạn biết hông ?

Tới một lúc nào đó, người ta bắt đầu nhận ra một thành phố không biến mất bằng tên gọi hành chánh, bằng những thay đổi của tên đường, hay sự thay thế của những xóm nhà lá bằng nhà cao tầng. Nó biến mất bằng cái cách mà xưa giờ nó đang dần biến mất : Phương ngữ !

Saigon ngày xưa có một kiểu lịch sự rất khác. Người ta không “Vâng ạ.” Người ta “dạ.” Mà chữ “dạ” của Saigon nó kỳ lắm. Nó không cúi xuống để phục tùng. Nó chỉ là một cách làm cho cuộc nói chuyện mềm đi. Người Saigon có thể nói chuyện trống không, có thể cười hề hề, có thể chọc nhau tưng tửng, nhưng trong cái kiểu bất cần đó lại có khoảng không cho người khác tồn tại.

Chương trình phát thanh RFI ngày 29.05.2026


 

Tiểu Vũ - Một cách hiểu khác về câu "Văn Bắc, báo Nam"


"Văn Bắc, báo Nam” là câu nói được truyền miệng trong đời sống văn chương, báo chí nhiều năm qua. Câu nói này gợi lại một cách nhìn quen thuộc: miền Bắc được xem là vùng đất của văn chương, còn miền Nam, đặc biệt là Sài Gòn, là nơi báo chí, nhà in, thông tin và đời sống đô thị phát triển mạnh.

Nhìn vào lịch sử báo chí quốc ngữ, cách nhìn này có cơ sở. Gia Định báo ra số đầu tại Sài Gòn ngày 150.4.1865, thường được xem là tờ báo chữ quốc ngữ đầu tiên ở Việt Nam. Từ mốc này, Nam Kỳ sớm hình thành một không gian báo chí gắn với nhà in, đô thị, thị trường độc giả và nhu cầu thông tin của một xã hội đang chuyển động.

Nhưng điều làm nên báo chí miền Nam không chỉ nằm ở mốc ra đời sớm. Giá trị lớn hơn là khí chất nghề nghiệp. Báo chí miền Nam đi gần đời sống, gần dân, gần những biến động nóng của xã hội. Trong cách làm báo đó có sự nhanh nhạy của đô thị, sự thẳng thắn của vùng đất mở và tinh thần hào hiệp: Thấy điều bất bình thì lên tiếng, thấy cái sai thì đeo bám, thấy người yếu thế thì bảo vệ.

jeudi 28 mai 2026

Mai Phan Lợi – Văn Bắc, báo Nam (2)

 


Bài 2 : ĐI TÌM MÔ HÌNH PHÙ HỢP CHO SỨ MỆNH PHỤNG SỰ BẠN ĐỌC TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Nếu bài 1 là lịch sử, thì bài này là câu hỏi.

Câu hỏi không dễ trả lời : Trong bối cảnh quy hoạch báo chí, chuyển đổi số và sức ép kinh tế truyền thông hiện nay, những thuộc tính tốt nhất của dòng “báo Nam” có thể tồn tại dưới hình dạng nào ?

1. Nguy cơ thực sự không phải là công nghệ

Khi nói về khủng hoảng báo chí Việt Nam hiện nay, người ta hay đổ lỗi cho mạng xã hội, cho YouTube, cho TikTok. Không sai, nhưng chưa đủ. Thực ra, có một nguy cơ sâu hơn và ít được nói đến hơn : Sự xói mòn của tính tự chủ tài chính.

Mai Phan Lợi – Văn Bắc, báo Nam (1)

 

Bài 1 - CÁI NÔI CỦA MỘT NỀN BÁO CHÍ BIẾT TỰ NUÔI MÌNH

Tôi có 17 năm làm việc cho một cơ quan báo chí TPHCM. Không dài nhưng là khoảnh khắc, là thời thanh xuân đẹp đẽ nhất.

Có một câu nói không biết ra đời từ bao giờ, nhưng cứ lặng lẽ tồn tại trong ký ức của người làm nghề truyền thông Việt Nam : “Văn Bắc – Báo Nam.”

Không phải khen, không phải chê. Là sự đúc kết. Miền Bắc sinh ra những trang văn. Miền Nam sinh ra những tờ báo. Và cái sự phân công địa – văn hóa ấy không phải ngẫu nhiên. Nó xuất phát từ lịch sử, từ đất đai, từ cách người ta chọn sống với chữ nghĩa.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 28.05.2026

 

Tin sáng

1. Dân mạng rất tài. Một vụ một anh sơ vin lịch sự như... công chức, gây hấn với một lái xe khác dù xem clip xe anh trái hoàn toàn. Trên xe kia có trẻ em (em bé này hết sức ngoan, khuyên bố như người lớn) nhưng anh văng các thứ các loại của quả liên tục. Trước xe còn để cái phong bì P C gì đó he he. Nửa ngày sau dân mạng tìm ra lý lịch ba đời nhà anh.

Khổ thân anh.

Cũng như thế, đang có một clip, nhà cháu cho rằng... phếch, học trò tẩn nhau trong mộ lễ tổng kết năm học, hihi, ngay trong phòng liên hoan.

2. "Sau 'Xôi Lạc TV', tiếp tục triệt phá đường dây vận hành 'Bún Chả TV' phát sóng lậu bóng đá"- Hì, thực ra cũng khó nhỉ ? Như có ai tự nhiên thuê nhà cháu bình luận bóng đá, mỗi tháng 40 triệu (à không, vừa xem lại, 70 triệu lận), có nhận lời không nhỉ ?

Lưu Nhi Dũ - Ngày buồn của báo chí TPHCM

 

Tin mới nhận : Sáng nay 28/05/2026, lúc 9 giờ, Hội nghị Ban chấp hành Đảng bộ TPHCM dưới sự chủ trì của bà Văn Thị Bạch Tuyết - Phó bí thư Thành ủy TPHCM, đã thông qua việc thành lập Cơ quan báo đài TPHCM.

Dưới cơ quan này chỉ còn thương hiệu và bộ máy của Sài Gòn Giải Phóng, HTV, TTO. Các cơ quan khác sẽ không còn nữa và cũng chưa rõ có tồn tại và tồn tại như thế nào, hay chỉ “gắn” cái măng-set lên cơ quan báo chí cái, như tạp chí Tia Sáng gắn trên VnExpress ? Còn Báo Công an TPHCM thì do Bộ Công an quy hoạch, chưa biết sẽ ra sao…

Vẫn phải chờ đợi và số phận hơn 2.400 nhà báo ở TPHCM vẫn đang hết sức bấp bênh.

Chương trình phát thanh RFI ngày 28.05.2026


 

Bông Lau - Tinh thần thượng võ


Bức tượng John McCain ở Hồ Trúc Bạch Hà Nội gục đầu đưa thẳng hai tay lên trời đầu hàng hoàn toàn không đúng với những gì đã xảy ra.

Câu chuyện bắt đầu như sau. Ngày 26 tháng 10 năm 1967 Thiếu tá Hải quân John McCain lái chiếc khu trục phản lực A-4E Skyhawk được tân trang máy móc điện tử và radar của thời gian ấy, từ hàng không mẫu hạm của Đệ Thất Hạm Đội bay vào oanh kích ở khu vực Hà Nội.

Chiếc A-4E Skyhawk bị hỏa tiễn địa không bắn trúng nổ văng mất cánh bên phải. Chiếc Skyhawk bốc cháy xoay tít rớt với tốc độ cao. John McCain kích hoạt phóng ghế thoát hiểm khỏi máy bay. Nhưng tốc độ ghế thoát hiểm 500 knots cộng thêm máy bay đang quay mòng mòng rớt làm cánh tay phải của John McCain gãy làm ba khúc, tay trái cũng bị gãy, đầu gối phải cũng bị gãy. John McCain bất tỉnh nhân sự ngay lúc ấy.

mercredi 27 mai 2026

Phúc Lai - Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler ngày 27/05/2026


1. Lão “dáo xư Giang” đã viết  gì?

Một người bạn gửi cho tôi link bài blog của một lão châu Á nào đó tự xưng là chuyên gia và đề nghị tôi nhận xét.

Trích: "Báo cáo tóm tắt của Giáo sư Giang

Nga còn chưa thèm động viên tổng lực. Vẫn đang gọi Ukraine là một "chiến dịch đặc biệt"

Ba năm diễn ra chiến sự tại Ukraine. Putler vẫn gọi đó là một "chiến dịch quân sự đặc biệt".

Văn Công Hùng - Ghi chép ngày 27.05.2026


Tin sáng

1. Hai việc vừa làm: Một là cà phê với mấy bạn, có ông bác sĩ trưởng khoa ngoại cứu chữa ban đầu cho cháu bị rìu... "đánh" vào đầu.

Báo chí thì nói cháu bị bạn mang rìu tới lớp... đánh vào đầu, bác sĩ tả: như quả dừa bị chém, sơ cứu rồi chuyển đi luôn. BS bảo rất may, bởi lưỡi rìu không trúng đỉnh đầu, nhưng cũng rất kinh hoàng rồi. Tức chém chứ không phải đánh.

Mấy bạn nữa kể, rút kinh nghiệm, mấy cuộc "tri ân" trong những ngày này, một số trường không cho lớp 9 dự, he he, trong khi chính chúng mới là đối tượng được dự. Không cho nhưng một số trường chúng vẫn đến. Ngồi đầy các quán nước quanh trường, cô hiệu trưởng ra: Các em có thương cô thì về đi, chứ ngồi đây cô bạc tóc thêm. Lý do không cho đến: sợ chúng thanh toán ân oán với nhau. Một số trường thì làm kiểu khác: không cho mang cặp vào trường.

Hà Đình Nguyên - Lê Hoàng Long và Gợi Giấc Mơ Xưa


Họ đã từng có một mối tình thật đẹp... Khi người con gái bị sức ép của gia đình bước lên xe hoa thì trong nỗi đớn đau tuyệt tình, chàng trai đã sáng tác một ca khúc. Hình như tất cả tâm huyết của chàng đã trút hết vào đó nên từ đó đến nay chàng chỉ có duy nhất bài hát này.

Nhạc sĩ Lê Hoàng Long năm nay 82 tuổi, sức khỏe đã yếu, phải nằm ở nhà cho vợ săn sóc. Tôi nhớ, hơn mười năm trước ông còn năng nổ lắm. Hễ có việc gì "bức xúc" là ông điện thoại hoặc gửi thư cho tôi.

Ông không theo đạo nhưng giấy viết thư của ông có in tiêu đề Nhạc sĩ Lê Hoàng Long - được Đức giáo hoàng Gioan ban phép lành Tòa Thánh, ở góc trái. Còn nhớ, ông luôn chê nhạc sĩ Th.O là "cả đời chỉ làm được mỗi một bản nhạc!". Tôi phải bật cười, thầm nghĩ: "Sao ông không nhớ là mình cũng chỉ có một bản nhạc độc nhất. Còn cụ Th.O thì có nhiều chứ". Nghĩ thế, nhưng không dám cãi vì phải tranh thủ tình cảm để hỏi chuyện về người đẹp trong ca khúc Gợi giấc mơ xưa của ông.

Cù Mai Công - Trôi xa từng mảnh "Giấc mơ xưa"


Giữa những ngày cuối tháng 5-2026, Sài Gòn nắng oi ả như chưa phải mùa mưa, cuộc trưng bày tranh của nhà văn - họa sĩ “những cô bé tóc dài mắt to” Đinh Tiến Luyện “Một thời tuổi ngọc” chen chúc thân hữu và khách hoài nhớ thuở yêu thương.

Anh Đinh Tiến Luyện là một tên tuổi viết và vẽ cho tuổi mới lớn mà hầu hết thanh thiếu niên Sài Gòn xưa nghe danh, ngưỡng mộ.

Anh Đinh Tiến Luyện cùng với anh trai mình (sau là linh mục) vốn là lễ sinh (giúp lễ) đời đầu tiên giáo xứ An Lạc - cùng với hai con trai bà lý Sóc trong ngõ Con Mắt (nay là hẻm 766 Cách Mạng Tháng Tám). Bà lý Sóc là mẹ của giáo sư sử học Trần Đình Thọ của tập san Sử Địa trước 1975, là mẹ vợ trung tá Trần Khắc Kính - chỉ huy phó Lực lượng Đặc biệt tung biệt kích, gián điệp ra Bắc và thiếu tá Trần Khắc Nghiêm - sư đoàn 18 bộ binh của thiếu tướng Lê Minh Đảo.

Đặng Dũng - Trùm Tội Phạm Sydney Bị Bắn Chết Tại Sài Gòn, Hai Sát Thủ Bị Bắt Ở Sihanoukville


Lorenzo Laemalu, 24 tuổi, bị bắn chết bên ngoài nhà hàng Cee'f ở Phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 21 tháng 5. Một người Úc khác, Sauni Sam, bị thương nặng.

Laemalu là một nhân vật cấp cao trong băng đảng Coconut Cartel của Sydney, những người lãnh đạo đã điều hành hoạt động từ Đông Nam Á kể từ khi chạy trốn khỏi Úc.

Trước đó, anh ta có liên hệ với mạng lưới tội phạm Alameddine thông qua Proper 60, một băng đảng đường phố Merrylands mà anh ta đã xăm tên lên bụng.

Nguyễn Văn Tuấn - Ai bắt hai tên sát thủ?


Tin về hai tên sát thủ rất ư là ... lẫn lộn. Từ tên họ, quốc tịch, đến nơi bị bắt giữ đều khác nhau giữa các nguồn tin.

Một tên tội phạm thuộc một băng đảng khét tiếng gốc Úc bị tiêu diệt ở TPHCM vào ngày 21/05 [1]. Theo báo chí Việt Nam, tên của tay này là Lemalu Lorenzo Tovia [1], sanh năm 2001.

Nhưng theo báo Úc người này tên là Lorenzo và họ là Laemal [2]. Thật ra, Lorenzo Laemal là người gốc Samoa nhưng có quốc tịch Úc.

Nguyễn Đình Bổn - Các YouTuber sẽ mệt với quy định này!


Chính phủ Việt Nam vừa ban hành Nghị định 174/2026/NĐ-CP xử phạt hành chính lĩnh vực bưu chính, viễn thông có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026.

Tại điều 95 về xử lý vi phạm các quy định về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội, theo đó mạng xã hội khi cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc chưa được phép lưu hành hoặc đã có quyết định cấm lưu hành hoặc tịch thu, sẽ bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.

Mức phạt này cũng được áp dụng cho việc lợi dụng mạng xã hội để sản xuất nội dung dưới hình thức phóng sự, điều tra, phỏng vấn báo chí.

Chương trình phát thanh RFI ngày 27.05.2026


 

Hoàng Tư Giang - Đánh thức não bộ


Điều tôi chú ý nhất trong chuyến công du Trung Quốc gần đây của ông Trump là những người đi cùng ông.

Trong phái đoàn tháp tùng có hàng loạt cái tên quyền lực nhất của nền kinh tế Mỹ hiện nay như Elon Musk, Jensen Huang, Tim Cook cùng nhiều lãnh đạo các tập đoàn công nghệ và AI hàng đầu thế giới. Tổng tài sản của họ trên “nghìn tỉ USD”. Từ Google, Apple, Microsoft cho tới Tesla, Nvidia hay OpenAI, phần lớn những công ty đang dẫn dắt cuộc cách mạng AI toàn cầu đều sinh ra ở Mỹ.

Điều Mỹ làm giỏi nhất có lẽ là tạo ra một môi trường nuôi dưỡng những ý tưởng khác biệt để chúng lớn lên thành doanh nghiệp toàn cầu.

Hoàng Nguyên Vũ - 13 học sinh cá biệt trấn lột, bạo hành bạn cùng lớp đến chết: Bố mẹ, thầy cô dạy dỗ kiểu gì?


Khi nghe mẹ nạn nhân nói rằng, để đứa con 14 tuổi của bà phải cùng quẫn tìm đến bước đường cùng và hiện giờ vẫn còn nguy kịch dẫn đến quyết định tự gi.ải thoát cho mình khỏi nanh vuốt của 13 bạn học (lớp 8, trường THCS Nguyễn Du, xã Di Linh, Lâm Đồng), lúc đầu tôi không dám tin.

Tôi từng nghĩ, chắc người mẹ xót con quá nên một chuyện mâu thuẫn nhỏ của trẻ con cũng thành chuyện lớn.

Nhưng hôm nay, tôi đã đoán sai, khi mà chính Công an đã khẩn trương xác minh, điều tra rõ ràng, và kết quả ban đầu, đứa cầm đầu trong băng đó đã bị khởi tố về hành vi “Cưỡng đoạt tài sản”

Trần Nam Anh - Bạo lực học đường? Hãy gọi đó là cuộc săn người giữa lòng trường học


Sáng sớm mở Facebook, đọc được bức thư cầu cứu của gia đình em Đặng Minh Huy, tôi đã phải ngồi lặng đi rất lâu. Cái cảm giác không còn là buồn nữa, mà là một sự phẫn nộ lạnh người, như có ai đó vừa cầm một cục than đỏ dúi thẳng vào ngực. 

Rồi tôi tra lại thông tin trên Wikipedia, trên hàng loạt mặt báo lớn, thì thấy vụ việc đã được xác nhận: Chiều ngày 18.05.2026, tại xã Di Linh, tỉnh Lâm Đồng, một nam sinh lớp 8 của Trường THCS Nguyễn Du đã treo cổ tự tử sau thời gian dài bị bạo hành, bị đe dọa, bị ép “cống nạp” tiền như một thứ nô lệ học đường thời hiện đại.

Em hiện đang nằm cấp cứu trong tình trạng nguy kịch tại Bệnh viện Nhi đồng 3, TP.HCM. Và đau đớn nhất là chi tiết này: Để có tiền nộp cho nhóm bạn cùng trường, em phải đi nhặt ve chai.