Tino Cao – Donald Trump thua đậm, Đảng Dân Chủ giành lại quyền kiểm soát lưỡng viện Quốc Hội

 

— Cập nhật lúc 3 giờ 20 phút sáng ngày 4 tháng 11, giờ Washington D.C., tức 3 giờ 20 phút chiều 4 tháng 11, giờ Hà Nội —

Một chiến thắng ngoạn mục. Đảng Dân chủ giành thêm 7 ghế Thượng viện từ đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ hôm thứ Ba, ngày 3 tháng 11, đồng thời lấy lại quyền kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện.

Kết quả này đánh dấu sự thay đổi tận gốc rễ trong tương quan chính trị tại Washington, khi cử tri Mỹ đưa ra đánh giá đầu tiên trên phạm vi toàn quốc về 2 năm đầu nhiệm kỳ thứ hai của tổng thống Donald Trump.

Theo những kết quả được công bố và vừa cập nhật thêm trong đêm bầu cử, đảng Dân chủ đã giành chiến thắng tại North Carolina, South Carolina, Texas, Ohio, Kansas, Iowa và Maine. Đây là 7 ghế Thượng viện trước đó thuộc về đảng Cộng hòa, trong đó có những tiểu bang vốn được xem là thành trì lâu năm và vững chắc của phe bảo thủ.

Tại South Carolina, bác sĩ nhi khoa Annie Andrews đánh bại thượng nghị sĩ Cộng hòa Darline Graham, em gái cố thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người qua đời hồi tháng 7. Bà Darline Graham được bổ nhiệm thay anh trai và nhận được sự hậu thuẫn của tổng thống Trump. Chiến thắng của Andrews đưa đảng Dân chủ giành lại một ghế Thượng viện của South Carolina lần đầu tiên kể từ năm 1998, đồng thời đưa bà trở thành người phụ nữ đầu tiên đắc cử Thượng viện Hoa Kỳ tại tiểu bang này.

Tại North Carolina, cựu thống đốc Roy Cooper đánh bại Michael Whatley, cựu chủ tịch Ủy ban quốc gia đảng Cộng hòa. Chiến thắng này giúp đảng Dân chủ giành lại chiếc ghế do thượng nghị sĩ Thom Tillis để lại sau khi quyết định không tái tranh cử.

Một trong những kết quả gây ấn tượng mạnh nhất đã xuất hiện tại Texas. Dân biểu tiểu bang James Talarico đã cho đo ván bộ trưởng Tư pháp Texas Ken Paxton, ứng cử viên được ông Trump hậu thuẫn. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1988, Texas bầu một ứng cử viên Dân chủ vào Thượng viện Hoa Kỳ. Chiến thắng của Talarico chấm dứt gần 4 thập niên đảng Cộng hòa kiểm soát cả hai ghế Thượng viện liên bang của tiểu bang này.

Tại Ohio, cựu thượng nghị sĩ Sherrod Brown đánh bại thượng nghị sĩ đương nhiệm Jon Husted, người được bổ nhiệm thay JD Vance sau khi ông Vance trở thành phó tổng thống. Brown trở lại Thượng viện chỉ 2 năm sau thất bại trong cuộc bầu cử năm 2024, đem lại thêm một chiến thắng đáng kể cho đảng Dân chủ tại tiểu bang mà ông Trump từng giành ưu thế lớn.

Tại Kansas, mục sư Adam Hamilton Dân chủ đánh bại thượng nghị sĩ Cộng hòa Roger Marshall. Kết quả này đặc biệt đáng chú ý bởi Kansas đã gần một thế kỷ nay không bầu một ứng cử viên Dân chủ nào vào Thượng viện Hoa Kỳ.

Tại Iowa, dân biểu tiểu bang Josh Turek đánh bại dân biểu Cộng hòa Ashley Hinson trong cuộc tranh cử chiếc ghế do thượng nghị sĩ Joni Ernst để lại. Turek, một cựu vận động viên bóng rổ xe lăn từng giành huy chương vàng Paralympic, trở thành người Dân chủ đầu tiên đắc cử Thượng viện tại Iowa kể từ năm 2008.

Tại Maine, cựu chủ tịch Thượng viện tiểu bang Troy Jackson đánh bại thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins, chấm dứt gần 30 năm bà giữ ghế Thượng viện Hoa Kỳ. Collins, một trong những gương mặt Cộng hòa ôn hòa có ảnh hưởng tại Washington, đã thừa nhận thất bại và chúc mừng đối thủ. Chiến thắng của Jackson giúp đảng Dân chủ giành thêm một ghế Thượng viện tại tiểu bang mà bà Collins đã liên tục đắc cử từ năm 1996.

Đảng Dân chủ cũng bảo vệ thành công 2 ghế Thượng viện tại Georgia và New Hampshire. Thượng nghị sĩ Jon Ossoff tái đắc cử tại Georgia sau khi đánh bại dân biểu Cộng hòa Mike Collins. Tại New Hampshire, dân biểu Chris Pappas đánh bại cựu thượng nghị sĩ John Sununu để kế nhiệm thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen, người quyết định nghỉ hưu.

Tại Michigan, ứng cử viên Dân chủ cấp tiến Abdul El-Sayed đánh bại cựu dân biểu Cộng hòa Mike Rogers, bảo vệ thành công chiếc ghế Thượng viện do thượng nghị sĩ Gary Peters để lại sau khi quyết định nghỉ hưu. El-Sayed, cựu giám đốc y tế công cộng thành phố Detroit, trở thành người Hồi giáo đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ đắc cử Thượng viện Hoa Kỳ. Chiến thắng này còn có ý nghĩa đáng chú ý đối với khuynh hướng cấp tiến trong đảng Dân chủ, bởi El-Sayed từng đánh bại những đối thủ được giới lãnh đạo đảng hậu thuẫn để giành quyền đại diện đảng tranh cử tại Michigan.

Trước cuộc bầu cử, đảng Cộng hòa nắm 53 ghế Thượng viện, trong khi đảng Dân chủ có 45 ghế cùng sự liên kết của 2 thượng nghị sĩ độc lập. Với việc giành thêm 7 ghế và bảo vệ thành công những ghế quan trọng, đảng Dân chủ đã giành lại hoàn toàn quyền kiểm soát Thượng viện. Kết quả cuối cùng tại Alaska và một số cuộc đua chưa ngã ngũ sẽ quyết định mức chênh lệch số ghế giữa hai đảng trong Quốc hội khóa mới.

Tại Hạ viện, đảng Dân chủ đã giành đủ số ghế cần thiết để chiếm đa số. Những chiến thắng tại North Carolina, New Jersey và Pennsylvania góp phần làm thay đổi cán cân giữa hai đảng. Tại New Jersey, ứng cử viên Rebecca Bennett đánh bại dân biểu Cộng hòa Tom Kean Jr. Ở Pennsylvania, các dân biểu Cộng hòa Ryan Mackenzie, Scott Perry và Rob Bresnahan đều thất bại trước những đối thủ Dân chủ.

Một diễn biến đáng lưu ý khác là kết quả tại Florida, nơi đảng Cộng hòa tiến hành phân chia lại địa hạt bầu cử nhằm gia tăng lợi thế tại Hạ viện. Tuy nhiên, đảng Dân chủ đã giành chiến thắng tại ít nhất 3 địa hạt được điều chỉnh theo hướng thuận lợi hơn cho các ứng cử viên Cộng hòa. Các chiến thắng của Kathy Castor, Jared Moskowitz và Pia Dandiya cho thấy nỗ lực điều chỉnh ranh giới bầu cử không đem lại toàn bộ kết quả mà đảng Cộng hòa mong muốn.

Trong các cuộc đua thống đốc tiểu bang, đảng Dân chủ cũng đạt được những thắng lợi đáng kể. Tại Georgia, cựu thị trưởng Atlanta Keisha Lance Bottoms đánh bại doanh nhân Cộng hòa Rick Jackson, trở thành phụ nữ da đen đầu tiên đắc cử thống đốc tiểu bang trong lịch sử Hoa Kỳ. Bà cũng là người Dân chủ đầu tiên được bầu làm thống đốc Georgia kể từ năm 1998.

Tại Texas, đảng Dân chủ tiếp tục ghi nhận một chiến thắng đáng chú ý khi Gina Hinojosa đánh bại thống đốc đương nhiệm Greg Abbott, chấm dứt hơn 3 thập niên đảng Cộng hòa kiểm soát chức vụ này.

Tại Ohio, bác sĩ Amy Acton đánh bại ứng cử viên Cộng hòa Vivek Ramaswamy, giành thêm một chức thống đốc cho đảng Dân chủ.

Tại Michigan, Jocelyn Benson, đương kim thư ký tiểu bang, đánh bại dân biểu Cộng hòa John James trong cuộc đua thống đốc, kế nhiệm bà Gretchen Whitmer sau 2 nhiệm kì. Chiến thắng của Benson giúp đảng Dân chủ tiếp tục kiểm soát chức vụ thống đốc tại một trong những tiểu bang có cạnh tranh gay gắt giữa hai đảng.

Ngược lại, tại Florida, đảng Cộng hòa giành chiến thắng trong cuộc đua thống đốc với ứng cử viên Byron Donalds, đồng thời bảo vệ thành công ghế Thượng viện của Ashley Moody trước đối thủ Dân chủ Angie Nixon.

Những kết quả trên diễn ra trong bối cảnh mức tín nhiệm của dân Mỹ dành cho tổng thống Trump suy giảm nghiêm trọng. Theo khảo sát cử tri của CBS News, chỉ khoảng 38 % người tham gia bày tỏ sự tán thành đối với thành tích điều hành của ông, trong khi khoảng 3/4 cho biết họ không hài lòng hoặc tức giận với chiều hướng phát triển của đất nước. Trong chiến dịch tranh cử, các ứng cử viên Dân chủ tập trung chỉ trích chính quyền Trump về tình trạng giá sinh hoạt cao, chi phí nhiên liệu gia tăng, những hệ quả kinh tế của chính sách thuế quan và cuộc chiến với Iran. Trong khi đó, đảng Cộng hòa tiếp tục bảo vệ thành tích điều hành của chính quyền Trump và chỉ trích các đối thủ Dân chủ về chính sách kinh tế, nhập cư và những vấn đề xã hội.

Trong khi các kết quả bất lợi cho đảng Cộng hòa liên tiếp xuất hiện, tổng thống Trump theo dõi diễn biến bầu cử từ Nhà Trắng. Trước đó, ông nhiều lần kêu gọi những người ủng hộ hành động như thể tên ông xuất hiện trên lá phiếu. Tuy nhiên, khi các ứng cử viên Cộng hòa liên tiếp thất bại, ông Trump lại viết trên mạng xã hội Truth Social rằng: “Tôi không có tên trên lá phiếu, và nếu có, chúng tôi đã giành chiến thắng áp đảo!” (Nguyên văn: I wasn’t on the Ballot and if I was, we would have won IN A LANDSLIDE!).

Tính đến thời điểm cập nhật, cuộc đua Thượng viện tại Alaska vẫn đang tiếp tục kiểm phiếu. Tại đây, thủ tục bỏ phiếu xếp hạng cùng với việc tiếp nhận phiếu bầu gửi qua đường bưu điện có thể khiến thời gian xác định người chiến thắng kéo dài thêm. Mặc dù quyền kiểm soát hai viện đã được các hãng truyền thông lớn xác định, số ghế cuối cùng của mỗi đảng vẫn cần chờ kết quả kiểm phiếu hoàn tất tại các địa phương.

Những chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử ngày 3 tháng 11 cho thấy sự thay đổi quan trọng về mức độ ủng hộ tại nhiều địa phương trước đây từng nghiêng mạnh về đảng Cộng hòa. Việc giành thêm 7 ghế Thượng viện và lấy lại quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội đánh dấu sự chuyển biến trong tương quan giữa Nhà Trắng và cơ quan lập pháp liên bang.

Với việc kiểm soát Hạ viện và Thượng viện, đảng Dân chủ sẽ có điều kiện tăng cường giám sát hoạt động của chính quyền Trump, tiến hành điều tra tại các ủy ban Quốc hội và tham gia quyết định các ưu tiên lập pháp, ngân sách cũng như việc phê chuẩn nhân sự hành pháp và tư pháp. Tuy nhiên, tổng thống vẫn nắm thẩm quyền hành pháp và quyền phủ quyết các dự luật, trong khi nhiều dự luật tại Thượng viện vẫn cần sự ủng hộ của ít nhất 60 thượng nghị sĩ để chấm dứt tranh luận và tiến hành biểu quyết.

Cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 đánh dấu một chuyển biến gây rúng động trong đời sống chính trị Hoa Kỳ. Chỉ 2 năm sau chiến thắng tổng thống năm 2024, đảng Cộng hòa đã mất quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội vào tay đảng Dân chủ. Những kết quả này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong thái độ cử tri trước tình hình kinh tế, cuộc chiến với Iran và thành tích điều hành của chính quyền Trump, đồng thời mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ giữa Nhà Trắng và Quốc hội, khi tổng thống Donald Trump phải đối diện với một cơ quan lập pháp do phe đối lập kiểm soát trong 2 năm còn lại của nhiệm kỳ.

••• Xin bổ sung vài chi tiết thú vị về cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ năm nay:

Lần đầu tiên trong lịch sử, Florida và Georgia bầu thống đốc là người da đen. Tại Florida, người chiến thắng là Byron Donalds của đảng Cộng hòa, còn tại Georgia là Keisha Lance Bottoms của đảng Dân chủ, người phụ nữ da đen đầu tiên đắc cử thống đốc tại Hoa Kỳ.

Tại New Mexico, bà Deb Haaland, người Mỹ bản địa (thổ dân da đỏ) thuộc cộng đồng Laguna Pueblo, trở thành phụ nữ bản địa đầu tiên được bầu làm thống đốc một tiểu bang Hoa Kỳ.

Tại Michigan, ứng cử viên Dân chủ cấp tiến Abdul El-Sayed đánh bại đối thủ Cộng hòa Mike Rogers, trở thành người Hồi giáo đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ đắc cử Thượng viện liên bang.

Và tại Washington, với việc đảng Dân chủ giành lại Hạ viện, dân biểu Hakeem Jeffries đang đứng trước cơ hội trở thành người da đen đầu tiên giữ chức chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ, sau cuộc bầu chọn của Quốc hội khóa mới vào tháng 1 năm 2027.

Quả thật là một đêm bầu cử ghi dấu nhiều cột mốc lịch sử trong đời sống chính trị Mỹ.

TINO CAO 04.11.2026

• Ảnh: Gina Hinojosa, ứng cử viên đảng Dân chủ, ăn mừng chiến thắng lịch sử trong đêm bầu cử 3 tháng 11 năm 2026 tại Austin, Texas. Đánh bại thống đốc đương nhiệm Greg Abbott, bà Hinojosa đã chấm dứt 32 năm kiểm soát chiếc ghế thống đốc Texas của đảng Cộng hòa, đồng thời trở thành người phụ nữ gốc Mỹ Latin đầu tiên đắc cử chức vụ này trong lịch sử tiểu bang Texas. Ảnh của Joel Angel Juarez/Getty Images.