Phúc Lai – Giải thích về câu chuyện « 28 chiến sĩ Panfilov »

 

Trên mạng vừa xuất hiện một bài về sự thật trần trụi quanh huyền thoại "28 chiến sĩ Panfilov". Câu chuyện về nó là như thế này:

Năm 1941, khi xe tăng Đức đang lao vào Mátxcơva chỉ còn cách vài chục ki-lô-mét (đã nhìn thấy tường Kremlin qua kính viễn vọng mạnh), Stavka (Đại bản doanh Hồng quân) vội vàng cho thành lập rất nhiều đơn vị từ các vùng sâu vùng xa, các dân tộc ít người (Sư đoàn Siberia nổi tiếng với những người Bashkir)... Trong đó có sư đoàn 316 được thành lập ở Alma Ata (nay là Almaty, Kazakhstan) gồm những người Kazakh và Kirghiz.

Sư đoàn Trung Á đó được thành lập vội vã, còn chưa được huấn luyện và không đủ vũ khí, được đưa ra để chặn xe tăng Đức, bằng cách yêu cầu binh lính ôm lựu đạn, bộc phá và kết hợp với chai xăng "cocktail Molotov" để chặn xe tăng. Đúng là có 18 xe tăng Đức bị đốt thật, và quân Đức do quá mệt mỏi vì đột phá sâu bị chặn đánh liên tục, đã dừng lại.

Sau đó một bài báo của phóng viên chiến trường Alexander Krivitsky đăng trên báo Krasnaya Zvezda (Sao Đỏ của Hồng Quân) vào cuối năm 1941 - đầu năm 1942 đã mô tả lại trận đánh tại ngã ba Dubosekovo đã diễn ra vào ngày 16/11/1941. Bài viết mô tả huyền thoại "28 chiến sĩ thuộc Trung đoàn 1075 (Sư đoàn 316 của Tướng Panfilov làm Tư lệnh) đã chiến đấu đến người cuối cùng, tiêu diệt 18 xe tăng Đức". Và chính Chính trị viên Vasily Klochkov đã thốt lên câu nói nổi tiếng: "Nước Nga rộng lớn, nhưng chúng ta không còn đường lùi - Phía sau là Mát-xcơ-va!".

Sau đó nữa, một cú sốc lớn hơn xảy đến: Khi Hồng Quân tiến lên, giải phóng một số vùng đất và bắt tù binh, tình cờ họ túm được một thằng cảnh sát người Nga làm việc cho Đức, tên là Ivan Dobrobabin có trong danh sách "28 liệt sĩ", chức vụ binh nhì hay binh nhất gì đó. Sau đó Viện Kiểm sát quân sự Hồng Quân Liên Xô mở cuộc điều tra hết sức nghiêm túc và kết luận:

+ Trận đánh tại khu vực ngã ba Dubosekovo của Trung đoàn 1075 là có thật và cực kỳ khốc liệt, toàn trung đoàn chịu thiệt hại nặng nề.

+ ​Tuy nhiên, con số 28 người đơn độc cản bước tiến của 18 xe tăng là hư cấu. Phóng viên Krivitsky được sự ủng hộ của Tổng biên tập Ortenberg đã tự dàn dựng và sáng tác ra danh sách 28 tên tuổi dựa trên báo cáo chưa đầy đủ, và câu nói của Klochkov cũng do phóng viên tự nghĩ ra.

+ ​Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1075 (ông Kaprov) xác nhận trước cơ quan điều tra rằng không hề có trận đánh riêng biệt nào của 28 người như báo đăng.

+ ​Ít nhất 6 người trong danh sách "28 hy sinh" thực chất vẫn còn sống sau chiến tranh.

Kết luận do Tổng Viện trưởng Afanasyev ký năm 1948.

Sau khi bài báo năm 1942 trên báo Sao Đỏ được đăng, nó bị dập đi nhanh chóng vì nếu tuyên truyền như vậy còn nguy hiểm hơn là không nói, vì vậy ngay trong chiến tranh Liên Xô họ ỉm đi. Duy nhất chỉ có việc Sư đoàn 316 được trao tặng danh hiệu Cận vệ vì sau đó nó được bổ sung (chính xác là tái thành lập) và tiếp tục chiến đấu.

Năm 2015 do làn sóng chấn hưng tinh thần Chiến tranh Vệ quốc, Nga moi đủ các cốt truyện ra để dựng phim, nhân dịp kỹ thuật 3D phát triển, như phim "Stalingrad", hay "T-34"... Riêng "28 chiến sĩ Panfilov" còn có cả tranh cãi, sau đó nhóm dư luận viên đông đảo thắng. Rất nhiều bài báo ca ngợi. Và người Nga toàn thế giới quyên góp để dựng cái phim đó.

 

Sergei Mironenko – khi đó là Giám đốc thâm niên của Lưu trữ Quốc gia Nga – đã công khai vạch trần câu chuyện 28 chiến sĩ Panfilov hy sinh cản xe tăng Đức chỉ là một sản phẩm thêu dệt của nhà báo thời chiến.

​Việc Mironenko đưa sự thật ra ánh sáng đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ Bộ trưởng Văn hóa Nga Vladimir Medinsky. Ông Medinsky cho rằng các nhà lưu trữ chỉ nên quản lý tài liệu thay vì can thiệp vào ý nghĩa biểu tượng của các chiến công lịch sử. Ngay sau đó, Mironenko đã bị cách chức. (Bài báo trong ảnh)

Mặc dù có rất nhiều người như Mironenko, nhưng vẫn không thắng được dư luận Nga, chính xác hơn là đội ngũ Dư luận Viên Nga, ào ào như sôi. Dòng ý kiến đầu tiên là tin vào huyền thoại. Dòng thứ hai, dù có thể không đúng sự thật nhưng hy sinh là có, và quân Đức đã bị chặn lại. Những tư tưởng đẩy quân lính ra làm bia đỡ đạn, chặn xe tăng Đức bằng thịt người bị ỉm đi hoặc giảm nhẹ.

Một bộ phận xã hội Nga vẫn chuộng những huyền thoại hoặc tìm kiếm sự hoài niệm về thời kỳ Liên Xô (như sự ủng hộ đối với hình tượng Stalin) chủ yếu như một hình thức phản ứng với các bất cập hiện tại mà xã hội này đang gặp phải. Cuộc chiến tranh Vệ quốc thực sự là hào hùng và đóng góp lớn cho sự tồn tại của văn minh nhân loại, nhưng ở Nga thời Putin, nó đã biến thành công cụ tuyên truyền. Rất nhiều người Nga bám lấy cái chiến thắng đó, ăn mày quá khứ và đem chính các tư tưởng chiến tranh đó chống lại tiến bộ xã hội.

Tôi đã xem phim này ngay sau khi nó ra rạp được vài tháng, thấy kỹ thuật tuyên truyền của bọn làm phim rất giỏi. Vì đã biết sự thật từ trước, thấy buồn nôn, nhưng cái buồn nôn nhất lại là từ một số người Giao Chỉ cúc cung tận tụy truyền bá cái độc hại đó cho Putin.

PHÚC LAI 09.11.2026