11- MẮT THÔN NỮ
Thôn nữ đầu tiên trong đời tôi là một chị hàng xóm.
Ngày ấy tôi còn bé, nhóc con, trong khi chị đã có ngực. Từ một cô bé, chị thành thôn nữ, chỉ qua đúng một đêm. Hôm trước chị còn cười ré lên đuổi nhau với tụi tôi. Hôm sau, kể từ buổi sớm khi tôi dậy cho trâu đi đái, thấy chị đứng bâng khuâng bên thành giếng, cười một mình, hát một mình, tay nâng trộm đôi bầu ngực, ngó nghiêng một cách hốt hoảng như sợ ai nom thấy... chị không chơi đùa với bọn tôi nữa. Tôi trở thành nhóc con của chị.
Cũng từ bấy sáng nào chị cũng xổ tóc, thích thú nhìn bóng mình dưới đáy giếng. Cũng từ bấy chị hay đỏ mặt, dậm chân lạch bạch khi tôi chế chị với một trai làng. Chị đuổi tôi, tóm áo kéo ghì vào lòng chị, hơi thở nóng hổi như nổi giận trong khi mắt chị long lanh:
- Từ giờ có chừa không?
- Em chừa...
Tôi không trêu, không chế, không khen chị xinh hóa ra lại làm chị buồn. Chị quay về với chị ở đáy giếng.
Một lần tôi bắt chước chị soi mình xuống giếng. Tôi thấy một mảng trời xanh hình tròn, in lên đó là hình tôi. Nhìn mãi tôi bắt gặp cặp mắt trong veo đăm chiêu nhìn lên từ đáy giếng. Không hiểu sao tôi tin đấy là mắt chị, mắt thôn nữ.
Chị đi lấy chồng còn tôi thì đi khỏi làng. Tôi đi qua hàng ngàn cặp mắt: trầm trồ thán phục, lạnh lùng, cười cợt, đắm đuối, tức giận, thèm muốn, khinh mạn... và tôi bị chẻ nhỏ thành một ngàn mảnh. Có lúc tôi chỉ còn là một chấm đen li ti. Tôi từng đặt chân vào những tòa nhà sang trọng, thấy mình ở bất cứ chỗ nào. Tại một nơi như thế, một lần tôi bỏ chạy vì bị vây bọc bởi các ma-nơ-canh với những cặp mắt cá, giống nhau như đúc, lạnh lẽo và vô hồn.
Tôi miên man đi tìm mắt thôn nữ. Trong một ngàn cô gái xanh, đỏ, tím, vàng... không có chị - thôn nữ của tôi. Ngày ấy chị luôn luôn sợ cái xinh đẹp của mình. Ngày ấy ra đường chị che kín mặt. Ngày ấy chị không dám soi gương, không dám cùng ăn cơm khi nhà có khách là đàn ông. Ngày ấy, trước khi về nhà chồng, chị thầm nói vào tai tôi:
“Nhóc con ơi, ngày mai chị thành người khác rồi...”
Tôi chạy về hỏi mẹ:
- Có phải ngày xưa mẹ cũng là thôn nữ?
Mẹ bảo:
- Một quãng thôi.
Tôi tiếc ngẩn ngơ. Thảo nào hôm nhà trai sang đón dâu, chị khóc tức tưởi.
Bây giờ thôn nữ ở đâu? Làng vẫn nghèo nhưng người đua nhau bắt chước làm dân phố.
Tôi ngẩn ngơ mò kim đáy giếng?
12- HƯƠNG CỎ MẬT
Hồi cô tôi là thiếu nữ - lúc đó tôi còn nhỏ - cô thường rủ tôi lên đê tìm cỏ mật. Tôi và cô mê mải đi dọc triền đê. Trong khi tôi phởn phơ, háo hức bao nhiêu thì cô tôi tư lự bấy nhiêu.
Chợt như có gì bùng cháy trên gương mặt cô. Ấy là khi phảng phất xa xôi trong gió chiều một mùi hương rất lạ, rất khó nắm bắt cứ như lan tỏa, lại cứ như dâng lên nhưng lại cũng có thể nghĩ nó lắng xuống từ trên trời. Trong bảng lảng hoàng hôn, hương thơm ngày một quyện, ngọt như có thể uống được, vị ngọt ướp vào không khí. Chỉ lát sau chúng tôi đã tìm thấy một búi cỏ mật. Cô tôi nhẹ nhàng bứng từng sợi, nâng niu, hà hít. Tôi nằm sấp hẳn mặt xuống đất để tận hưởng trong cảm giác nhẹ lâng lâng cái thứ hương thơm bí ẩn ấy.
Trở về, lần nào cũng vậy, cô tôi đặt cỏ lên gối.
Càng héo cỏ càng thơm, hương càng sâu. Cho đến khi sợi cỏ khô quắt, tưởng như chẳng còn tí nhựa sống nào, nhưng lạ thay, vẫn ngào ngạt hương. Cô tôi đem ép chúng vào những trang sổ.
Cô tôi xung phong đi bộ đội. Ngay lập tức cô phải vượt Trường Sơn sang Lào rồi lộn trở lại đánh nhau ở Khe Sanh. Cô viết thư về, giấy xé từ cuốn sổ có ép cỏ mật, vẫn phảng phất thứ hương thơm dai dẳng kia. Tôi đọc thư của cô thấy toàn bom đạn, chết chóc. Nhưng từ lá thư của cô lại tỏa ra thứ hương thơm của bình yên, của cuộc sống vĩnh cửu, của đất đai, mùa màng. Không hiểu sao tôi tin rằng, nhờ có thứ hương cỏ mật ấy mà không bao giờ cô tôi bị chết bởi sắt thép...
Những lá thư sau, sau nữa, trước khi đến địa chỉ là gia đình tôi, nó có thể đã lạc tới hàng trăm nơi. Nhưng tờ giấy ướp hương cỏ cho tôi yên tâm rằng, ở nơi nào đó cô vẫn hoàn toàn bình yên.
Giữa khi cuộc chiến đang độ ác liệt, có một người đàn ông từ chiến trường trở ra tìm đến gia đình tôi. Chú đưa một lá thư tay nhàu nát. Tôi vồ lấy; căng ra hà hít và reo lên: “Cô vẫn bình yên”.
Người lính ấy - sau này là chú rể tôi - mỉm cười, cũng một cách bí ẩn.
Hôm sau ông bảo tôi đưa lên đê: Ông đi tìm thứ cỏ phù trợ cho cô tôi.
Rồi đến lượt tôi thoát ly khỏi làng. Trong những kỷ niệm thường khiến tôi nhớ khôn nguôi thời bé thơ, có kỷ niệm với hương cỏ mật. Dường như nó thơm đến mức có thể níu giữ từng bước chân, bởi nó được chắt ra từ mỗi cay đắng đến tận cùng. Và, với tôi, quê hương là nơi nhận về những rủi ro, chôn chặt trong lòng, ủ thành nỗi ngọt ngào tặng cho những đứa con mà nó sinh ra.
Kỳ tiếp theo: CHỢ CHIỀU, MƯA DẦM
Ảnh 2: Tranh "Thôn nữ Bắc Kỳ" của Nam Sơn. Nguồn: Báo Dân Trí.
TẠ DUY ANH 10.11.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.