Có một điều khá trớ trêu trong chính trị Mỹ: Tổng thống không có tên trên lá phiếu, nhưng đôi khi lại là người bị chấm điểm nhiều nhất. Bầu cử giữa kỳ năm 2026 là một trường hợp như thế.
Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội. Với Trump, đây chẳng khác nào một cú tát chính trị giữa nhiệm kỳ. Ông vẫn ngồi trong Nhà Trắng, vẫn có chuyên cơ Air Force One, vẫn có micro để phát biểu và mạng xã hội để tuyên bố chiến thắng. Chỉ có điều, từ nay, mỗi khi muốn biến một ý tưởng thành chính sách, ông sẽ phải làm quen với một thứ rất khó chịu: Có người nói không.
Trump mất Quốc hội, nhưng chưa mất Nhà Trắng. Và đó mới là vấn đề.
Trong hệ thống chính trị Mỹ, Tổng thống có quyền lực rất lớn, nhưng không phải ông chủ tuyệt đối. Quốc hội kiểm soát ngân sách, giám sát chính quyền, tổ chức điều trần và có quyền ngăn chặn nhiều chương trình lập pháp. Khi cả hai viện nằm trong tay phe đối lập, hai năm cuối nhiệm kỳ của Trump có nguy cơ biến thành một cuộc đấu vật chính trị liên tục.
Những dự luật có thể bị chặn. Những quyết định gây tranh cãi có thể bị soi dưới kính hiển vi. Các bộ trưởng có thể phải giải trình nhiều hơn. Những hồ sơ mà Nhà Trắng muốn khép lại có thể bất ngờ được lôi ra ánh sáng. Không có lưỡng viện ủng hộ, tổng thống Mỹ thành vịt què.
Nói vui, Trump vẫn có thể ra lệnh, nhưng không còn dễ dàng bắt cả Washington vỗ tay theo nhịp.
Và thế giới không đứng ngoài cuộc vui ấy.
Ukraine có thể thở phào, nhưng chưa nên mở champagne
Một Quốc hội do Dân chủ kiểm soát có thể tạo thêm sức ép buộc chính quyền Trump giải trình về chính sách với Ukraine, Nga và NATO. Những quyết định liên quan đến viện trợ quân sự, ngân sách quốc phòng và an ninh châu Âu sẽ khó được thông qua mà không có tranh luận.
Moscow cũng phải tính toán lại. Điện Kremlin từng có thể hy vọng một Washington ít quan tâm đến Ukraine sẽ giúp Nga có thêm không gian chiến lược. Nay, hy vọng ấy có thể gặp thêm một vật cản mang tên Quốc hội Mỹ.
Tuy nhiên, đừng nhầm lẫn: Dân chủ thắng cử không đồng nghĩa Ukraine lập tức thắng chiến tranh. Chính trị Mỹ không phải máy ATM, cứ bỏ đúng lá phiếu là Kiev nhận được tiền.
Tuy nhiên, Zelenski đến thăm Nhà Trắng đỡ bị tổng thống lẫn phó tổng thống úp sọt như lần trước. Cử tri Mỹ đã nhắn hai ông hôm qua vì chả có quân bài nào, trên răng dưới…
Trung Quốc có lý do để mỉm cười, nhưng chưa chắc đã cười được lâu
Một nước Mỹ bị chia rẽ sẽ khiến Bắc Kinh có thêm cơ hội khai thác những bất đồng trong nội bộ Washington. Trump sẽ khó biến mọi tuyên bố về thuế quan, công nghệ và thương mại thành chính sách mà không gặp phản ứng.
Nhưng Bắc Kinh cũng hiểu rằng đối đầu Mỹ - Trung không phải sản phẩm độc quyền của Trump. Dân chủ có thể không thích cách Trump điều hành, nhưng họ cũng chẳng có ý định trao chìa khóa công nghệ và quyền lực kinh tế toàn cầu cho Trung Quốc.
Nói cách khác, Bắc Kinh có thể thích một Trump yếu thế, nhưng không nên ảo tưởng rằng một nước Mỹ do Dân chủ kiểm soát sẽ trở thành một nước Mỹ thân thiện hơn.
Châu Âu có thể bớt lo, nhưng vẫn phải tự mua bảo hiểm
NATO, Ukraine và quan hệ xuyên Đại Tây Dương sẽ được Quốc hội Mỹ giám sát chặt chẽ hơn. Nhưng một nhiệm kỳ Trump đã đủ để châu Âu hiểu rằng không thể xây dựng an ninh dài hạn dựa trên tâm trạng của một Tổng thống Mỹ.
Hôm nay Washington nói đồng minh phải tự lo. Ngày mai có thể nói khác. Hôm nay Mỹ cam kết, ngày mai có thể đòi mặc cả.
Đồng minh lâu năm mà còn phải chuẩn bị phương án B thì những lời hứa chiến lược nghe cũng bớt thiêng.
Còn Việt Nam?
Đây mới là phần đáng quan tâm. Một Quốc hội Dân chủ có thể tạo thêm áp lực giám sát chính sách thuế quan và thương mại của Trump. Nhưng không nên nghĩ rằng Dân chủ nắm quyền là hàng Việt Nam tự nhiên được hưởng ưu đãi.
Cả hai đảng đều quan tâm đến thâm hụt thương mại, chuỗi cung ứng và lợi ích kinh tế Mỹ. Việt Nam vẫn phải đối diện bài toán xuất siêu, xuất xứ hàng hóa và nguy cơ bị cuốn vào cạnh tranh Mỹ - Trung.
Điều thay đổi có thể không phải là đích đến của chính sách Mỹ, mà là cách Washington đi đến đó.
Và cuối cùng
Thất bại lớn nhất của Trump có lẽ không nằm ở số ghế Quốc hội bị mất. Nó nằm ở thông điệp mà cử tri Mỹ gửi ra thế giới: Quyền lực của Tổng thống không phải tấm séc trắng, và khẩu hiệu MAGA không phải lúc nào cũng đủ sức thuyết phục cử tri.
Trump từng muốn chứng minh rằng chỉ mình ông mới có thể làm nước Mỹ vĩ đại trở lại. Kết quả giữa kỳ lại đặt ra câu hỏi khó chịu hơn: Nếu ông thực sự đang làm nước Mỹ vĩ đại, tại sao cử tri lại trao Quốc hội cho phe đối lập?
Nước Mỹ chưa đổi Tổng thống. Nhưng Washington đã đổi người cầm cán cân quyền lực.
Với Trump, hai năm cuối nhiệm kỳ có thể sẽ dài như hai thế kỷ. Với thế giới, đó là lời nhắc rằng chính sách của một siêu cường không chỉ phụ thuộc vào một người đàn ông trong Nhà Trắng.
Cuộc bầu cử không có Trump trên lá phiếu, nhưng Trump vẫn là nhân vật chính. Chỉ khác một điều: lần này ông không được đóng vai người chiến thắng.
Xin chia buồn với MAGA. Nước Mỹ vẫn vĩ đại, chỉ có điều Quốc hội vừa quyết định rằng không nhất thiết phải vĩ đại theo cách của tổng thống Trump và MAGA.
HIỆU MINH 05.11.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.