Mai Quốc Ấn - Chưa làm chủ công nghệ?

“Làm chủ công nghệ” một khái niệm không có trong Luật 93/2025 (Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo).

Trong 21 khoản của điều 3 luật này, phần giải thích từ ngữ, không có bất kỳ khái niệm nào về “làm chủ công nghệ”.

Phần chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học công nghệ tại Quốc hội, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) chất vấn thẳng thắn:

-“Bộ trưởng nói hiện nay chúng ta làm chủ được công nghệ lõi liên quan đến UAV, robot. Vậy công nghệ lõi ở đây là gì? Công nghệ nghiên cứu vật liệu chúng ta làm được những gì?” Đại biểu đề nghị làm rõ định hướng nghiên cứu công nghệ lõi trong thời gian tới.

Câu hỏi “công nghệ lõi ở đây là gì?” của đại biểu Nguyễn Minh Tuấn rất hay. Vì khái niệm “công nghệ lõi” có trong khoản 3 Điều 3 Luật Công nghệ cao 2025: “Công nghệ lõi là công nghệ có tính nền tảng, quyết định đến việc hình thành, phát triển và làm chủ công nghệ cao, công nghệ chiến lược; quyết định đến tính năng, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm công nghệ cao, công nghệ chiến lược.”

Bộ trường Vũ Hải Quân trả lời chất vấn “Làm chủ công nghệ lõi là làm chủ một số công đoạn sản xuất”. Tôi không cho rằng Bộ trưởng câu trả lời này đúng về mặt ngữ nghĩa của câu hỏi của đại biểu.

Lấy ví dụ một chiếc xe có khoảng 500 linh kiện lắp ráp lại và Việt Nam làm được vỏ nhựa ốp nội thất, miếng ron gắn bảng số xe mà gọi là “công nghệ lõi” được dù nó vẫn nằm trong “một số công đoạn sản xuất” mà Bộ trưởng tuyên bố. Do Bộ trưởng Vũ Hải Quân không nói thêm “công đoạn sản xuất” cụ thể nào nên tôi càng không rõ mức giá trị “công nghệ lõi” và như thế thì không định lượng “làm chủ công nghệ” ra sao.

Vấn đề “làm chủ công nghệ” hiện nay có định lượng chưa rõ ràng. Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15, Luật Công nghệ cao số 133/2025/QH15 và Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 đã ban hành. Tôi tìm kỹ thì thấy khoản 3, Điều 7, Nghị định 260/2026/NĐ-CP có quy định cụ thể gồm:

a.1) Có ít nhất 01 đối tượng quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược được bảo hộ hoặc có ít nhất 01 bài báo khoa học được công bố trên tạp chí quốc tế có uy tín thuộc Danh mục tạp chí của cơ sở dữ liệu Web of Science hoặc Scopus

a.2) Làm chủ hoặc tạo ra công nghệ lõi

a.3) Làm chủ thiết kế, giải pháp hoặc quy trình công nghệ

Vì vậy tôi càng cho rằng “làm chủ công nghệ lõi là làm chủ một số công đoạn sản xuất” là một câu trả lời chưa có định lượng đảm bảo cho việc “làm chủ công nghệ”. Nó không kèm theo điều kiện mà khoản 3, điều 7? Nghị định 260/2026/NĐ-CP đưa ra. Ngày cả trong các nội dung này tôi nghĩ cần cụ thể hơn nữa.

Nhưng 6.600 tỉ đã được phê duyệt cho công nghệ chiến lược là có thật! Và thực trạng mà đại biểu Nguyễn Minh Tuấn nêu ra càng có thật: “Sắt, thép, nhôm, nhựa hiện nay đều phải nhập khẩu, chế tạo động cơ cũng nhập rồi lắp ráp, vậy chúng ta đang làm chủ gì? Nếu không nghiên cứu lĩnh vực công nghệ vật liệu thì làm sao phát triển bền vững được?”

Tôi chỉ có một thắc mắc: Nhà nước không đưa ra định lượng cụ thể làm chủ công nghệ thì làm sao đo lường hiệu quả tiền ngân sách đã chi ra?

Và không định lượng như trong câu trả lời của Bộ trưởng Vũ Hải Quân thì có thể những phiên chất vấn khác với những câu hỏi trăn trở cũng có thể sẽ còn những vấn đề chưa thể giải quyết như vừa nêu dù tiền thuế dân đã chi ra.

Xài thuế dân không nên/không thể cho những hoạt động không định lượng được bằng sản phẩm, bằng KPI như ông Tô Lâm, ông Lê Minh Hưng đã chỉ đạo. Xài thuế dân như vậy thì tôi e là không thỏa đáng.

Và chỉ xin lưu ý: Nhập hàng Tàu về dán nhãn Việt thì chắc chắn không sở hữu công nghệ lõi, càng không phải làm chủ công nghệ!

MAI QUỐC ẤN 14.11.2026