Trần Nhung - Vài kỷ niệm nhỏ về Quốc hội

 

Do nghề nghiệp, tôi được vào dự thính các kỳ họp Quốc hội từ năm 1974 đến năm 2012 kể cũng là dài, và lưu lại trong lòng nhiều kỷ niệm về các kỳ họp Quốc hội.

Ông Nguyễn Việt Dũng (1926-2018) là một Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội và Hội đồng Nhà nước (1981-1987) mà giới báo chí rất sợ vì sự nghiêm túc và cẩn thận, rất được Chủ tịch Ủy ban thường vụ Quốc hội Trường Chinh tin cậy. Các tin bài mà báo chí viết về các kỳ họp Quốc hội đều được ông đọc rất kỹ, phát hiện các sai sót từ thiếu dấu chấm dấu phẩy và đặc biệt là chữ Trường Chinh không có gạch nối.

Trước đó ông là Vụ trưởng Vụ Lễ tân Bộ Ngoại giao, vì thế phong cách nghi thức ngoại giao được áp dụng rất bài bản ở Quốc hội. Ví như phía sau phòng họp Quốc hội có một phòng rộng để các vị lãnh đạo vào nghỉ ngơi uống nước trong các giờ giải lao. Ấy thế nhưng ông vẫn quy định ghế này dành cho Tổng bí thư, ghế này dành cho Chủ tịch nước, ghế này để cho Chủ tịch Ủy ban thường vụ Quốc hội... Vị lãnh đạo nào vô tình ngồi vào các ghế này là bị ông sai nhân viên đến ghé tai nhắc để về ngồi đúng vị trí.

Tuy nghiêm khắc nhưng với giới báo chí ông rất tôn trọng, yêu cầu nhân viên văn phòng cung cấp tài liệu văn bản rất chu đáo ; và đều có dặn dò văn bản nào được dùng nguyên văn, văn bản nào chỉ được đưa tin vắn tắt. Ông có thói quen uống rượu nặng mà toàn là rượu ngoại. Một vài lần tôi được theo Đoàn Đại biểu của Quốc hội thăm các nước Ả Rập. Các cuộc chiêu đãi đều không được uống rượu mà chỉ uống nước suối hoặc Coca Cola. Thế nên sau chiêu đãi ông thường gọi một vài nhà báo biết uống rượu vào phòng ông uống một vài ly. Ông bảo chiêu đãi nhiều thịt cá mà không có rượu ăn nhạt mồm nuốt không vào.

Sau khi ông nghỉ hưu thì ông Vũ Mão (1937-2020) vốn là cán bộ Đoàn từ Quảng Ninh lên trung ương là Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, đã đem đến một luồng gió mới trẻ trung vào hoạt động trong Quốc hội. Ông là Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội lâu nhất (1987-2002) và có nhiều đóng góp xuất sắc, góp phần nâng cao uy tín và vì thế của Quốc hội.

Ông nói Quốc hội là cơ quan dân cử thì cần phải hoạt động cởi mở để dân biết mà bàn luận góp ý kiến nghị. Ở nhiều nước khi họp Nghị viện còn mở cửa cho dân đến xem các nghị sĩ thảo luận bàn bạc những gì. Thế nên các văn bản tài liệu họp Quốc hội, trừ một số cực ít là tài liệu bí mật, ông chỉ đạo văn phòng phát cho báo chí và tự do sử dụng công bố cho nhân dân biết. Lần đầu tiên ông đề nghị một số kỳ họp của Quốc hội được truyền hình phát thanh trực tiếp, khiến nhân dân rất vui mừng được chứng kiến không khí tại các kỳ họp Quốc hội như thế nào.

Ông lại còn cho một vài nhà báo vào phòng nghỉ ngơi của các vị lãnh đạo để có thể tự do phỏng vấn, hoặc nghe các vị lãnh đạo cấp cao nói chuyện vui. Tôi là một trong số những nhà báo có may mắn như vậy.

Anh C. nay đã mất phụ trách công tác truyền thông của Văn phòng Quốc, hội khi cà phê có lần nói với các nhà báo : « Các ông cứ tưởng công tác nhân sự là quan trọng và bí mật ghê gớm lắm. Thực ra đôi khi diễn ra rất đơn giản, xuất phát từ ý kiến của một vị lãnh đạo nào đó mà thôi. Không tin các anh chị cứ vào phòng giải lao nhà Quốc hội nghe các vị lãnh đạo cấp cao nói chuyện vui với nhau thì biết ».

Ghi nhớ lời anh nên tôi lặng lẽ quan sát và quả nhiên đúng như lời anh nói. Không ít lần các vị tứ trụ ngồi uống nước với nhau và nói cái cậu A cậu B cô C ... phát biểu có suy nghĩ sâu sắc và thực tế đấy chứ, nên bố trí làm lãnh đạo bộ này bộ khác. Hoặc anh H. am hiểu về lĩnh vực giao thông vận tải, sao không cho anh ta về lãnh đạo ngành giao thông vận tải nhỉ. Tôi ghi chép những câu nói vui trong giờ giải lao ấy và sau nhận ra những vị được nhắc tên đều được bổ nhiệm vào các cương vị lãnh đạo.

Điều kỳ lạ là trong một lần bỏ phiếu anh B. được Ban Tổ chức Trung ương giới thiệu làm Bộ trưởng Giao thông Vận tải, nhưng cuối cùng Quốc hội lại bầu anh H. vào vị trí này. Có lần tôi hỏi một Bộ trưởng vì sao anh được giao làm Bộ trưởng một bộ quan trọng như vậy, thì anh bảo mình cũng chả biết vì đang ở địa phương thì được gọi lên trung ương và giao làm Bộ trưởng.

Kể cũng lạ, trước đây công tác nhân sự có vẻ làm đơn giản không theo quy trình 5 bước 6 bước chặt chẽ như bây giờ , mà xem ra hầu hết cán bộ đều  hoàn thành nhiệm vụ được giao và hầu hết đều thanh liêm trong sạch.

Đại biểu Quốc hội của ta do cơ cấu, vì thế không ít người được giới thiệu và trúng cử Đại biểu Quốc hội nhưng bản thân không tha thiết và thiếu tâm đắc nhiệt tình với vị trí công tác là Đại biểu Quốc hội. Anh hùng lao động chăn bò Hồ Giáo là một trong những Đại biểu Quốc hội như thế. Có lần đang họp Quốc hội nghe tin mấy con bò Cuba ở Nông trường bò sữa Ba Vì bị ốm, thế là anh xin về chăm sóc bò mấy tuần liền.

Khi quay lại họp Quốc hội, anh mang cho tôi ba quả dứa rất ngon. Tôi bảo kỳ họp Quốc hội quan trọng thế sao anh lại xin về chăm sóc bò mà không dự họp. Anh bảo nghe tin bò bị ốm sốt ruột quá nên phải về chăm sóc, mình đến họp Quốc hội thì ngồi cho đủ ghế thôi, chứ nhiều vấn đề mình có biết gì đâu mà phát biểu.

Chuyện anh Hồ Giáo là Đại biểu Quốc hội tưởng như rất cá biệt, nhưng hình như bây giờ vẫn có những đại biểu Quốc hội đến ngồi cho đủ ghế.

Quốc hội là cơ quan lập pháp, mà kỳ này tất cả các luật sư ứng cử Đại biểu Quốc hội đều trượt cả... Chả lẽ Quốc hội chưa cần có luật sư tham gia làm luật hay sao.

Nhân ngày 17 tháng 10 họp Quốc hội nên nói vài chuyện vui xưa cũ như vậy thôi.

TRẦN NHUNG 17.10.2026