Dương Quốc Chính - Vibe code bằng AI

Mấy hôm rồi, mình thử lập trình add-in tự động hóa thiết kế cho phần mềm thiết kế của kiến trúc sư (Revit và AutoCAD). Nói chung khá dễ đối với mình, người mới chỉ học lập trình bằng Pascal từ hồi sinh viên đại học, mà hồi đó là lập trình chay, không có máy tính.

Add-in (plug in) mình lập trình qua AI nó dùng ngôn ngữ lập trình C# hay Python, mình chả quan tâm nó dùng cái gì, miễn cứ ra sản phẩm là được. Kết quả là hoan hỉ, nếu so sánh với một add-in khác khá đình đám (chắc không phải dùng AI vì từ 2022) thì nói chung các tính năng hoạt động ít nhất là tương đương hoặc tốt hơn.

Với số lượng tính năng chính cũng xấp xỉ add-in kia, mình mất 3-4 ngày để prompt và đồng hành cùng con Claude.

Tùy tính năng phức tạp hay đơn giản, mình phải prompt chỉnh lỗi, định hướng, gợi ý cho AI mất vài lần tới vài chục lần để tối ưu hóa dần. Hiện tại, hầu hết các công đoạn thiết kế phải thủ công (ít phải tư duy, tức là công việc họa viên) trong Revit mình có thể tự động hóa.

Chẳng hạn việc ghi kích thước chi tiết tự động hay tính năng mà lâu nay bọn mình hay bỏ qua là tạo lanh tô cửa cho tất cả các cửa có thể có lanh tô. Nó có thể co giãn, di chuyển, xóa kèm cửa. Còn nhiều cái khác nữa.

Nếu không có AI, mình phải học lập trình, hoặc mình phải mô tả yêu cầu cho kỹ sư phần mềm. Hai cách đều phức tạp. Cách 1 thì mình tự học được, như các món khác thôi, với các ngôn ngữ đơn giản. Nhưng cũng rất mất thời gian. Cách 2 cũng tốn công và tốn tiền. Bây giờ với AI, mọi việc trở nên quá dễ dàng.

Bây giờ ăn nhau là khả năng mô tả, giao nhiệm vụ và đồng hành cùng AI để sửa lỗi hay tối ưu hóa lệnh. Ví dụ với cái lanh tô tự động kia, mình phải mô tả thuật toán cho nó, nếu không rành chuyên môn xây dựng thì cũng không thể làm được. Thế là nhiều việc bao năm nay khiến kiến trúc sư bị ức chế có thể xử lý dễ dàng trong vài phút.

Lâu nay kiến trúc sư hay kỹ sư rất hay gặp tình huống nhận file AutoCAD mà bị thiếu font chữ tiếng Việt. Thế là phải đi tìm ốm. Nhưng tìm được rồi thì chỉ in ra được tiếng Việt chứ import vào Revit nó vẫn không hiển thị, do thằng này chỉ chơi font Unicode. Thế là mình làm cái add-in tự động chuyển toàn bộ font chữ, bảng mã text của 1 file CAD sang Unicode hết, bất kể font gốc là gì. Chạy quá êm, chưa tới 1 giây. Đây là vấn đề nhức nhối của kiến trúc sư kỹ sư chắc phải 20 năm nay.

Tất nhiên đổi font với bảng mã khác (từ VNI, TCVN3 qua Unicode) với Word hay Excel thì muỗi rồi. Trước đây mình viết dự án phải edit từ file Word cũ năm cha ba mẹ rất nhục vì nó có đủ các font chữ với bảng mã khác nhau!

Mình biết ba cái lặt vặt này là rất đơn giản với anh em lập trình viên pro. Nhưng với người dùng cuối thì cứ được việc là giá trị, đáng xuống tiền. Vì tăng tốc độ kiếm tiền được. Vấn đề nữa là tuy dễ nhưng chả ông lập trình viên nào nghĩ ra được nhu cầu của bọn mình, họ lại không có chuyên môn xây dựng thì cũng chả tối ưu hóa được như chính thằng đang làm nghề xây dựng tự tối ưu. Hay ngược lại, chắc 90 % kiến trúc sư chả nghĩ đến việc sẽ tự lập trình tối ưu hóa công việc.

Câu chuyện không chỉ có vậy. Vì làm được cái nhỏ tức là dần dần sẽ làm được cái to hơn, miễn là có đầu óc để có thể đồng hành với AI.

Ví dụ thế này, thiết kế phần mềm quản lý vận hành bệnh viện hay cửa hàng, siêu thị...sẽ khó hơn cái mình làm nhiều. Nhưng kỹ sư phần mềm làm hay người dùng (bác sĩ, quản lý shop) làm thì tốt hơn? Coder nói chung không thể rành công việc của bác sĩ nên làm phần mềm đó không chắc khó về kỹ thuật, nhưng khó về tính tối ưu cho ngành Y.

Như vậy, trong tương lai, kỹ sư phần mềm sẽ mất việc rất nhiều. Những việc kiểu như kể trên. Hoặc những việc kiểu culi coder nhận outsource từ Tây. Mình biết là các công ty phần mềm giờ sa thải nhân viên cấp thấp rất nhiều, do AI có thể làm thay.

Như vậy, với tương lai bất định do AI phát triển, chính ra ngành lập trình, công nghệ lại mất việc nhiều nhất, rủi ro nhất. Mà dường như ngành công nghệ chính là nơi mà AI thay thế con người hoàn hảo nhất, vì đó là công việc vốn dĩ có ít "tính người" nhất. Thế nhưng 2 năm qua, các cháu học sinh ùn ùn thi vào công nghệ thông tin. Nhưng liệu 5 năm tới, có việc mà làm không?

Theo mình, xu hướng của tương lai, khi AI quá phát triển, thì con người phải cần tư duy ở tầm cao hơn, liên ngành hơn, cũng để dễ đổi nghề hơn. Kiểu bác sĩ hay kiến trúc sư có tư duy logic tốt là tự lập trình được. Hay kỹ sư công nghệ thông tin có thẩm mỹ tốt là tự thiết kế nhà được, nhờ AI. Lúc đó các nghề nghiệp chuyên môn trở nên giao thoa dễ dàng. Nhưng kiến thức phải rộng mới kiểm soát được AI.

Trong tương lai, rồi ai cũng phải tự cày code cả thôi. Làm phần mềm để phục vụ cuộc sống của bản thân và gia đình luôn. Đại khái kiểu lập trình lên lịch sao cho các bạn gái của mình không thể gặp nhau, mua quà tặng gái sao cho không trùng lặp hay dựng con bot tự động nhắn tin cho gái mà không bị nhầm cô này với cô kia.

Trong tương lai gần, các phần mềm nhỏ, đơn giản sẽ do người dùng tự làm. Dân chuyên chỉ làm cái từ to đến rất to. Cũng như nghề mình, với thiết kế nhà đơn giản và nhỏ, chủ nhà tự thiết kế hoặc xin bản vẽ đâu đó. Kiến trúc sư chuyên chỉ có thể thiết kế dự án to hoặc nhỏ mà cần rất đẹp và sáng tạo. Bây giờ bắt đầu vậy rồi.

Đó là lý do tại sao mình vẫn bảo là lúc này cần giáo dục khai phóng hơn bao giờ hết. Vì giáo dục khai phóng chính là để con người có thể đa năng, mới tồn tại được trong kỷ nguyên AI vươn mình. Trong khi đó, chuồng bò đang chỉ đạo Bộ Giáo dục ngăn chặn giáo dục khai phóng!

DƯƠNG QUỐC CHÍNH 16.10.2026