Hoàng Quốc Dũng – Bạo loạn ở Pháp : Biểu tình, phá hoại và những kẻ đục nước béo cò

 

Trước tiên chúng ta phải hiểu rằng ở Pháp, biểu tình đã trở thành một nét văn hóa, một sinh hoạt hết sức bình thường của đời sống xã hội. Người Pháp xuống đường không chỉ để phản đối hay đòi hỏi quyền lợi, mà đôi khi còn coi như một cuộc dạo chơi tập thể.

Không khí nhiều cuộc biểu tình rất náo nhiệt, có âm nhạc, ca hát, nhảy múa, chẳng khác gì một ngày hội. Thời tiết cũng góp phần không nhỏ vào số người tham gia: trời nắng đẹp, người xuống đường thường đông hơn; trời mưa rét, nhiệt tình cách mạng đôi khi cũng giảm đi đáng kể. Vì thế, đừng vội nhìn vào số người biểu tình đông đảo mà kết luận rằng nước Pháp đang sụp đổ.

Nước Pháp lại đang trải qua những ngày đầy biến động. Những cuộc biểu tình bắt đầu từ sự bất mãn của học sinh về điều kiện học tập, thiếu giáo viên, thiếu phương tiện, rồi lan rộng sang các vấn đề đời sống, tiền lương, sức mua và chính sách xã hội.

Ngày 17/10/2026, hàng trăm nghìn người xuống đường trên khắp nước Pháp. Theo chính quyền, có khoảng 550.000 người tham gia, trong khi các nhà tổ chức đưa ra con số 800.000.

Nhưng điều đáng lo ngại không chỉ là quy mô biểu tình, mà là mức độ bạo lực và phá hoại đi kèm. Hàng loạt cửa hàng bị đập phá, cướp bóc, xe cộ bị đốt, cảnh sát bị tấn công, nhiều công trình công cộng bị phá hủy. Hơn một nghìn người bị bắt giữ, hàng trăm người bị thương.

Đặc biệt nghiêm trọng, những kẻ bạo loạn đã tấn công trực tiếp vào các biểu tượng của nền Cộng hòa Pháp. Tòa thị chính Limoges bị phóng hỏa, tòa thị chính Marseille và Lille bị xâm nhập, phá hoại.

Phản đối chính phủ là một quyền dân chủ. Nhưng tấn công các thiết chế của nền Cộng hòa, đốt phá tài sản chung và cướp bóc tài sản của người dân thì không còn là thực hiện quyền dân chủ nữa. Đó là những hành vi phạm pháp, cần phải bị lên án và trừng trị.

Vậy ai đang gây ra những cuộc bạo loạn ấy?

Trước hết, phải phân biệt rõ những người biểu tình ôn hòa với những kẻ gây bạo lực. Đại bộ phận người xuống đường là những người biểu tình ôn hòa. Nhưng trong xã hội Pháp từ lâu đã tồn tại những nhóm chuyên lợi dụng các cuộc biểu tình để gây rối, thường được gọi là les casseurs (kẻ đập phá).

Trong những năm gần đây, nổi bật là các nhóm cực tả (ultragauche) và bọn sử dụng phương thức hành động : Black Bloc. Chúng thường mặc đồ đen, che mặt, di chuyển thành nhóm, tìm cách đối đầu với cảnh sát, đập phá các cơ sở thương mại, tấn công các biểu tượng quyền lực nhà nước. Đặc biệt lần này chúng đã chuẩn bị trước các kế hoạch để tấn công và đốt phá một số tòa thị chính như Limoges và Marseille… Lực lượng cảnh sát quá mỏng và thiếu phương tiện để chống lại chúng.

 

Có thể nói, trong suốt mấy chục năm qua, nước Pháp đã vô tình nuôi dưỡng ngay trong lòng mình những phần tử mang tư tưởng thù địch với chính đất nước đã cưu mang họ.

Bên cạnh những nhóm cực đoan còn có những kẻ cơ hội, lợi dụng tình trạng hỗn loạn để cướp bóc. Đối với họ, biểu tình chỉ là cơ hội để hôi của.

Một yếu tố khác không thể bỏ qua là mạng xã hội. Những hình ảnh đốt phá, đối đầu với cảnh sát được lan truyền với tốc độ chóng mặt. Một số người trẻ có thể bị kích động, muốn tham gia để thể hiện mình, quay video rồi đưa lên TikTok và các mạng xã hội khác. Bạo lực có nguy cơ trở thành một thứ trò chơi nguy hiểm, trong đó người tham gia quên mất hậu quả thực sự đối với xã hội.

Nhưng lần này còn có một yếu tố chính trị đặc biệt quan trọng: Nước Pháp đang tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027.

Trong bối cảnh ấy, mọi bất mãn xã hội đều có thể trở thành công cụ tranh giành ảnh hưởng chính trị. Không thể loại trừ khả năng một số đảng phái và thế lực chính trị cố tình kích động, khoét sâu những bất mãn, thậm chí đổ thêm dầu vào lửa để làm tình hình thêm hỗn loạn, hòng “đục nước béo cò”, phục vụ những tham vọng chính trị của riêng mình.

Đặc biệt, những lực lượng chính trị cực đoan ở cả hai phía có thể tìm thấy lợi ích trong sự hỗn loạn. Một bên khai thác sự phẫn nộ chống chính quyền, bên kia khai thác nỗi sợ mất an ninh để thu hút cử tri.

Trước khi làn sóng biểu tình này xảy ra, đảng cực hữu RN (Tập hợp Quốc gia) đã phải hứng chịu một cú trời giáng khi chủ tịch đảng, Jordan Bardella, vướng vào những cáo buộc liên quan đến tư tưởng bài Do Thái cực đoan. Nhưng, đợt biểu tình này lại trở thành một ân huệ trời cho đối với RN, giúp đảng này khôi phục uy tín, gia tăng ảnh hưởng và củng cố cơ hội giành chính quyền trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới.

Khi bạo lực trở thành công cụ tranh giành quyền lực, người chịu thiệt hại trước chính là những người dân bình thường.

Và cũng cần đặt câu hỏi về trách nhiệm của nhà nước. Một nền dân chủ phải bảo đảm quyền biểu tình, quyền phản đối chính phủ và quyền tự do ngôn luận. Nhưng nền dân chủ ấy cũng phải đủ sức bảo vệ người dân, tài sản và các thiết chế của mình.

Có một nghịch lý ở nước Pháp khiến người nước ngoài không khỏi ngạc nhiên: Người dân luôn đòi hỏi nhiều hơn, trong khi khả năng tài chính quốc gia không cho phép, còn mức sống thực tế cũng không đến nỗi quá tồi tệ. Ai cũng muốn được hưởng nhiều hơn, nhưng lại không muốn chấp nhận bất kỳ sự hy sinh nào để có được điều đó.

Họ đòi tăng lương, tăng trợ cấp, cải thiện dịch vụ công, nhưng đồng thời lại muốn giảm thuế, giảm thâm hụt ngân sách và không muốn nợ công tiếp tục tăng. Muốn được nhiều hơn, đóng góp ít hơn mà lại không muốn vay nợ thêm. Tiền ở đâu ra? Người ta chê Pháp lè phè là không có sai.

Tuy nhiên, có một điều tôi muốn nhấn mạnh. Nước Pháp không phải là một quốc gia đang trên bờ vực sụp đổ như một số người vẫn cố tình mô tả. Tôi đã sống ở Pháp nhiều thập niên, chứng kiến không biết bao nhiêu cuộc đình công, biểu tình, khủng hoảng chính trị và cả những cuộc bạo loạn nghiêm trọng.

Nước Pháp có nhiều khuyết điểm, có những mâu thuẫn xã hội sâu sắc, nhưng cũng có những thiết chế dân chủ, một nền pháp quyền, một xã hội dân sự và những cơ chế cho phép người dân đấu tranh để thay đổi chính sách và chính quyền.

Trong bài viết cách đây vài năm, tôi đã so sánh sự ổn định của các nền dân chủ với khái niệm cân bằng bền trong vật lý, giống như dao động của quả lắc đồng hồ. Ngược lại, một người đi trên dây đang ở trạng thái cân bằng không bền. Chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể khiến người ấy ngã xuống.

Đó là hình ảnh tôi dùng để so sánh các nền dân chủ với những chế độ độc tài, nơi quyền lực tập trung vào một người hoặc một nhóm nhỏ. Ở đó chỉ cần một biến động nhỏ là đã có thê có thay đổi lớn.

Một số người ủng hộ Putin và các chế độ độc tài có thể lại nhân dịp này để chế giễu nền dân chủ Pháp. Đúng là bạo loạn có thể là mặt trái của những cuộc biểu tình, nhưng quyền biểu tình chính là một trong những quyền tự do căn bản của người dân. Họ có quyền xuống đường, phản đối chính phủ, chỉ trích tổng thống, thậm chí đòi thay đổi chính quyền mà không phải vì thế mà bị bỏ tù.

Muốn nói gì thì nói nó cũng hơn hẳn một chế độ độc tài bắt người dân phải “câm mồm”.

Chỉ có những kẻ ngu xuẩn mới đi cổ vũ cho một chế độ bắt người dân phải câm mồm, rồi lại lấy chính quyền tự do biểu tình của các nền dân chủ để chế giễu nền dân chủ ấy. Thật là một nghịch lý vừa đáng buồn, vừa nực cười

Qua đây, tôi cũng xin chân thành cảm ơn những người bạn đã hỏi thăm và lo lắng cho chúng tôi. Các bạn cứ yên tâm. Chỗ nào loạn thì vẫn loạn, còn ở những nơi khác, cuộc sống vẫn diễn ra bình thường. Nước Pháp vẫn là nước Pháp, người dân vẫn đi làm, đi chơi, uống cà phê và... chuẩn bị cho những cuộc biểu tình tiếp theo.

HOÀNG QUỐC DŨNG 19.10.2026