Dương Phong - Đừng bắt trẻ 7 tuổi trả lời bằng ngôn ngữ của người lớn

 

Một đứa trẻ 7 tuổi được mời góp ý dự luật, nhưng ngay câu đầu đã gặp định nghĩa mô là tập hợp các tế bào biệt hóa. Đến câu 4, em phải đọc về chết não, chết tuần hoàn rồi chọn giữa hai phương án lấy mô, bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi.

Người soạn phiếu cần chịu trách nhiệm về mức độ phù hợp của cách hỏi ấy.

Mẫu số 02 do Sở Y tế Đồng Nai công bố ghi đối tượng từ 7 đến dưới 18 tuổi. Phần thông tin có ô tiểu học. Phiếu yêu cầu người tham gia đánh giá những quy định về hiến mô lúc còn sống, đăng ký hiến và vai trò của người đại diện. Cùng một văn bản được đưa tới nhóm tuổi chênh nhau tới 10 năm phát triển.

Lắng nghe trẻ về chính sách tác động đến các em là cần thiết. Nhưng quyền tham gia đòi hỏi người tổ chức phải giúp trẻ hiểu nội dung được hỏi. Một dấu tích đồng ý có giá trị tới đâu nếu em đọc hết đoạn văn mà vẫn cần người lớn diễn giải từng khái niệm.

Đáng bàn là phần dẫn trước các phương án. Phiếu nhấn mạnh nhu cầu ghép tạng của bệnh nhi, khả năng cứu sống những trẻ khác và hiệu quả ghép. Những mục tiêu nhân đạo ấy cần được trình bày cùng quyền từ chối, các giới hạn bảo vệ người hiến và nguy cơ chịu sức ép từ người thân. Trẻ cần được biết rằng bày tỏ băn khoăn chẳng làm mình trở thành người ích kỷ.

Ngày 22-10, đại diện đơn vị soạn thảo giải thích rằng việc phối hợp tại trường học dành cho học sinh THCS trở lên; nhóm từ 7 tuổi được tiếp cận qua cơ sở y tế và cần có người hướng dẫn. Giải thích ấy xác định phạm vi triển khai, còn chất lượng phiếu vẫn cần được xem xét riêng.

Người lớn hướng dẫn có thể giúp trẻ hiểu, cũng có thể vô tình dẫn trẻ tới đáp án mình mong muốn. Với nội dung liên quan việc giúp cha mẹ, anh chị em đang bệnh nặng, sự phụ thuộc tình cảm càng cần được tính tới. Người tổ chức phải bảo đảm em được nói chưa hiểu, chưa muốn trả lời hoặc dừng tham gia.

Các thuật ngữ y khoa cần chính xác, song cách tiếp cận trẻ phải vừa sức. Nỗi lo của phụ huynh đáng được tiếp nhận bằng việc rà soát phiếu, thử trước với từng nhóm tuổi và công khai phương pháp giải thích. Trách nhiệm đó thuộc đơn vị tổ chức.

Kết quả khảo sát cũng cần phân nhóm tuổi, ghi cách hỗ trợ và mức độ hiểu nội dung. Gộp dấu tích của trẻ 7 tuổi với ý kiến người 17 tuổi sẽ che khuất chất lượng tham vấn. Một em có thể trả lời rất ngoan, nhưng người làm chính sách cần biết em đã hiểu gì trước lúc chọn.

DƯƠNG PHONG 23.10.2026