Dương Quốc Chính – Homeschool và sự « nguy hiểm » của nó

 

Vụ thầy Tư và trường Prinberk ngày càng trở nên kịch tích, hứa hẹn nhiều yếu tố bất ngờ. Khi Công an Đà Nẵng tìm bị hại cho vụ này, thì chưa thấy bị hại xuất hiện trên mạng xã hội, mà ngược lại, thấy cựu học sinh của trường xuất hiện để tri ân thầy! Giờ này thấy tầm 4-5 bạn rồi. Có thể sắp tới có làn sóng tri ân thì rất chi là hài hước.

Bằng các biện pháp nghiệp vụ, "cơ quan an ninh điều tra của OpenAI" đã cử đồng chí ChatGPT lục lọi hồ sơ ở Mỹ cho ra một kết quả rất dài, có căn cứ web đàng hoàng. Vì dài quá nên tóm lại như sau:

Về sự tồn tại của Prinberk: Có bằng chứng đáng tin cậy về pháp nhân Mỹ từ năm 2018 và hoạt động giáo dục mang tên Prinberk tại Việt Nam ít nhất từ 2022. Nhưng chưa chứng minh được tư cách đăng ký trường tư California của Prinberk trong giai đoạn 2018–2023.

Về tính hợp pháp: Không có accreditation (kiểm định chất lượng và công nhận đạt chuẩn bởi một tổ chức có thẩm quyền), hay quyền cấp I-20 (Form I-20, là giấy chứng nhận đủ điều kiện theo học dành cho sinh viên quốc tế, do trường học tại Mỹ cấp để sinh viên có thể xin visa du học diện F-1 hoặc M-1), không tự động khiến trường tư ở California bất hợp pháp.

Tuy nhiên, việc trường tổ chức dạy chương trình phổ thông toàn thời gian tại Đà Nẵng khi chỉ có giấy phép trung tâm ngoại ngữ vẫn là vấn đề pháp lý (với luật Việt Nam), độc lập với tư cách của trường bên Mỹ.

Về bằng cấp và sinh viên tốt nghiệp: Trường hợp Khánh Linh cho thấy có lời chứng cụ thể về việc sử dụng học bạ Prinberk để nhập học Georgia State University. Nhưng chưa có đủ tài liệu để xác định nhà trường tiếp nhận hồ sơ theo diện nào và có công nhận Prinberk như một trường được kiểm định hay không.

Riêng quốc tịch Hoa Kỳ của ông Trương Văn Thiên Tư, chưa tìm thêm được giấy tờ công vụ xác nhận trực tiếp. Thông tin báo chí trước đó vẫn là chứng cứ gián tiếp, chưa đủ kết luận chắc chắn 100 % ông có quốc tịch Mỹ, nhưng khả năng lớn.

Điều tôi muốn nhấn mạnh nhất: Vụ án không nên được đánh giá chỉ bằng câu hỏi Prinberk có tên trong danh bạ California hay không.

Muốn xác định có hành vi gian dối để chiếm đoạt tài sản hay không, phải đối chiếu chính xác nội dung cam kết với phụ huynh, những gì tổ chức có thể thực hiện vào từng thời điểm, hồ sơ học tập thực tế và thiệt hại phát sinh. Đó là những vấn đề cần chứng cứ riêng và kết luận của cơ quan xét xử.

Trước mắt, có thể thấy rằng trường Prinberk đào tạo dạng Homeschool (giáo dục tại nhà, không theo chương trình giáo dục quốc gia) theo chuẩn Mỹ. Học sinh tốt nghiệp tại đây đang học tiếp tại nhiều trường đại học nước ngoài, đã thấy có ở Mỹ, Thái...nơi mà công nhận giáo dục kiểu homeschool.

Việc thầy Tư có phạm pháp hay không, chỉ vi phạm hành chính hay tội hình sự, thì cơ quan an ninh điều tra Đà Nẵng sẽ phải chứng minh. Mình đang rất hóng các bị hại của thầy Tư lên tiếng tố cáo lừa đảo để rộng đường dư luận.

Mấy tháng trước, ở TPHCM cũng có một vụ lên báo, cũng là nơi đào tạo homeschool bị cho là có cơ sở vật chất tồi tàn, đại khái là đào tạo chui. Bây giờ tới vụ này ở Đà Nẵng.

Điều này không thể không khiến mình dự đoán rằng mô hình giáo dục này hiện đang bị cơ quan an ninh soi và tìm cách ngăn chặn. Nhất là khi quy định mới "Đi học là nghĩa vụ bắt buộc", mà homeschool sẽ khiến học sinh bỏ không học phổ thông chính thống (đủ các hệ).

Nếu mô hình đào tạo này nở rộ sẽ cho thấy sự bất mãn của một bộ phận phụ huynh học sinh, không tin tưởng vào giáo dục chính thống các cấp mà chủ yếu sẽ là cấp đại học. Học sinh học hệ này không thể và không cần học đại học trong nước. Do đó sẽ có một bộ phận người Việt sẽ hoàn toàn đào thoát khỏi giáo dục chính thống, triệt tiêu khả năng tuyên truyền thông qua giáo dục, trong khi sinh viên kiểu này vẫn có thể quay lại Việt Nam làm việc (đi hẳn thì đã an toàn!).

Có lẽ vì nhìn thấy sự nguy hiểm đó, nên cơ quan an ninh mới mạnh tay với những trường hợp này chăng?

Nhưng nên có góc nhìn hai chiều để đánh giá. Nếu tình trạng này quá phổ biến, thì ngành giáo dục, tuyên giáo...cũng phải xem lại chương trình đào tạo. Điều gì khiến người ta phải "tị nạn giáo dục" tại chỗ? Thay vì lùa các chuồng ra tấn công mô hình giáo dục này.

Trên thực tế, rất nhiều gia đình chưa dám mạnh dạn cho con học kiểu homeschool nhưng vẫn học trá hình dạng đó ở các trường tư chính thống. Khi họ xác định cho con đi du học thì chỉ học đại khái các môn học chính thống, học thêm bên ngoài là chính. Tức là học chính khóa chỉ là phụ, thậm chí không cần thi tốt nghiệp trung học phổ thông, không cần học đại học Việt Nam. Đó bản chất cũng là đang từ chối giáo dục chính thống một cách không chính thức mà thôi.

Ngay cả ở một số trường chuyên ở các đô thị lớn, vẫn có những học sinh học cho nó có, để chờ du học thôi! Phụ huynh chọn cho con mô hình homeschool là cố tình chọn mô hình tự do giáo dục, không muốn con phải học một số môn họ cho là không cần thiết, không phù hợp.

Tiên trách kỷ, hậu trách nhân, mình phải ăn ở thế nào thì người ta mới thế chứ!

DƯƠNG QUỐC CHÍNH 04.11.2026