Phúc Lai - Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler, ngày 14/10/2026

 

1. Hiện nay có một số dự báo có vẻ đã thành sự thật, chẳng hạn việc đặc phái viên buôn đất của Trump dọa cắt thông tin tình báo cung cấp cho Ukraine, đêm qua đã có tin là cắt rồi.

Tôi có nhận được câu hỏi: Nghiêm trọng với Ukraine không? Quá nghiêm trọng ấy chứ, nhưng không chết. Dọa bao nhiêu lần, Zelenskyy đều mềm mỏng để được cung cấp tiếp, điều đó không có nghĩa là cứ phụ thuộc mãi.

Cả Ukraine và Nga đều chạy đua về vấn đề này, thậm chí Ukraine còn bắn phá cơ sở tên lửa vũ trụ của Nga để triệt phá khả năng đưa vệ tinh lên quỹ đạo. Mặt khác, Ukraine triển khai cùng châu Âu các hệ thống mới như OneWeb với gì gì đó, chưa đủ thay thế nhưng dần dần cũng đáp ứng được...

Việc cắt thông tin tình báo, đại khái có mấy loại.

Loại thứ nhất, quyền sử dụng Starlink, cái này phụ thuộc Musk. Tất nhiên Nhà nước Hoa Kỳ có thể gây sức ép để cắt, nhưng nhìn chung thì ít khả năng vì Ukraine đã thỏa thuận và trả tiền trước. Hệ thống này bản thân nó không phải là hệ thống vệ tinh do thám kiểu lắp camera độ phân giải cao lên đó để ngó xuống, nhưng nó có các tính năng rất đặc biệt mà hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu quân sự.

Chẳng hạn như: (1) Starshield là dự án mật ký hợp đồng trực tiếp giữa SpaceX với Bộ Quốc phòng Mỹ và Văn phòng Trinh sát Quốc gia NRO, họ cho Ukraine thông tin gì thì được thông tin ấy. Hoặc (2) chức năng quan trắc định vị thay thế GPS như một hệ thống dự phòng. Và (3) tính năng rất quan trọng là radar thụ động dùng sóng Starlink, đây chính là ứng dụng nặng ký nhất mà bên nào có hợp đồng với Musk, bên đó thắng thế. Cuối cùng là (4) kênh truyền tải dữ liệu thời gian thực.

Loại thứ hai, quyền sử dụng dữ liệu quan trắc vệ tinh quân sự tầm cao để phát hiện tên lửa đạn đạo, hành trình: Đằng nào cũng không có đạn Patriot, có hay không có cái này thì cũng chẳng làm gì được khi không có đạn. Còn để phát hiện các đoàn tàu quân sự tận Viễn Đông, chắc nhờ anh em du kích.

Loại thứ ba, thông tin tình báo từ người trần mắt thịt: CIA, MI-6... Riêng lĩnh vực này có thể cắt, nhưng có thể cũng không cắt hẳn vì CIA có cơ chế chia sẻ riêng với các nước đã có thỏa thuận. Nếu CIA cắt quan hệ với bất cứ đối tác nào thì cũng không được chia sẻ tin tức từ họ, vì vậy họ sẽ tuân theo thỏa thuận có sẵn, không bị ảnh hưởng nhiều bởi quyết định của bọn buôn đất trong Nhà Trắng.

Thậm chí nếu CIA ngừng quan hệ với cơ quan tình báo Ukraine, có thể dẫn đến sự bất hợp tác ở một mức độ nào đó của các cơ quan tình báo đồng minh NATO vì nó làm suy yếu liên minh, nên gần như việc này không xảy ra. Tuy nhiên không nên mặc định là các cơ quan tình báo dù có thỏa thuận, sẽ mặc nhiên chia sẻ tất cả những gì họ biết. Không bao giờ có chuyện đó.

Vậy có việc cắt thông tin tình báo như một số người tung tin đêm qua không?

Thứ nhất. Không cần chờ bọn buôn đất dọa, Ukraine đã không nhận được cảnh báo trước về đợt tên lửa đạn đạo gần đây, cho thấy thái độ của chính quyền Trump đã thay đổi rất rõ, chứ không phải đến đầu tháng Mười này. Chính việc này đã gây ra thương vong nặng cho dân thường Ukraine vì những đợt không kích của Nga.

Thứ hai. Tôi kiểm tra tin mới nhất mà các hãng tin lớn đang đăng. Có một chi tiết quan trọng: đến ngày 13 – 14/10, chưa thể khẳng định Mỹ đã chính thức chấm dứt toàn bộ chia sẻ tình báo với Ukraine. Reuters ngày 13/10 dẫn lời Trump nói Mỹ vẫn chia sẻ tình báo với Kyiv. Nhưng cùng lúc, Zelenskyy nói Ukraine không nhận được cảnh báo trước từ các đối tác phương Tây về đợt phóng tên lửa đạn đạo vào Kyiv. Reuters cũng nhắc lại chuyện thằng phái viên buôn đất nào đó từng đe dọa cắt chia sẻ tình báo và bán vũ khí nếu Ukraine không dừng đánh các nhà máy lọc dầu Nga.

Vì vậy, có dấu hiệu đáng lo ngại về việc một số luồng thông tin hoặc cơ chế cảnh báo không hoạt động như Ukraine mong đợi, nhưng chưa đủ bằng chứng công khai để kết luận đó chắc chắn là một lệnh cắt toàn diện đã được thi hành. Nguồn

Như vậy trước những hô hoán của một số người theo chủ nghĩa bi quan, cần xác định rõ các tầng bậc khả năng:

(1) Nếu nói cắt sạch sẽ, toàn bộ, không còn gì... chuyện này sẽ gây hậu quả rất nặng, nhưng chưa có bằng chứng xác thực (2) Cắt một số loại dữ liệu hoặc giới hạn chia sẻ, đây là khả năng hoàn toàn có thể xảy ra (chỉ một phần dữ liệu bị thiếu hụt, không được cung cấp cũng tạo ra khoảng trống lớn) – tôi cho rằng khía cạnh này dễ xảy ra nhất. Và (3) Chậm trễ, thay đổi quy trình hoặc trục trặc kỹ thuật khiến Ukraine mất cảnh báo trong một thời điểm nào đó, khả năng này giống mất cảnh báo tên lửa trong vụ việc vừa qua mà Zelenskyy đề cập.

2. Vậy Ukraine đã làm gì để từng bước tự chủ công nghệ quan trắc chiến trường – điều khiển?

+ Phát triển số lượng nhiều các thiết bị đầu cuối tức radar thụ động với ăng-ten quét mảng pha và hệ thống cảm biến vô tuyến siêu nhạy. Đi kèm với chúng là phần cứng và thuật toán xử lý tín hiệu mạnh mẽ và chính xác, vì vệ tinh Starlink ở quỹ đạo thấp bay rất nhanh.

+ Đức và Pháp cùng vài nước châu Âu khác đã tài trợ và đưa vào sử dụng hàng nghìn thiết bị đầu cuối của mạng Eutelsat OneWeb tại Ukraine. Dù độ phủ và số lượng thiết bị chưa thể bì kịp quy mô hàng chục nghìn trạm Starlink, OneWeb đã tạo ra một đường truyền dự phòng chiến lược, chống nhiễu tốt và không chịu sự kiểm soát của Washington hay Musk.

Vì vậy nhìn chung đến cuối 2026, Ukraine không bị thiệt hại quá nhiều về cấp độ chiến thuật.

Các tập đoàn châu Âu (như chùm vệ tinh radar khẩu độ tổng hợp SAR của ICEYE do quỹ viện trợ Ukraine mua đứt, các ảnh vệ tinh quang học độ phân giải cao của Pháp/Đức) đã cung cấp cho Ukraine năng lực trinh sát mục tiêu độc lập cả ngày lẫn đêm. Nếu quý vị nào còn nhớ, trước đây tôi đã viết về hệ thống phần mềm tác chiến nội địa “Delta” của Quân đội Ukraine. Nó tích hợp dữ liệu trinh sát từ hàng nghìn UAV trinh sát tầm xa tự chế, mạng lưới trinh sát mặt đất và báo cáo tình báo nguồn mở vào một hệ thống bản đồ số duy nhất.

Hệ thống này cho phép họ tự lập danh sách mục tiêu từ kho đạn ở gần đến tầm trung như các sân bay, đến tầm xa là các nhà máy lọc dầu Nga mà tuyệt đối không phụ thuộc thông tin chỉ thị mục tiêu từ Lầu Năm Góc. Chính vì thế, các chiến dịch tập kích nhà máy lọc dầu hay hệ thống chiến tranh điện tử, giàn radar, kho tàng hay căn cứ không quân của Nga thời gian qua chủ yếu dựa vào dòng UAV tầm xa và tên lửa do chính Ukraine phát triển, để chúng bay đến đích là sự kết hợp đủ thứ từ dẫn đường quang học, quán tính, con quay hồi chuyển gì gì đó tích hợp AI... đấy chứ có phải chỉ GPS với vệ tinh quan trắc Hoa Kỳ không thôi đâu.

Tuy nhiên kể cả có cắt ráo thì cũng chỉ vài tuần, sau bầu cử Trump thành vịt què thì lại mở lại, tất.

Có câu hỏi: Nếu Ukraine dùng Starlink làm radar thụ động, vậy Nga có dùng lậu được tính năng này không? “Về nguyên tắc là có thể, nhưng rất khó” – một kỹ sư điện tử nói với tôi như vậy. Hệ thống của Musk dùng ăng-ten mảng pha quét điện tử để hướng các chùm sóng hẹp thẳng vào các trạm mặt đất đang hoạt động chứ không phát lung tung. Khi không có trạm mặt đất hợp pháp nhận dữ liệu, vệ tinh sẽ không chiếu chùm sóng năng lượng cao xuống khu vực đó.

Vì vậy trừ phi hack được theo cách cực kỳ ngoạn mục, về nguyên tắc Nga không thể “thu lậu sóng phản xạ” ở một nơi mà vệ tinh không phát sóng xuống. Theo tôi hiểu là khi họ phát hiện ra trạm thu lậu thì thuật toán có thể tự động cắt thế nào đó, nhưng nhìn chung là dùng kiểu chập chờn thì không đáp ứng được nhu cầu quân sự. Vì vậy Nga cũng đã rất nỗ lực để phát triển một hệ thống Starlink phiên bản Nga của riêng mình, nhưng vừa rồi Ukraine tập kích cơ sở sản xuất tên lửa vũ trụ, sẽ làm gián đoạn kế hoạch này của Nga lâu lâu đấy.

3. Nhận xét và kết luận

Điều tôi nhận thấy xung quanh hành vi láo toét của Trump cuối tuần trước, là các báo phương Tây mô tả như một chuyện làm cho Ukraine nguy ngập đến nơi. Đến khi đọc kỹ, thấy về bản chất họ tập trung vào mổ xẻ, phân tích tính tai hại của hành động của Trump. Theo tôi là trò này có tác dụng đánh vào uy tín của ông ta trước bầu cử, chứ ai dại gì phân tích tính vô nghĩa của hành động đó. Bây giờ chúng ta điểm qua 1 số điểm chủ yếu nhé:

MỘT: Mục tiêu hạ giá diesel trên thị trường Mỹ. Trong bài viết trước tôi đã phân tích, cần có một lượng dầu mà Nga phải dừng mọi hoạt động liên quan đến diesel trong 3 tháng để cung cấp cho Mỹ:

Trích Nếu nhân 100.000 tấn với 90 ngày, Mỹ sẽ cần nhập 9 triệu tấn dầu diesel chỉ trong 3 tháng. Con số này tương đương 67 triệu thùng diesel thành phẩm. Và cũng là đồng nghĩa với việc trong 3 tháng đó, Nga nhường toàn bộ dầu diesel, không chạy xe tải, không chạy Santa Fe máy dầu, không chạy tàu hỏa... cả không đánh nhau trên chiến trường. Chỉ để cứu Trump.

HAI. Có người nói, Trump muốn nới lỏng trừng phạt để đổi lấy nhượng bộ từ Putler. Đương nhiên là không bao giờ có, nếu có thì do Trump tưởng như vậy. Tôi thì chưa bao giờ cho rằng “Trump cũng tưởng như vậy”, ngược lại ông ta muốn cùng Putler gây sức ép lên Ukraine càng mạnh càng tốt, để Zelenskyy mất chức và Ukraine đầu hàng, đó mới là mục tiêu của cặp Putler-Trump.

BA Như vậy từ điểm HAI trên đây, ta thấy điểm BA này có lý, nhưng vì gặp trở ngại nên với những kẻ đầu óc giản đơn đến thô thiển như Trump, ông ta sẽ quy về cho Zelenskyy là thủ phạm. Thực tế, đây là ý chí của nhân dân Ukraine.

BỐN. Do phân tích ở MỘT, lượng dầu diesel nếu có nhập khẩu được từ Nga về cũng không có tác động được gì lên giá dầu của thị trường, vì vậy thậm chí trò này của Trump còn phản tác dụng vì vấp phải sự phản đối của các nghị sĩ diều hâu ở cả hai Đảng.

Chắp nối các sự kiện với nhau: Từ việc Trump đột ngột chuyển sang đòi Ukraine phải “bầu Tổng thống mới thay thế Zelenskyy” ngay sau khi Zelenskyy công khai chỉ trích thương vụ dầu diesel, rồi không hề có ý định dừng lại, tẩn tiếp hai nhà máy lọc dầu sâu trong nội địa Nga. Cho thấy cuộc khủng hoảng quyền lực lộ ra ở hai nơi trên thế giới, (chính xác là ở hai Nhà Trắng, Hoa-thịnh-đốn và Mục-tư-khoa) rất rõ.

Hôm qua có anh bạn hỏi khi đọc tin ông Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine phát biểu: Chỉ có người dân Ukraine mới quyết định được về chế độ lãnh đạo của mình – phát biểu như vậy là có cơ sở, tính toán nay chỉ là cay cú Trump mới bật lại? Tôi trả lời: Cay cú Trump thì chắc chắn là từ đầu rồi, nhưng vẫn phải mềm mỏng; còn “sao bây giờ bật lại” thì lại cần đặt tất cả vào cùng một mạch.

Không khó để thấy được, cả Putler và Trump cùng bế tắc, và gần như chắc chắn Putler đang nắm được gì đó của Trump – điều mà đang có nhà phân tích cho rằng Trump nhận quà hối lộ... Thậm chí những gì Trump đang làm phục vụ cho lợi ích của Putler còn củng cố giả thuyết rằng “có những chứng cứ mà Nga nắm được, nếu tung ra Trump có thể bị nguy hiểm ghê gớm, ví dụ bị kết tội phản quốc ngay lập tức”.

Tất cả đều nói lên một tình thế duy nhất: cả Putler và Trump, đều bế tắc.

Đêm qua một kho nhiên liệu lớn ở Valuyki của Nga bị đốt – đây là kho trực tiếp bơm nhiên liệu vào chiến trường. Hôm trước thì có tin cầu đường sắt trên sông Đông thuộc vùng Rostov bị đánh gãy.

Dự báo khí hậu năm nay ở Ukraine và tây Nga nói chung là ấm, có nền nhiệt cao hơn mọi năm khoảng 1 đến 2 độ C. Không khí ẩm Đại Tây Dương sẽ khiến cho... nồm hơn, thực chất là với nền nhiệt khoảng 0 độ, sẽ rất khó chịu, còn cảm thấy lạnh hơn so với nhiệt độ thấp mà khô nhiều.

Vì vậy tháng Mười một, Mười hai sẽ là giai đoạn nhu cầu sưởi trên chiến trường gia tăng, đến tháng Giêng lạnh sâu sẽ là đỉnh điểm. Như vậy chiến trường năm nay sẽ ít tuyết, mặt đất ít đóng băng mà có thể có nhiều bùn, hạn chế các hoạt động cơ giới. Việc vận tải đến các đơn vị tiền tuyến sẽ rất khó khăn, chưa nói đến việc Nga sẽ thiếu nhiên liệu diesel để sưởi cho quân đội trên chiến trường vào mùa đông, có mà chết rét hết, hoặc không chết rét thì cũng chỉ ngồi yên chẳng tấn công, phòng thủ gì được.

Có lẽ ý thức được rất rõ việc này nên giới quân sự Nga đặt mục tiêu phải thắng được về mặt chính trị trong cuộc chiến tranh này trước khi lạnh đỉnh điểm, vì với tình trạng hậu cần năm nay, khả năng Nga vỡ trận là đặc biệt cao – nhìn diễn biến AFU liên tục đẩy lùi quân Nga trên mặt trận thì rõ. Mặt khác Putler tiếp tục đòn gió bằng cách nói về khả năng chiếm Donbas sau 18 tháng nữa – điều chưa bao giờ xảy ra, vì hắn ta thường đưa một deadline hợp lý hơn rất nhiều, chẳng hạn nếu vào đầu tháng Mười thì sẽ yêu cầu chiếm Donbas vào 15/02 năm sau. Giọng điệu này giống việc hắn muốn dọa về khả năng kéo dài chiến tranh nhiều hơn là một thắng lợi giòn giã nhìn thấy được.   

Như vậy Putler chỉ còn một đòn phép cuối cùng, là tung hỏa mù “tao sẵn sàng kéo dài chiến tranh”, thực chất hắn còn bị thúc vào đ*t mạnh hơn.

Cuối cùng, về câu hỏi: Ukraine liệu có chịu sức ép của Trump mà dừng tấn công nhà máy lọc dầu Nga không? Câu trả lời: Nếu có sức ép thì nên dừng. Nếu tuyên bố là dừng và dừng thật, giá dầu diesel thị trường Mỹ không xuống, thì Trump ngọng. Và cũng nên dừng cho Nga nó sửa rồi đánh tiếp chứ, cho hiệu quả. Trong thời gian đó thì chuyển sang các loại Yandex một phảy, hai phảy... he he. Vụ Yandex này chắc hẳn làm Trump tức hộc máu ra mất, khéo tăng-xông lăn ra thì toi.

PHÚC LAI 14.10.2026