25- RAU LANG XÀO TỎI
Rời làng đi thiên hạ đã lâu, thừa lộc trời còn có lúc được hưởng cả những thứ thuộc hàng cao lương mỹ vị, vẫn không làm tôi nguôi đi nỗi nhớ món rau lang xào tỏi đặc biệt của mẹ tôi.
Thời trẻ, trước khi lấy bố tôi, bà từng làm đầu bếp cho một gia đình khá giả ở Hà Nội, vì thế giữ được nhiều bí quyết nấu ăn độc đáo. Thỉnh thoảng, khi có điều kiện, bà lại trổ tài nấu nướng của mình trước sự trầm trồ của người thân. Nhưng với tôi, thứ ngon nhất do mẹ nấu chính là món rau lang xào tỏi.
Không phải là loại rau lang thông thường cứ ra ruộng khoai là hái được nhiều khi không đúng thời điểm, ăn chát xít. Muốn có rau lang thượng hạng, trước tiên cần một sự chờ đợi, rình rập theo kiểu mai phục. Bởi vì của ngon cũng như vật lạ, thường thử thách lòng kiên nhẫn của người tầm nó.
Thời điểm đáng mong chờ là khi cây lang đang sung sức, xanh mướt mắt, đột nhiên có mưa rào sớm, người quê tôi gọi là móc ngọt. Mưa ấy cá rô rạch phải biết! Qua một vài đêm, sớm tinh mơ nào đó ra ruộng khoai tưởng có cả ngàn con rắn bằng cái đũa ăn cơm đang đồng loạt ngỏng đầu múa đón gió.
Những ngọn khoai mập mạp, bóng nhẫy lên bởi căng nhựa ấy, chính là thứ đang nói tới. Người làng tôi gọi là ngọn chìa vôi. Ngọn nào cũng lơ thơ vài chiếc lá nhỏ, chỉ nhìn đã thích mắt. Ở chỗ vết cắt, tứa ra thứ nhựa trắng như sữa, có thể gọi không ngoa là sữa rau lang. Khi đem bán cho dân sành ăn người ta đếm từng chục ngọn để tính tiền.
Đấy là thứ rau lang, sẽ cho món rau lang xào tỏi đáng để tôi kể tiếp với quý anh chị.
Những ngọn chìa vôi mang ở ruộng hoặc ở chợ về nhất quyết không được để héo hoặc bầm giập. Nó phí của giời đi! Hãy làm như mẹ tôi: Cứ nguyên từng ngọn như thế đem thả ngay vào chậu nước gạo đặc. Để làm gì thì chỉ mẹ biết. Đã là bí quyết thì không nên thắc mắc, vặn vẹo.
Sau khi tráng qua nước sạch, mẹ nhẹ nhàng cho chúng vào nồi nước vôi trong đang sôi già. Thật nhanh tay lật qua lật lại vài lượt, vớt ra cho thẳng vào chậu nước mát có pha vài hạt muối. Cũng vẫn là bí quyết nên không cần phải thóc mách cho mất công. Trông những ngọn rau lúc này vẫn nguyên vẹn nhưng đã đủ mềm, có thể ăn luôn với nước mắm chanh ớt tỏi, cũng đủ để mà tấm tắc.
Nhưng tuyệt trần đời là để nguội rồi xào to lửa với tỏi, có gia thêm thìa mắm tôm đồng, loại tôm cả con giã giập, ủ trong vò sành ít nhất là sáu tháng kịp cho con tôm đỏ au, thơm và ngọt lừ, mới tạm coi là được.
Cách mẹ tôi làm như sau: Rau lang đã qua sơ chế, cho vào chảo mỡ nóng già, thốc lửa, đảo nhanh, đều, sao cho ngọn chìa vôi nào cũng kịp ngấm gia vị, bóng mỡ, khi đã nằm trong đĩa, đặt lên mâm rồi, mà vẫn có cảm giác chúng chưa thôi quằn quại vì đau đớn. Đưa vào miệng, thấy sợi rau vừa mềm, vừa giòn, phảng phất chút chát ngọt xa xôi trong cái tổng hòa hương vị đậm chất đồng quê.
Chỉ biết lắc đầu bất lực tìm lời khen chứ biết làm sao, thì đành tạm ví nó với một thứ lộc quý, tuột ra từ bếp nhà trời, theo mưa đầu mùa xuống trần gian, ai may thì vớ được.
26- CÀ CUỐNG
Quê tôi vùng đồng trũng, nhiều ao, đầm, là xứ sở của loài động vật kỳ lạ này. Cách đây vài mươi năm, cái thời môi trường còn trong lành, cà cuống nhiều vô kể. Đi làm đồng về thế nào cũng có vài con cà cuống. Thuở bé, trêu cà cuống là một thú chơi không bao giờ chán của tụi trẻ trâu chúng tôi. Dọc theo các con mương, cà cuống đẻ la liệt. Trứng cà cuống kết lại như bắp ngô nhỏ xíu quanh cọng cỏ.
Trước khi đem những quả trứng bé li ti ấy về, hơ lên bếp than cho nổ tanh tách rồi nhai lép bép vừa thơm vừa bùi, hẵng trêu con cà cuống mẹ cái đã. Chỉ cần dùng tay búng nhẹ vào đám trứng, ngay lập tức một cơ thể mỏng và giống như chiếc lá nhãn ngâm bùn gắt gỏng lao lên, lượn lờ canh chừng. Gặp địch thủ tầm thường và trong tầm đối chiến, nó đốt cho một phát bằng chiếc ngòi cứng như kim gắn với đầu nhưng luôn giấu kín nhẹm ở bụng. Bị cà cuống đốt có thể gây sưng tấy phát sốt dù không nguy hiểm đến tính mạng.
Cà cuống bắt được ở đầm sâu mới có giá. Đặc biệt là cà cuống đực. Mình nó đen mầu bùn, mùi thum thủm. Ấy thế mà đem nướng trên bếp than rồi dầm vào tương hoặc nước mắm, làm dậy lên một thứ hương kỳ lạ, bí ẩn, hấp dẫn vào bậc nhất, bậc đế vương, đáng đem tiến vua mặc dù vua chúa chưa chắc đã được ngự thiện một lần. Cái vị cay tuyệt vời của cà cuống cũng khó mà diễn tả được. Chỉ còn cách nếm thử, ngẫm nghĩ và cảm nhận để rồi ước được sống mãi trên đời mà thôi.
Cái biểu tượng của lẽ đời chính là khi chết, khi bị đốt thành tro than cà cuống mới càng cay, càng thơm! Còn, một đời sống dưới đáy, luôn phải ngập trong bùn đen tối tăm, ẩn mình, không tranh giành thiên hạ với bất cứ giống vật nào khác mà kết tinh, hội tụ được linh khí của trời đất để tạo ra thiên hương...cũng đáng để ngẫm nghĩ lắm. Rồi ngay cả khi thân xác nát vụn hồn vẫn quanh quất an ủi bao nỗi niềm ở đời, thì còn hơn là hiện thân của một triết lý sâu xa ấy chứ.
Đời chẳng ai mong thế nhưng được thế cũng không dễ...
Kỳ tiếp theo: NẾP CÁI HOA VÀNG, KHOAI NƯỚNG
TẠ DUY ANH 18.11.2026
Các
kỳ trước: 15, 14,13,12, 11, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1


Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.