Tạ Duy Anh – Giá của một ký ức đẹp (7)

 

10- CỐI GIÃ GẠO

Một khúc gỗ đảm bảo kích thước, bất cứ loại gỗ gì cũng được nên cũng khá dễ kiếm với một chút khéo tay để tạo cái mỏ cối, thường bằng gỗ ổi lại càng không hề hiếm. Ngay cả khi mỏ cối cần gắn vài cái đinh hoặc vật kim khí nhằm tạo ma sát, cũng không quá phức tạp. Thứ cuối cùng còn lại là cho nó một không gian cố định và tất cả những yêu cầu đó đều nằm trong tầm tay của bất cứ gia đình nông thôn nào có chút của ăn của để.

Ngần ấy là vừa đủ để có một cái cối giã gạo, hoàn toàn có thể tự chế, từng vang bóng một thời chưa kịp xa.

Mặc dù đơn giản như vậy nhưng hầu như mỗi làng luôn chỉ có vài cái cối giã gạo, theo cụm dân cư, mặc dù không hề có sự phân công mang tính chủ ý nào.

Bông Lau - Không quánh người ngã ngựa

Đảng Dân Chủ thắng lớn trong cuộc bầu cử vừa qua, điều mà họ đã không ngờ.

Quần chúng khuynh hướng độc lập và ngay cả một số người thuộc đảng Cộng Hòa cũng đã bầu cho nhiều ứng cử viên Dân Chủ. Bởi vì quần chúng đã quá chán ngán sự chia rẽ, xáo trộn kinh tế, và cuộc chiến ngu xuẩn ở Trung Đông mà dân Mỹ đã ngấy chiến tranh tới cổ.

Có hai nhân vật mới xuất hiện trong chính trường liên bang Mỹ đã thắng cử vẻ vang ở những tiểu bang đỏ truyền thống của Cộng Hòa. Đó là anh James Talarico 37 tuổi của tiểu bang Texas, và cô bác sĩ Annie Andrews 46 tuổi của tiểu bang South Carolina.

Chương trình phát thanh RFI ngày 09.11.2026

 

Nguyễn Đình Bổn - Danh sách đi gặp tử thần

Theo nhà báo Ivan Khomenko, Cơ quan tình báo quân sự Ukraine đã xác định sáu phi công Nga và một sĩ quan cấp cao bị cáo buộc chịu trách nhiệm về vụ không kích sử dụng bom ba tấn vào một trường học ở Komyshuvakha, vùng Zaporizhzhia, khiến ít nhất 55 thường dân thiệt mạng.

Cục Tình báo Quốc phòng Ukraine ngày 7 tháng 11 cho biết, bốn máy bay chiến đấu Su-34 của Nga đã tham gia vào vụ tấn công ngày 2 tháng 11, nhắm mục tiêu vào một trường học nơi dân thường đang nhận viện trợ nhân đạo.

Khoảng 9 giờ 45 phút sáng ngày 2 tháng 11, hai quả bom dẫn đường FAB-3000 của Nga đã tấn công trường trung học Dzherelo, phá hủy nhà thi đấu và một tòa nhà phụ trợ.

Lê Xuân Nghĩa - Cựu Thị trưởng Kherson: Thà chết cho Ukraine chứ không chịu để Nga phong vương

Ông là một tấm gương tiêu biểu cho sự bất khuất, lòng kiên trung của dân tộc và sẵn sàng chết để bảo vệ phẩm giá quốc gia.

Volodymyr Mykolayenko, cựu thị trưởng Kherson đã nhất quyết không rời đi, khi quân Nga tiến hành cuộc chiến xâm lược Ukraine và kiếm soát Kherson, mà ở lại chỉ đạo quân và dân Kherson thực hiện cuộc chiến bảo vệ lãnh thổ. Đồng thời khước từ mọi đề nghị làm việc cho Nga để vẫn được giữ vị trí Thị trưởng và nhiều lợi ích lớn hơn ở đây

Sau vài tuần chiến đấu, ông đã bị bắt cóc, bị nhét vào cốp xe hơi và bị chuyển qua các nhà tù ở Crimea, cũng như ở các vùng Voronezh và Vladimir.

Nguyễn Thông - Phu nhân đồng hành

Đàn ông thế gian này hầu hết có vợ, chỉ trừ thầy tu và những anh không muốn bị ràng buộc, nói nôm na là bị trói. Án chung thân mà vẫn phải cười.

Có ai nói vợ - phần không thể thiếu của đứa lấy vợ. Nhầm. Thực ra đàn bà là phần không thể thiếu của đàn ông, nhưng không có nghĩa cứ phải vợ, càng không phải lúc nào cũng bên nhau sát sàn sạt. Cao hơn đàn bà là tự do.

Thời xưa vua chúa chả thiếu thứ gì, nhất là vợ, đủ loại vợ, nhưng tất cả bị sống tách ra, không ở chung, sát cánh bên nhau chi sất. Đi ra trận lại càng không. "Đàn bà ở đám ba quân/Sợ rằng gươm giáo kém phần xông pha". Cho "nó" đi theo chỉ tổ vướng víu, chưa kể để "nó" ở nhà, "nó" còn giúp mình cai quản hậu phương. Chuyện bà thái hậu Ỷ Lan là một ví dụ.

Lưu Nhi Dũ - Lừa đảo chuyên nghiệp mà… lạc quan, bệnh tâm thần!

Tui hổng rảnh để theo dõi phiên tòa xử bọn lừa đảo Mr Pips và Shark Bình.

Đọc báo thấy Mr Pips (Phó Đức Nam) mới có 32 tuổi đã điều hành hệ thống 36 sàn giao dịch, sử dụng 81 công ty và hàng loạt văn phòng kinh doanh để lôi kéo khách hàng nạp tiền đầu tư và thực hiện 920 vụ lừa đảo, chiếm đoạt hơn 1.568 tỉ đồng. Vậy mà ra tòa Nam cứ cho mình bị bệnh tâm thần, lạ thiệt!

Nói sau cùng trước tòa, Nam tiếp tục xin giảm nhẹ hình phạt, muốn được chữa bệnh tâm thần và bày tỏ: "Không biết còn ai muốn yêu thương mình trong hoàn cảnh hiện tại". Bị cáo mong nếu có người muốn "gắn bó yêu thương mình" thì xin được tạo điều kiện đăng ký kết hôn trong thời gian chấp hành án (!).

Văn Công Hùng - Ghi chép ngày 08.11.2026

Tin sáng

1. "Nam sinh lớp 8 ở Cà Mau bị bạn đánh phải nhập viện"- Không muốn điểm những tin như thế này, nhưng rồi lại nghĩ, vẫn cần báo động. Thì xử lý... nặng đến như thế, mà chúng vẫn tiếp diễn thì chúng ta phải nhắc cho chúng nhớ thôi.

Liên quan: "Khởi tố 24 bị can trong vụ hỗn chiến ở Tây Nha Trang".

2. "Chó dại tấn công 9 người, ngành chức năng khẩn cấp triển khai biện pháp phòng dịch"- Vĩnh Long ạ.

3. "Lý do học sinh lớp 1-3 vẫn đi về 30 km mỗi ngày ở trường nội trú hơn 123 tỉ đồng"- Các cháu nhỏ quá chưa ở một mình được nên gia đình vẫn phải đưa đón.

Tạ Duy Anh - Giá của một ký ức đẹp (6)

9- CỐI XAY LÚA

Trong một gia đình nhà quê chính gốc nhất định không được thiếu chiếc cối xay lúa, như không được thiếu cái liềm, cái hái, chiếc hòm đựng thóc. Đó là những thứ mà nếu còn thiếu là còn phải nghĩ đến ngày ngày, khi nào có mới thôi.

Tôi cứ phải dừng lại nhắc bạn đọc là tôi đang nói chuyện thời cách đây nhiều chục năm.

Bởi vì có những dụng cụ không chỉ đơn thuần làm chức năng của đồ vật, mà nó còn mang ý nghĩa biểu tượng. Chẳng hạn cái bếp, ngoài việc dùng để nấu nướng, luôn tượng trưng cho hạnh phúc và an bình.

Tạ Duy Anh - Giá của một ký ức đẹp (5)

8- NHÀ NGANG

Không phải gia đình nhà quê nào xưa kia cũng có nhà ngang. Khi ăn còn chả đủ, một chỗ chui ra chui vào chưa thưng kín vách, nền đất vẫn mối đùn chuột rúc thì nhắc đến nhà ngang chẳng khác nào nói mỉa ngọt nhau.

Một gia đình cơ nghiệp chưa có, hoặc lưng vốn còn mỏng, chưa bị áp lực phải có thêm không gian, chắc chắn chưa cần phải có nhà ngang.

Một gia đình mới ra ở riêng sau khi tách hẳn khỏi bố mẹ, cho dù đủ điều kiện kinh tế, cũng chưa nghĩ đến nhà ngang làm gì. Nhiều việc khác quan trọng, cấp thiết hơn cần phải làm trước. Vả lại, đời còn đủ dài để mà xây đắp, ước muốn.

Chương trình phát thanh RFI ngày 08.11.2026

 

Tino Cao - Tô Lâm thăm Nhật Bản trong khi Hà Nội phớt lờ cam kết về công đoàn độc lập

Ngày mai, 8 tháng 11, Tô Lâm bắt đầu chuyến thăm chính thức Nhật Bản kéo dài bốn ngày, giữa lúc Hà Nội tiếp tục phớt lờ những cam kết quốc tế về quyền thành lập công đoàn độc lập của người lao động Việt Nam.

Trong khi chính quyền Việt Nam tìm kiếm thêm đầu tư, công nghệ và hợp tác quốc phòng từ Tokyo, người lao động vẫn không được tự thành lập công đoàn và cùng nhau đàm phán với giới chủ về tiền lương, điều kiện làm việc, mặc dù Hà Nội đã cam kết bảo đảm những quyền này khi tham gia Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Chuyến công du đặt thủ tướng Sanae Takaichi trước một vấn đề cụ thể. Nhật Bản sẽ yêu cầu Tô Lâm thực hiện các cam kết về quyền lao động, hay tiếp tục bỏ qua những vi phạm của Hà Nội để duy trì quan hệ kinh tế và an ninh?

Hoàng Quốc Dũng - Phủ quyết cả thực tế

Trong cuộc bầu cử tại Mỹ vừa qua, đảng Cộng hòa mất cả Thượng viện lẫn Hạ viện. Nhưng một số tín đồ MAGA người Việt vẫn “ăn mừng” tưng bừng. Cử tri Mỹ vừa tặng thần tượng của họ một cái tát, nhưng họ vẫn tiếp tục cuồng ông và tiếp tục chuyển bại thành thắng.

Kịch bản quen lắm. Thắng thì nhân dân sáng suốt, thua thì bầu cử gian lận. Với họ, dân chủ là nhân dân được tự do lựa chọn, miễn là chọn đúng người họ thích.

Ngay cả Trump cũng đã tuyên bố sẵn sàng chấp nhận kết quả, nhưng các quân sư Việt vẫn nhất quyết không cho ông thua. Họ tiếp tục truyền nhau rằng đảng Dân chủ đã “rơi vào bẫy” của Trump, rằng đang đếm lại phiếu, rằng đến tháng 12 Trump sẽ lấy lại cả hai viện.

Lê Diễn Đức - Canh bạc chính trị quá đắt của Elon Musk

Elon Musk từng nghĩ rằng với hàng trăm triệu USD, ông có thể dùng tiền để tác động đến lá phiếu của hàng triệu cử tri Mỹ.

Trong kỳ bầu cử lần này, Musk đã rót khoảng 458 triệu đến 474 triệu đô la để ủng hộ các ứng cử viên đảng Cộng Hòa.

Có người cho rằng, gần nửa tỉ bạc chỉ là muỗi so với tài sản trị giá ngàn tỉ của Musk. Nhưng thực ra, Elon Musk không có ngàn tỉ đô trong két sắt hay vàng khối chôn dưới gầm giường. Ông có cổ phần trong những công ty được thị trường định giá nghìn tỉ.

Phan Dương Hiệu - Giữ được không?

Đi ăn quán sinh viên nhiều chỗ đẹp long lanh như quán này, trên du thuyền sông Seine, mà sinh viên chỉ phải trả 1 euro (30 nghìn vnđ)  cho một bữa có khai vị, món chính và tráng miệng.

Chi phí thực để đào tạo mỗi sinh viên ở Pháp là khoảng 13.500 euro (400 triệu). Mỗi sinh viên nước ngoài sang học là chính phủ phải gánh một khoản lớn. Ngoài việc được miễn phần lớn học phí thì nhiều bạn còn được nhận thêm học bổng, đi thuê nhà được chính phủ trợ cấp và được giúp trả cho đôi khi tới 40 % tiền thuê nhà.

Pháp liệu còn gồng được đến bao giờ để giữ được những thứ đẹp đẽ này?

Bông Lau - Quả lắc đồng hồ

Thống kê của "fake news" đã đưa tin zịt. Trước bầu cử họ tiên đoán đảng Dân Chủ sẽ thắng khoảng 5 - 10 ghế ở Hạ Viện nhưng ở Thượng viện thì đảng Cộng Hòa có thể vẫn làm chủ.

Ngay cả cô bác sĩ Annie Andrews trước bầu cử mấy ngày cũng đã mừng rõ khoe đài Fox News nâng cấp mức ủng hộ cử tri dành cho cô từ "nghiêng về Cộng Hòa" (Lean Republican) thành ngang ngửa 50/50 (Toss-Up).

Thống kê James Talarico với Ken Paxton ở Texas trước bầu cử cũng khoảng 49/50. Nhưng kết quả sau ngày bầu cử là những chiến thắng long trời của đảng con Lừa làm các chuyên gia tả hữu sững sờ.

Phó Đức An - Dám làm dám chịu

Lão PP là một cây viết rất khắt khe khi dùng từ ngữ. Dùng sai một từ là băn khoan khó ngủ. Nửa đêm thức giấc để sửa cho chính xác.

Lại nói chuyện Shark Bình. Vừa qua trên vành móng ngựa, cậu ta dùng cụm từ “Dám làm dám chịu” với bộ mặt dương dương tự đắc như vừa lập công ở sa trường trở về. Cậu ta đã dùng sai ngữ cảnh. Nếu không giải thích rõ, lớp trẻ ngây ngô tưởng hay ho học theo thì phản tác dụng.

Sự thô bỉ cố vớt vát lại danh dự của hắn khiến người ta tởm lợm. Hắn hiên ngang tươi cười đã khiến người ta ghê tởm. Hắn lại mở miệng đóng “yêng hùng” khiến người ta còn ghê tởm gấp bội.

Tạ Duy Anh - Giá của một ký ức đẹp (4)

6- RƠM

Thỉnh thoảng tôi cứ hay bị những ý nghĩ lẩn thẩn len ngang vào công việc. Một vài trong những ý nghĩ bám dai dẳng nhất lại liên quan đến rơm.

Chẳng hạn bỗng dưng tôi thấy thèm mùi rơm tươi, thèm một giấc ngủ bọc chặt bằng rơm, thèm được thả bộ trên những con đường trải đầy rơm, nghe chân mình ngập sâu trong cảm giác êm ái, tin cậy. Và có lúc tôi cứ thấy thương những đứa con của tôi, sinh ra ở phố, có hoàn cảnh xuất thân may mắn hơn bố rất nhiều, cũng bằng cái ý nghĩ lẩn thẩn: Chúng không được lăn tuổi thơ vào rơm.

Suốt những năm còn bé tí hin, rơm là tri âm, tri kỷ của tôi. Khi vui tôi ngả mình trên rơm, úp mặt xuống rơm, lăn lộn trên rơm, thấy bất cứ sợi rơm nào cũng có thể bắc ngang bầu trời! Khi mệt mỏi tôi phó thác cho rơm. Khi buồn hoặc trốn đòn của bố mẹ, tôi tìm đến rơm như tìm đến một sự che chở. Không hiểu sao tôi cứ tin rằng mẹ tôi sinh ra tôi trong một cái ổ rơm.

Tạ Duy Anh - Giá của một ký ức đẹp (3)

5- NHỮNG CHIẾC GƯƠNG CỦA LÀNG

Tôi không muốn kéo lùi cuộc sống trở về phía sau, bởi hơn ai hết, nỗi sợ nghèo đói là nỗi sợ bám theo tôi dai dẳng nhất. Những kỷ niệm gắn với nghèo đói, gắn với thiếu cơm, thiếu quần áo ấm mỗi mùa đông rét cắt da cắt thịt, vẫn luôn đầy ắp trong ký ức tôi.

Thỉnh thoảng nằm mơ về cái thời ấy, tỉnh dậy vẫn thấy bổi hổi bồi hồi, mồ hôi túa ra khắp các chân tóc. Không ít lần ngồi xuống mâm cơm, tôi lại nhớ những đận chờ mẹ mang gạo từ chợ về mấy chục năm trước. Có hôm mẹ vừa bước vào ngõ đã nói toáng lên: Hôm nay người ta “đuổi chợ”, chẳng đong được lẻ gạo nào đâu.

Đuổi chợ? Chỉ những ai sống qua thời ấy mới biết và thấm nỗi cay đắng của hành động kỳ lạ ấy. Còn hồi đó vì sao mẹ phải nói to từ ngoài ngõ? Vì mẹ không muốn thấy niềm hân hoan tắt vụt trên nét mặt những đứa con gầy nhom, lúc nào cũng chỉ thèm một bữa cơm no.

Ngô Nguyệt Hữu - Chúc mừng!

Anh Tờ Vờ, quê ở An Giang.

Ở An Giang, anh Tờ Vờ làm nghề lao động tự do.

Lao động tự do là một thuật ngữ đời sống rất mênh mông, có thể anh Tờ Vờ làm phụ hồ, mà cũng có thể anh Tờ Vờ chạy xe ôm, hoặc cũng có thể anh Tờ Vờ bán vé số, hay cũng có thể anh Tờ Vờ ai thuê lên nhận giải lên luôn…