Ngày 19 tháng 11, bên lề hội nghị APEC ở Thâm Quyến, Donald Trump, Tập Cận Bình và Vladimir Putin ngồi cùng một bàn. Ukraine là một trong những vấn đề được đặt ra. Người Ukraine, những người đang phải đánh nhau để giữ đất của mình, không có ghế ở bàn ấy. Châu Âu cũng vậy.
Ba ông có thể bàn đủ chuyện. Nhưng từ bao giờ ba cường quốc lại có quyền bàn xem một nước thứ tư phải nhường bao nhiêu đất để được yên ?
Tập Cận Bình tọa sơn quan hổ đấu
Từ khi Putin mở cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, thế đối đầu khá rõ. Một bên là Mỹ và châu Âu hậu thuẫn Kyiv. Bên kia là Nga, có Trung Quốc chống lưng. Hai bên chẳng phải hai khối đóng kín như thời Chiến tranh Lạnh, nhưng ít ra người ta còn biết Washington đứng về phía nào.
Muốn hiểu Bắc Kinh đứng ở đâu, hãy trở lại ngày 4 tháng 2 năm 2022. Putin sang Bắc Kinh gặp Tập đúng ngày khai mạc Olympic mùa đông. Hai ông công bố quan hệ đối tác « không giới hạn ». Olympic bế mạc ngày 20 tháng 2. Bốn ngày sau, quân Nga tràn vào Ukraine. Theo một báo cáo tình báo phương Tây được báo chí dẫn lại, giới chức Trung Quốc đã đề nghị phía Nga đợi Olympic kết thúc rồi hãy đánh. Putin có xin Tập bật đèn xanh hay không, cái đó quá rõ nhưng thực tế chỉ hai ông ấy biết. Còn Bắc Kinh đã giúp Putin đánh tiếp thế nào thì có thể nhìn vào những gì Trung Quốc cung cấp cho công nghiệp quốc phòng Nga.
Những gì Bắc Kinh làm sau đó dễ thấy hơn nhiều. NATO đã chỉ đích danh Trung Quốc là nước tiếp sức có tính quyết định cho cuộc chiến của Nga, thông qua việc cung cấp linh kiện, thiết bị và nguyên liệu lưỡng dụng cho công nghiệp quốc phòng Nga. Trong khi đó, Tập vẫn nói chuyện hòa bình (thâm như Tầu là thế), còn Putin vẫn có thứ cần để tiếp tục đánh.
Đấy là cái thế tọa sơn quan hổ đấu. Hổ đánh nhau thì con nào cũng xây xát. Nga hao người, hao của. Châu Âu phải dồn thêm tiền và sức cho an ninh. Mỹ phải chia sự chú ý giữa châu Âu và châu Á. Theo tôi, Tập có lý do để muốn Nga đừng thua. Nga thua, Bắc Kinh mất một đối tác lớn trong cuộc đối đầu với Mỹ. Nước Nga đủ sức đánh tiếp nhưng ngày càng phải trông cậy vào Trung Quốc thì rất vừa ý Bắc Kinh. Con hổ Nga càng yếu, lời ông bạn vàng tọa sơn càng có trọng lượng. Vị thế của Putin đến hội nghị Apec cho thấy quá rõ vai trò đàn anh của Tập.
Trump quay lưng, phương Tây rạn vỡ
Tôi cho rằng một trong những chuyện động trời nhất của thế kỷ XXI là sự « phản bội » của nước Mỹ dưới thời Trump đối với các đồng minh truyền thống của mình. Ngày 24/02/2025, đúng ba năm sau khi quân Nga tràn vào Ukraine, Mỹ bỏ phiếu cùng Nga tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc để chống một nghị quyết lên án cuộc xâm lược. Đầu tháng Ba, Washington tạm ngưng viện trợ quân sự và chia sẻ tin tình báo với Kyiv…
Đến ngày 17/11 năm nay, đúng hôm Ukraine đánh cầu Kerch, tuyến tiếp tế của Nga sang bán đảo Crimea bị chiếm đóng, đại diện Lầu Năm Góc lại lên tiếng trách Kyiv tại Bruxelles. Elbridge Colby cho rằng những đòn đánh sâu vào Nga chẳng giúp kết thúc chiến tranh, cũng chẳng kìm được bước tiến của quân Nga ngoài mặt trận. Theo The Telegraph, ông rời cuộc họp trước khi phía Ukraine trình bày báo cáo mật về hiệu quả của chính những đòn đánh ấy.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius gọi lời chỉ trích đó là « khá ngu ngốc ». Ông nhắc rằng thứ đáng lên án là những trận oanh kích ngày đêm của Nga vào hệ thống điện, nước và sưởi của Ukraine. Chính quyền Mỹ hiện tại lên án việc Ukraine đánh sâu vào lãnh thổ Nga, trong khi Nga tha hồ muốn đánh vào đâu cũng được.
Cũng ngày hôm ấy, Liên Hợp Quốc công bố số liệu về thương vong ở Ukraine. Chỉ riêng tháng Mười, ít nhất 372 thường dân thiệt mạng và 1.981 người bị thương. Sang tháng Mười Một, bom đánh trúng một trường học và hầm trú ẩn ở Komyshuvakha, nơi dân đến nhận hàng cứu trợ. Chính quyền Ukraine cho biết 72 người chết. Liên Hợp Quốc đã xác nhận hàng chục nạn nhân là thường dân. Đấy là cái giá người Ukraine đang trả trong khi đại diện của Trump sang Bruxelles giảng cho họ nghe rằng đánh vào hậu phương quân Nga chẳng ích gì. Không biết là trong chiến tranh Việt Nam, người Mỹ mang cả trăm ngàn tấn bom thả vào miền bắc Việt Nam có ích gì không ?
Trump đã ngả hẳn về phía Moskva. Đến Thâm Quyến, ông ngồi với Putin và Tập Cận Bình để bàn chuyện Ukraine, còn người Ukraine và người châu Âu đều vắng mặt.
Cái « phương Tây » mà chúng ta vẫn nói đến suốt mấy chục năm không còn nữa. Thay vào đó là Châu Âu.
Châu Âu đã bắt đầu thay đổi. Liên minh châu Âu đã lập chương trình SAFE (Security Action for Europe, Hành động vì an ninh châu Âu), cho các nước thành viên vay tới 150 tỉ euro để cùng mua sắm quốc phòng và củng cố công nghiệp quốc phòng châu Âu. Và lập trường của châu Âu rất rõ. Chuyện Ukraine phải có Ukraine. Chuyện an ninh châu Âu phải có châu Âu và Châu Âu cũng không đứng về phía trục Liên Minh đó.
Ba ông Trump, Tập và Putin có thể thích một thế giới trong đó các nước lớn ngồi với nhau, lấy bản đồ ra rồi bảo nước nào phải nhường chỗ cho nước nào. Nếu châu Âu chấp nhận cách làm ấy ở Ukraine hôm nay, ngày mai lấy gì để ngăn họ làm như thế ở nơi khác ?
Trong khi APEC họp thì cũng có một cuộc họp khác.
Bruxelles : Cuộc họp lần thứ 37 của nhóm liên lạc quốc phòng Ukraine (Định dạng Ramstein
Ngày 17/11/2026, cuộc họp lần thứ 37 của Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine (định dạng Ramstein) đã diễn ra tại trụ sở NATO ở Bruxelles, dưới sự đồng chủ trì của Anh và Đức.
Những nội dung chính: Ukraine sẽ nhận được từ các nước đối tác máy bay chiến đấu F-16 và Mirage, tên lửa, cùng các khoản tài trợ để sản xuất và mua sắm máy bay không người lái (drone).
- Đan Mạch: 645 triệu euro dành cho drone, đạn dược cho máy bay F-16 và chương trình PURL; thêm 200 triệu euro cho hệ thống phòng không.
- Đức: Gói viện trợ 1 tỉ euro, bao gồm các hệ thống phòng không IRIS-T, radar và tên lửa đánh chặn. Ngoài ra, Đức đóng góp thêm 300 triệu USD cho chương trình PURL.
- Na Uy: Khoảng 800 triệu USD, trong đó 300 triệu dành cho drone do Ukraine sản xuất, 300 triệu cho PURL và 150 triệu cho phòng không.
- Anh: 240 triệu bảng Anh dành cho tên lửa, vũ khí đánh chặn và radar.
- Hà Lan: Gói viện trợ mùa đông trị giá 500 triệu euro, đồng thời tiếp tục hỗ trợ chương trình PURL và sáng kiến « Tuyến phòng thủ bằng drone ».
- Bỉ: Cam kết chuyển giao 10 máy bay chiến đấu F-16 trước cuối năm 2026 và đóng góp 100 triệu euro cho PURL.
- Pháp: Chuyển giao thêm 2 máy bay chiến đấu Mirage 2000-5F trước cuối năm, một radar GF300, bom dẫn đường AASM Hammer và đạn dược.
- Tây Ban Nha: Hơn 400 triệu euro dành cho drone, đạn pháo và tên lửa phòng không IRIS-T.
- Phần Lan: Hai gói viện trợ trị giá 291 triệu euro và 40 triệu euro dành cho PURL.
- Canada: Tối đa 45 triệu đô la Canada dành cho tên lửa AIM-7, R-73 và R-27, các hệ thống quang học phục vụ chương trình phòng không FrankenSAM và đạn dược.
- Thụy Điển: 71 triệu USD viện trợ.
Ngoài ra:
- Bồ Đào Nha: 50 triệu euro cho PURL.
- Luxembourg: 25 triệu euro cho PURL.
- Litva: Dự kiến dành 250 triệu euro viện trợ quân sự cho Ukraine trong năm 2027.
- Estonia: Cam kết dành ít nhất 0,25 % GDP để hỗ trợ Ukraine.
PURL (Prioritised Ukraine Requirements List) là chương trình do NATO điều phối, cho phép các nước đồng minh tài trợ việc mua vũ khí và trang thiết bị quân sự của Mỹ theo danh sách những nhu cầu ưu tiên của Ukraine.
(Nguồn: Telegram, dẫn thông tin về cuộc họp Ramstein).
Thế giới vô cùng rối ren từ khi có ông Chum vại lên nắm quyền ở Mỹ.
Ngày xưa, học chính trị Mác–Lê, chúng tôi được dạy rằng thế giới có « hai phe, bốn mâu thuẫn ». Đến thời Trump, chẳng ai còn biết mình ở phe nào, nói gì đến đếm mâu thuẫn.
HOÀNG QUỐC DŨNG 19.11.2026

Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.