vendredi 7 juillet 2023

Nguyễn Thông - Chuyện dạy văn học văn (4)

 

Cuộc sống luôn vận động và biến đổi, tại sao môn văn trong nhà trường xã hội chủ nghĩa lại ì ra, giống như nửa thế kỷ trước?

Không nhất thiết cứ phải thay đổi hết, có những tác phẩm hay vẫn cần giữ lại, những bài thơ Các vị La Hán chùa Tây Phương, Tre Việt Nam, truyện ngắn Một lần tới thủ đô, Lặng lẽ Sa Pa... chẳng hạn.

Nhưng những thứ quá cũ kỹ, nhất thời như Vợ nhặt, Tắt đèn, Thư nhà, Hòn đất, Sống như anh, Bất khuất, Nhật ký trong tù, thơ Tố Hữu, Xuân Diệu... thì nên đưa vào bảo tàng được rồi. Cũng như bài “Lê nin trong hiệu cắt tóc” vậy, chỉ hợp với lứa tuổi sinh ra trước 1975, chứ bắt bọn trẻ bây giờ học, chúng nuốt làm sao trôi.

Nguyễn Thông - Chuyện dạy văn học văn (3)

 

Thời tôi đi học, kể từ cấp 1 đã nghe người nhớn nói với nhau “văn dĩ tải đạo”, còn bé nên chả hiểu. Tới lúc nhớn thì lờ mờ rằng đó là thứ quan điểm về văn chương của người xưa.

Đại loại văn để chở đạo, còn đạo là gì thì rộng lắm. Thày tôi bảo lớn rồi hiểu. Lên cấp 2, học lớp 7, hỏi thầy Phất, thầy nói đạo không phải chỉ những lời dạy của Khổng tử, Mạnh tử đâu, mà bất cứ cái gì vì con người, bênh vực con người đều đạo cả. Văn chứa những thứ ấy mới là văn. Tôi về hỏi lại thày, thày gật.

Nhưng trong nhà trường xã hội chủ nghĩa lại khác. Suốt mấy chục năm (còn bây giờ thế nào thì tôi không rõ lắm) người ta chỉ nhét vào môn văn (cả ở trường học lẫn xã hội) thứ đạo chính trị, đạo cộng sản. Những tác phẩm nào phù hợp với đạo này thì được đưa vào sách giáo khoa để dạy cho học trò.

Nguyễn Thông - Chuyện học văn làm văn (2)

 

Tôi gắn bó với môn văn của chế độ này đã lẩu lầu lâu nên quá rành về nó. Kể từ khi học cấp 2 rồi cấp 3 (hệ 10 năm), tiếp đó mài đũng quần ở khoa Văn 4 năm rưỡi, rồi dính ngay nghề dạy học gần hai chục năm nữa, còn gì mà chẳng “ở trong chăn mới biết chăn có rận”.

Những ai ở miền Bắc trước năm 1975 trải qua các cấp học phổ thông (hồi ấy, từ cấp 1 tới cấp 3, tức từ lớp 1 đến hết lớp 10, gọi chung là hệ phổ thông, để phân biệt với hệ bổ túc văn hóa; cũng như đại học có hệ chính quy, khác với hệ tại chức, chuyên tu) đều hiểu môn văn trong nhà trường nó là thứ văn gì.

Sau nhiều năm thời thế thay đổi, cho tới nay, về cơ bản môn văn vẫn vậy. Nói ngắn gọn thì, không có văn chương đúng nghĩa trong nhà trường xã hội chủ nghĩa, mà chỉ có văn học cách mạng, văn học chính trị. Một thứ văn học què quặt, thiển cận, phiến diện, méo mó, phi nghệ thuật, bị chính trị chi phối đến mức thảm hại. Một thứ văn học sống sượng phục vụ tuyên truyền, giết chết nghệ thuật.

Nguyễn Thông - Chuyện học văn làm văn (1)

 

Nhân chuyện thiên hạ đang lời ra tiếng vào về đề thi môn văn, về bài văn dài 22 trang... nhà cháu ngẩn ngơ nhớ lại chuyện dạy văn, học văn, làm văn, thi văn những năm chưa xa.

Trong các môn học ở nhà trường, văn luôn được coi là môn chính, cùng với toán. Thậm chí ngày xưa, xưa xửa xừa xưa, chỉ học mỗn môn văn. Bắt đầu từ “nhất là một, nhị là hai” rồi tam tự kinh, rồi đến tứ thư ngũ kinh. Cứ thuộc kinh sách như cháo, xôi kinh nấu sử thật nhừ là có thể đi thi, giành lấy cái bảng vàng trạng nguyên bảng nhỡn. Chả cần toán lý hóa sinh siếc gì cho mệt.

Văn mặc nhiên được coi là thứ tiêu chuẩn để đánh giá con người, cả về tri thức và đạo đức. Hồi xưa khen nhau, ai đó được xếp vào hạng “văn hay chữ tốt” không khác gì bây giờ được phong giáo sư tiến sĩ, anh hùng, huân chương Hồ Chí Minh, danh hiệu nhân dân này nọ.

Chương trình phát thanh RFI ngày 07.07.2023


 

jeudi 6 juillet 2023

Nguyễn Thông - Chuyện đồng hồ (1)

Trong những thứ “vật bất ly thân” của một thời, chiếc đồng hồ đeo tay được coi là món sang trọng và trị giá nhất. Mấy thứ còn lại gồm kính, bút, đèn pin.

Ông em rể tôi có thói quen chỉn chu cẩn thận, trước lúc xuất hành đi đâu, hoặc trước khi từ chỗ nào đó trở về, lại nhắc toáng lên “nhớ kiểm tra đèn pin kính bút đồng hồ xem để quên cái gì không”. Vài năm trở lại đây thì lão ý đã bắt kịp thời đại, không nhắc đèn pin kính bút nữa mà đảo mắt ngó nghiêng rồi hô nhớ đừng quên điện thoại và cục sạc nhá.

Bây giờ chả mấy ai khoe đồng hồ dù có những cái xịn giá lên tới mấy trăm nghìn đô Mỹ, quy ra tiền xứ ta phải vài chục tỉ bạc. Hẩm hiu bởi nó đã hết thời, trừ một vài thương hiệu cực xịn, người ta sắm hoặc đeo do thừa tiền, cốt để khoe của, trưởng giả học làm sang.

Nguyễn Đình Bổn - Nỗi niềm cay đắng của tổng thống Zelensky!

 

Ông vừa đáp máy bay xuống Bungari, quốc gia khá thân thiện với Ukraine và được cho là còn một kho vũ khí lớn dù cũ, nhưng vẫn sử dụng tốt. Có còn hơn không!

Vì sao? Trong cuộc trả lời phỏng vấn mới nhứt, ông cho biết vì phương tây cung cấp vũ khí chậm đã làm cuộc phản công bị trì hoãn nhiều tháng, giúp người Nga cũng cố phòng tuyến phòng ngự, đào nhiều chiến hào, gài mìn dày đặc làm các mũi phản công của Ukraine bị ngăn chặn khá nhiều.

Ngoài ra Nga tuyệt đối mạnh hơn về máy bay chiến đấu.

Đặng Sơn Duân - Vấn đề tẩy chay “Đường lưỡi bò”

“Đường lưỡi bò” trở nên nóng bỏng với hai sự kiện liên tiếp liên quan đến sự xuất hiện của nó. Đầu tiên là phim Barbie sắp được công chiếu đã bị cấm ở Việt Nam. Kế đến là vụ lùm xùm liên quan đến công ty tổ chức show Born Pink ở Hà Nội. (Có lẽ tôi mới hạ phạm hay sao chứ tôi hoàn toàn xa lạ với hai cái tên này).

Trước hết, chúng ta không được quên “đường lưỡi bò” không chỉ đơn giản là những vạch đứt đoạn trên một bản đồ hay hình họa. Nó là biểu hiện của sự bành trướng và xâm lược. Đằng sau nó là tiếng kêu khóc của vô số ngư dân bị chèn ép, cướp bóc và bách hại trên biển. Nó là sự tước đoạt sinh kế của người dân, của công cuộc phát triển, khai thác tài nguyên của đất nước và là sự xâm chiếm trắng trợn không gian sinh tồn của dân tộc.

Vì thế, không thể có chuyện nhân nhượng với bất kỳ ý đồ tuyên truyền nào cho “đường lưỡi bò”. Các trường hợp như Abominable hay Uncharted thể hiện rõ ý đồ này, vì thế việc cấm chiếu nó là điều hiển nhiên. Trường hợp phim Barbie mới đây có gây chút tranh cãi vì cái gọi là “đường lưỡi bò” trong hình ảnh của phim khá mơ hồ, khiến không ít người bên ngoài cho rằng Việt Nam chủ trương “thà giết nhầm hơn bỏ sót”.

Nguyễn Quốc Tấn Trung - Diễn ngôn về Biển Đông, và điểm dừng nào cho các cuộc tẩy chay?

 

Bức ảnh trên đây là bản đồ dùng cho mục “Hỗ trợ” (Support) của Công ty điện thoại thông minh Oppo - Trung Quốc. Đường chín đoạn được vẽ rõ ràng, dù đang để khả năng contact ở chế độ toàn cầu (Global).

Tuy nhiên, Oppo là công ty điện thoại lớn thứ hai tại Việt Nam, chỉ đứng sau Samsung (với thị phần 21,6%).

Tương tự, Samsung - nhà cung ứng điện thoại thông minh hàng đầu Việt Nam - cũng đang sử dụng bản đồ hỗ trợ có đường chín đoạn tương tự với Oppo.

Nguyễn Ngọc Chu - Xóa « nạn mù chữ »

 

1. Vào năm 2023, xem clip hàng ngàn phụ huynh đi thâu đêm xếp hàng để dành cho con một suất lên lớp 10, lại nhớ đến lời Chủ tịch Hồ Chí Minh nói năm 1946.

Sau tổng tuyển cử Quốc hội khóa I, nhận chức Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trả lời phỏng vấn đăng trên báo ‘Cứu Quốc’ ngày 21/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành".

Ngay sau đó, chiến dịch ‘bình dân học vụ’ đã được tiến hành rầm rộ để xóa “nạn mù chữ”. “Nạn mù chữ” của năm 1946 là không biết đọc, không biết viết.

Chương trình phát thanh RFI ngày 06.07.2023


 

mercredi 5 juillet 2023

Ngô Nhân Dụng - Những ngõ cụt của Tập Cận Bình

 

Tập Cận Bình đang đứng trước những ngõ cụt. Dân số giảm nhưng giới trẻ không muốn lập gia đình. Người đã kết hôn không muốn sanh đẻ. Vì họ lo kiếm việc khó khăn, tương lai bất định.

Đài Á Châu Tự Do mới kể chuyện coi mấy đoạn phim ngắn được truyền trên Twitter ở Trung Quốc rất nhiều lần, tả cảnh một tài xế xe tải phải nộp tiền mãi lộ, giống như trả tiền “toll” ở Mỹ.

Trên “video clip,” chiếc xe bị chặn lại trên xa lộ từ Đường San (Tangshan) đi Mã Lan Trang (Malanzhuang) tỉnh Hà Bắc (Hebei). Một ông già cầm điện thoại ra hiệu phải đưa tiền mới được đi qua. “Cái gì vậy? Bao nhiêu? Một nguyên?” Một bà già đưa cái điện thoại cầm tay lên, trên máy có hình một dấu hiệu QR. Bác tài hỏi: “Trả tiền qua mạng WeChat, phải không?” QR là những dấu hiệu hình vuông trên các máy vi tính hoặc điện thoại, vẽ nhằng nhịt trong đó mỗi cái một khác, có thể dùng để trả tiền trên mạng, như dùng “PayPal” ở Mỹ hoặc “WeChat” ở bên Trung Quốc.

Cao Huy Thọ - VFF quá giỏi hay báo chí quá dở ?

 

Đã tự nhủ với lòng là không tham gia gì trên Facebook về vụ bức ảnh các quan chức chiếm hết mặt tiền trong Lễ xuất quân của đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam dự vòng chung kết World Cup 2023.

Nhưng sáng nay 5 giờ dậy tính chạy bộ, lướt một vòng các trang báo thể thao trên mạng thì thấy một hiện tượng quá kỳ lạ: cái bức ảnh đó gần như biến mất hoàn toàn, thay vào đó là hình các cô gái vàng ra mặt tiền ? Thế là bỏ buổi chạy để viết status này.

Nhiều bạn lên tiếng “dạy dỗ”: Việc cái hình các quan ra mặt tiền là do sự kém cỏi của bộ phận làm công việc bếp núc ở các tòa soạn. Phóng viên dự sự kiện “bắn” về tòa soạn rất nhiều hình, nhưng do người làm ở tòa soạn, hoặc mặc định trong đầu tôn thờ quan chức nên ưu tiên chọn hình tràn ngập các quan chiếm mặt tiền; hoặc ác ý đi chọn hình này để chơi các quan ! Và trong thực tế, đã có rất nhiều hình các cô gái vàng ra mặt tiền, sao không chọn ?

Chương trình phát thanh RFI ngày 05.07.2023


 

mardi 4 juillet 2023

Huy Đức - Đừng trở thành “con tin của Hun Sen”

 

“Quyền lực có khuynh hướng tha hóa”. Không ai tránh được quy luật này và Hun Sen là ví dụ tiêu biểu của sự “tha hóa tuyệt đối” sau gần 39 năm làm thủ tướng.

Trên tài khoản Facebook của mình Hun Sen đã sử dụng ngôn ngữ bạo lực để tấn công đối lập và có lúc Hun Sen, thậm chí, còn chia sẻ sự nuối tiếc khi đã không “bắn” vào đoàn người biểu tình năm 2013, năm bầu cử mà [theo các nhà quan sát] Hun Sen thua trên thực tế.

Vì thế, hôm 29-06-2023, một ban cố vấn độc lập của Meta đã khuyến nghị vô hiệu hóa tài khoản Facebook của Hun Sen 6 tháng. Sợ mất mặt, ngay sau đó, Hun Sen tuyên bố xóa tài khoản Facebook có hơn 14 triệu người theo dõi để chuyển sang Tik Tok, Telegram… vì theo Hun Sen, những nền tảng này có thể hoạt động ở nhiều nước cấm Facebook [chắc Hun Sen đang nói về Trung Quốc].

Nguyễn Thông - Lương hưu

 

Với tất cả những người đi làm hưởng lương, ngày có lương là ngày được chờ đợi nhất. Trên đời, tôi chưa thấy ai không mong ngóng ngày ấy cả, dù lương thấp tịt. Nhưng lão hàng xóm nhà tôi bảo có có, đó là bọn quan chức giàu, chúng chả bao giờ quan tâm đến lương. Lương với chúng là thứ phọt phẹt, muỗi.

Người về hưu ngóng lương (hưu) nhất bởi già rồi chỉ trông cậy vào món tiền còm ấy sống qua ngày. Nói đâu xa, tôi hồi hộp chờ lương hưu, ngóng nó trước cả... nửa tháng so với ngày quy định phát. Tháng nào cũng như tháng nào. Cụ Nam Cao gọi đó là sống mòn. Đứa nào ông nọ bà kia cứ mở mồm lại leo lẻo rằng "đảm bảo an sinh xã hội" chỉ nói phét.

Nhà nước đã dự định điều chỉnh/tăng lương cho người lao động, công nhân viên chức, bộ đội công an, và người về hưu từ hơn một năm trước, nhưng sau đó lấy lý do dịch cô vít nên dời lại tới ngày 01.07 vừa rồi. Tức là đã có sự chuẩn bị từ khá lâu, chỉ cần triển khai thực hiện.

Chương trình phát thanh RFI ngày 04.07.2023


 

lundi 3 juillet 2023

Hoàng Quốc Dũng - Ủng hộ ai cũng được ?

 

Tôi có viết nhiều bài về chiến tranh Nga-Ukraina. Có những bài chỉ trong một ngày có hàng ngàn tương tác.

Tất nhiên là trong các tương tác đó có rất nhiều ý kiến và xu hướng khác nhau. Nhưng có một số người thể hiện ý kiến đại loại là : Ai muốn ủng hộ bên nào cũng được, cứ việc ủng hộ đến cùng. Riêng cái ý này lại gây cho tôi một sự chú ý lớn, và hôm nay tôi viết một bài nhỏ này để nói về suy nghĩ của tôi về ý này.

Đương nhiên là cá nhân chúng ta, ai muốn ủng hộ bên nào cũng được, đó là quyền của các bạn. Tuy nhiên trong chuyện ủng hộ bên nào ở đây nó thể hiện rõ hai điểm rất quan trọng trong tâm hồn chúng ta. Ủng hộ ai nó thể hiện rất rõ cái TÂM và cái TRÍ của chúng ta.

Nguyên Tống - Đũa lệch

 

Thế gian chồng thấp vợ cao

Như đôi đũa lệch so sao cho bằng?

Các cụ nhà ta đã có lời đúc kết như vậy. Có thể mỗi người một góc nhìn, mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Tùy anh chị coi trọng chuyện đó hay không, và có thể chụp hình với nhau chồng thấp vợ cao thoải mái ở nhà hay chỗ riêng tư.

Nhưng đây thì khác, phải thuộc Kiều để mà lẩy: “Nghĩ mình thể diện quốc gia, thằng Mỹ trông xuống-thằng Nga trông vào… “. Thiếu gì cách để so cái đôi đũa lệch đó cho nó cân đối một chút.

Bùi Chí Vinh - Bi kịch của nền giáo dục phản giáo dục


Cuc sng đi thay trong chp mt

Trước kia con gái vn ngoan hin

Sau 75 n sinh thành gic

Tui hc trò vô lp ngã nghiêng