Tạ Duy Anh - Giá của một ký ức đẹp (6)

9- CỐI XAY LÚA

Trong một gia đình nhà quê chính gốc nhất định không được thiếu chiếc cối xay lúa, như không được thiếu cái liềm, cái hái, chiếc hòm đựng thóc. Đó là những thứ mà nếu còn thiếu là còn phải nghĩ đến ngày ngày, khi nào có mới thôi.

Tôi cứ phải dừng lại nhắc bạn đọc là tôi đang nói chuyện thời cách đây nhiều chục năm.

Bởi vì có những dụng cụ không chỉ đơn thuần làm chức năng của đồ vật, mà nó còn mang ý nghĩa biểu tượng. Chẳng hạn cái bếp, ngoài việc dùng để nấu nướng, luôn tượng trưng cho hạnh phúc và an bình.

Tạ Duy Anh - Giá của một ký ức đẹp (5)

8- NHÀ NGANG

Không phải gia đình nhà quê nào xưa kia cũng có nhà ngang. Khi ăn còn chả đủ, một chỗ chui ra chui vào chưa thưng kín vách, nền đất vẫn mối đùn chuột rúc thì nhắc đến nhà ngang chẳng khác nào nói mỉa ngọt nhau.

Một gia đình cơ nghiệp chưa có, hoặc lưng vốn còn mỏng, chưa bị áp lực phải có thêm không gian, chắc chắn chưa cần phải có nhà ngang.

Một gia đình mới ra ở riêng sau khi tách hẳn khỏi bố mẹ, cho dù đủ điều kiện kinh tế, cũng chưa nghĩ đến nhà ngang làm gì. Nhiều việc khác quan trọng, cấp thiết hơn cần phải làm trước. Vả lại, đời còn đủ dài để mà xây đắp, ước muốn.

Chương trình phát thanh RFI ngày 08.11.2026

 

Tino Cao - Tô Lâm thăm Nhật Bản trong khi Hà Nội phớt lờ cam kết về công đoàn độc lập

Ngày mai, 8 tháng 11, Tô Lâm bắt đầu chuyến thăm chính thức Nhật Bản kéo dài bốn ngày, giữa lúc Hà Nội tiếp tục phớt lờ những cam kết quốc tế về quyền thành lập công đoàn độc lập của người lao động Việt Nam.

Trong khi chính quyền Việt Nam tìm kiếm thêm đầu tư, công nghệ và hợp tác quốc phòng từ Tokyo, người lao động vẫn không được tự thành lập công đoàn và cùng nhau đàm phán với giới chủ về tiền lương, điều kiện làm việc, mặc dù Hà Nội đã cam kết bảo đảm những quyền này khi tham gia Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Chuyến công du đặt thủ tướng Sanae Takaichi trước một vấn đề cụ thể. Nhật Bản sẽ yêu cầu Tô Lâm thực hiện các cam kết về quyền lao động, hay tiếp tục bỏ qua những vi phạm của Hà Nội để duy trì quan hệ kinh tế và an ninh?

Hoàng Quốc Dũng - Phủ quyết cả thực tế

Trong cuộc bầu cử tại Mỹ vừa qua, đảng Cộng hòa mất cả Thượng viện lẫn Hạ viện. Nhưng một số tín đồ MAGA người Việt vẫn “ăn mừng” tưng bừng. Cử tri Mỹ vừa tặng thần tượng của họ một cái tát, nhưng họ vẫn tiếp tục cuồng ông và tiếp tục chuyển bại thành thắng.

Kịch bản quen lắm. Thắng thì nhân dân sáng suốt, thua thì bầu cử gian lận. Với họ, dân chủ là nhân dân được tự do lựa chọn, miễn là chọn đúng người họ thích.

Ngay cả Trump cũng đã tuyên bố sẵn sàng chấp nhận kết quả, nhưng các quân sư Việt vẫn nhất quyết không cho ông thua. Họ tiếp tục truyền nhau rằng đảng Dân chủ đã “rơi vào bẫy” của Trump, rằng đang đếm lại phiếu, rằng đến tháng 12 Trump sẽ lấy lại cả hai viện.

Lê Diễn Đức - Canh bạc chính trị quá đắt của Elon Musk

Elon Musk từng nghĩ rằng với hàng trăm triệu USD, ông có thể dùng tiền để tác động đến lá phiếu của hàng triệu cử tri Mỹ.

Trong kỳ bầu cử lần này, Musk đã rót khoảng 458 triệu đến 474 triệu đô la để ủng hộ các ứng cử viên đảng Cộng Hòa.

Có người cho rằng, gần nửa tỉ bạc chỉ là muỗi so với tài sản trị giá ngàn tỉ của Musk. Nhưng thực ra, Elon Musk không có ngàn tỉ đô trong két sắt hay vàng khối chôn dưới gầm giường. Ông có cổ phần trong những công ty được thị trường định giá nghìn tỉ.

Phan Dương Hiệu - Giữ được không?

Đi ăn quán sinh viên nhiều chỗ đẹp long lanh như quán này, trên du thuyền sông Seine, mà sinh viên chỉ phải trả 1 euro (30 nghìn vnđ)  cho một bữa có khai vị, món chính và tráng miệng.

Chi phí thực để đào tạo mỗi sinh viên ở Pháp là khoảng 13.500 euro (400 triệu). Mỗi sinh viên nước ngoài sang học là chính phủ phải gánh một khoản lớn. Ngoài việc được miễn phần lớn học phí thì nhiều bạn còn được nhận thêm học bổng, đi thuê nhà được chính phủ trợ cấp và được giúp trả cho đôi khi tới 40 % tiền thuê nhà.

Pháp liệu còn gồng được đến bao giờ để giữ được những thứ đẹp đẽ này?

Bông Lau - Quả lắc đồng hồ

Thống kê của "fake news" đã đưa tin zịt. Trước bầu cử họ tiên đoán đảng Dân Chủ sẽ thắng khoảng 5 - 10 ghế ở Hạ Viện nhưng ở Thượng viện thì đảng Cộng Hòa có thể vẫn làm chủ.

Ngay cả cô bác sĩ Annie Andrews trước bầu cử mấy ngày cũng đã mừng rõ khoe đài Fox News nâng cấp mức ủng hộ cử tri dành cho cô từ "nghiêng về Cộng Hòa" (Lean Republican) thành ngang ngửa 50/50 (Toss-Up).

Thống kê James Talarico với Ken Paxton ở Texas trước bầu cử cũng khoảng 49/50. Nhưng kết quả sau ngày bầu cử là những chiến thắng long trời của đảng con Lừa làm các chuyên gia tả hữu sững sờ.

Phó Đức An - Dám làm dám chịu

Lão PP là một cây viết rất khắt khe khi dùng từ ngữ. Dùng sai một từ là băn khoan khó ngủ. Nửa đêm thức giấc để sửa cho chính xác.

Lại nói chuyện Shark Bình. Vừa qua trên vành móng ngựa, cậu ta dùng cụm từ “Dám làm dám chịu” với bộ mặt dương dương tự đắc như vừa lập công ở sa trường trở về. Cậu ta đã dùng sai ngữ cảnh. Nếu không giải thích rõ, lớp trẻ ngây ngô tưởng hay ho học theo thì phản tác dụng.

Sự thô bỉ cố vớt vát lại danh dự của hắn khiến người ta tởm lợm. Hắn hiên ngang tươi cười đã khiến người ta ghê tởm. Hắn lại mở miệng đóng “yêng hùng” khiến người ta còn ghê tởm gấp bội.

Tạ Duy Anh - Giá của một ký ức đẹp (4)

6- RƠM

Thỉnh thoảng tôi cứ hay bị những ý nghĩ lẩn thẩn len ngang vào công việc. Một vài trong những ý nghĩ bám dai dẳng nhất lại liên quan đến rơm.

Chẳng hạn bỗng dưng tôi thấy thèm mùi rơm tươi, thèm một giấc ngủ bọc chặt bằng rơm, thèm được thả bộ trên những con đường trải đầy rơm, nghe chân mình ngập sâu trong cảm giác êm ái, tin cậy. Và có lúc tôi cứ thấy thương những đứa con của tôi, sinh ra ở phố, có hoàn cảnh xuất thân may mắn hơn bố rất nhiều, cũng bằng cái ý nghĩ lẩn thẩn: Chúng không được lăn tuổi thơ vào rơm.

Suốt những năm còn bé tí hin, rơm là tri âm, tri kỷ của tôi. Khi vui tôi ngả mình trên rơm, úp mặt xuống rơm, lăn lộn trên rơm, thấy bất cứ sợi rơm nào cũng có thể bắc ngang bầu trời! Khi mệt mỏi tôi phó thác cho rơm. Khi buồn hoặc trốn đòn của bố mẹ, tôi tìm đến rơm như tìm đến một sự che chở. Không hiểu sao tôi cứ tin rằng mẹ tôi sinh ra tôi trong một cái ổ rơm.

Tạ Duy Anh - Giá của một ký ức đẹp (3)

5- NHỮNG CHIẾC GƯƠNG CỦA LÀNG

Tôi không muốn kéo lùi cuộc sống trở về phía sau, bởi hơn ai hết, nỗi sợ nghèo đói là nỗi sợ bám theo tôi dai dẳng nhất. Những kỷ niệm gắn với nghèo đói, gắn với thiếu cơm, thiếu quần áo ấm mỗi mùa đông rét cắt da cắt thịt, vẫn luôn đầy ắp trong ký ức tôi.

Thỉnh thoảng nằm mơ về cái thời ấy, tỉnh dậy vẫn thấy bổi hổi bồi hồi, mồ hôi túa ra khắp các chân tóc. Không ít lần ngồi xuống mâm cơm, tôi lại nhớ những đận chờ mẹ mang gạo từ chợ về mấy chục năm trước. Có hôm mẹ vừa bước vào ngõ đã nói toáng lên: Hôm nay người ta “đuổi chợ”, chẳng đong được lẻ gạo nào đâu.

Đuổi chợ? Chỉ những ai sống qua thời ấy mới biết và thấm nỗi cay đắng của hành động kỳ lạ ấy. Còn hồi đó vì sao mẹ phải nói to từ ngoài ngõ? Vì mẹ không muốn thấy niềm hân hoan tắt vụt trên nét mặt những đứa con gầy nhom, lúc nào cũng chỉ thèm một bữa cơm no.

Ngô Nguyệt Hữu - Chúc mừng!

Anh Tờ Vờ, quê ở An Giang.

Ở An Giang, anh Tờ Vờ làm nghề lao động tự do.

Lao động tự do là một thuật ngữ đời sống rất mênh mông, có thể anh Tờ Vờ làm phụ hồ, mà cũng có thể anh Tờ Vờ chạy xe ôm, hoặc cũng có thể anh Tờ Vờ bán vé số, hay cũng có thể anh Tờ Vờ ai thuê lên nhận giải lên luôn…

Văn Công Hùng - Ghi chép ngày 07.11.2026

Tin sáng

1. "Vụ thất thoát gần 20.000 tỉ: Ngân hàng Nhà nước lập 4 tổ giám sát SCB nhưng không phát hiện sai phạm"- Chứng tỏ Ngân hàng Nhà nước giỏi nhưng đối tượng bị thanh tra... giỏi hơn?

Liên quan: "Thiên Long về tay tập đoàn Nhật Bản"- Thương hiệu bút bi nổi tiếng một thời của Việt Nam, vì nó... bình dân, rẻ. Giờ Nhật mua lại, có khi nó sẽ tăng cường mẫu mã để sang xịn mịn.

2. "Hàng loạt chuyến bay, đài truyền hình châu Âu bị đe dọa đánh bom"- Huhu tsb bọn thế lực thù địch, ở đâu cũng có.

Liên quan: "Lý do “túi sinh tồn 72 giờ” trở thành chủ đề thảo luận ở các nước".

Chương trình phát thanh RFI ngày 07.11.2026

 

Lê Diễn Đức - Quốc hội Dân Chủ có bất lực trước vũ khí “veto” của Trump?

Một số thành viên MAGA đang cố gắng tự trấn an sau thất bại bầu cử bằng một lập luận nghe có vẻ tự tin, phụ họa theo Trump: “Mọi dự luật mà đảng Dân Chủ đưa ra thì Trump cứ việc phủ quyết! Làm gì nhau?”

Còn Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng vừa đưa ra một nhận định đáng chú ý tại Diễn đàn Kinh tế của SPD ở Berlin: “Trong hai năm qua, Trump phần lớn đã điều hành đất nước mà không tham khảo ý kiến Quốc hội. Tại sao bây giờ lại khác?”

Thực tế, Tổng thống Mỹ có quyền hành pháp rất rộng, đặc biệt trong các lĩnh vực đối ngoại, an ninh và điều hành các cơ quan liên bang. Trump vẫn có thể ban hành sắc lệnh hành pháp và đưa ra nhiều quyết định mà không cần Quốc hội thông qua trước.

Hiệu Minh - Trump bị phạt bằng lá phiếu, Putin tự thưởng bằng chiến thắng

 

Có một nghịch lý thú vị trong chính trị thế giới hiện nay: Donald Trump bị cử tri Mỹ trừng phạt vì những lựa chọn chính trị, trong đó có cách ông xử lý chiến tranh và quan hệ quốc tế.

Trong khi đó, Vladimir Putin vẫn có thể tiếp tục cuộc chiến Ukraine, xuất hiện trước công chúng với dáng vẻ của một nhà lãnh đạo đang thắng lớn, bất chấp những tổn thất khổng lồ mà nước Nga phải gánh chịu.

Hai người, hai cuộc chiến, hai cách tính sổ hoàn toàn khác nhau.

Lê Diễn Đức – Nhà Trắng không phải là cái bếp nhà Trump !

 

Từ ngày trở lại Nhà Trắng, Donald Trump dường như đã nhầm lẫn giữa vai trò Tổng thống Hoa Kỳ và chủ nhân một căn biệt thự riêng.

Thích vàng? Dát vàng!

Thích Putin? Treo ảnh chụp chung với Putin ở nơi trang trọng trong Nhà Trắng!

Không thích Biden? Đưa hình ảnh người tiền nhiệm ra khỏi vị trí trưng bày, thay bằng một bức tranh châm biếm chiếc máy ký tự động Autopen.

Hoàng Quốc Dũng – Nghịch lý của một cái chết

 

Trên đời không thiếu những vụ án ly kỳ, rùng rợn. Kể ra thì biết bao giờ cho hết. Hơi đâu. Nhưng có một vụ án đang được xét xử ở Pháp khiến tôi đặc biệt quan tâm. Bởi bên cạnh sự tàn nhẫn đến khó hiểu là tình thương bền bỉ của những người xa lạ dành cho một đứa trẻ vô danh, lại còn là người nước ngoài.

Ngày 11 tháng 8 năm 1987, người ta tìm thấy thi thể một bé gái bốn tuổi, quấn trong chăn, bên đường cao tốc A10, tại Suèvres, gần Blois. Cơ thể nhỏ bé mang đầy dấu vết bị hành hạ.

Không ai đến nhận con. Không ai báo em mất tích. Không ai biết em tên gì.

Tạ Duy Anh – Giá của một ký ức đẹp (2)

 

3- CẦU AO

Ở làng tôi và nhiều vùng quê khác, sau nếp nhà, trái bếp là đến cầu ao. Chưa có cầu ao kể như chưa khép kín một thế giới riêng biệt, thiếu một sự cân xứng mang tính phong thủy.

Đi xa về gần, nếu là dân quê, không bao giờ vào nhà ngay khi chưa qua cầu ao khỏa chân.

Tuy chỉ là một vật dụng đơn giản nhưng cầu ao lại nói được rất nhiều điều về gia phong, gia thế của chủ nhân nó. Vài ba cây tre ghép lại sơ sài, gác qua loa lên hai chiếc cọc bắt chéo, đầu kia cẩu thả bám vào vách đất nham nhở, đó là chiếc cầu ao của nhà khó, chưa có nếp, quen tùy tiện trong sinh hoạt, bạ đâu hay đấy.

Tạ Duy Anh – Giá của một ký ức đẹp (1)

 

(Những mẩu văn)

Đó là tên tập sách tôi dự định sẽ xuất bản, như đã nói trước. Nó gồm 2 phần. Phần I-TRONG LÀNG, cũng là phần chính, gồm những mảnh ký ức của tôi, về nơi mình sinh ra, lớn lên, cho đến khi thoát ly khỏi làng năm 19 tuổi. Phần II-NGOÀI XÓM, có thể coi là Phụ lục, gồm ký ức về những trải nghiệm thiên hạ, chủ yếu ở quê vợ, khi tôi đã trưởng thành.

Căn cứ trên dung lượng và độ sơ sài trong nội dung của chúng, xin coi chúng là những mẩu văn, hoặc mảnh ký ức được thể hiện bằng chữ.

Từ thực tế trải nghiệm sống và quan sát ngôi làng của tôi, tôi mong đóng góp tí tẹo vào việc bảo tồn một phần không gian tinh thần, linh hồn của làng quê một thời nói chung. Vì thế, tôi rất vui nếu chúng giúp các bạn, nhất là những người trẻ có thêm hứng thú khám phá những giá trị văn hóa, đạo đức, lối sống truyền thống của ông bà, từ đó biết trân trọng cuộc sống hiện tại, tìm cách làm cho nó tốt hơn mỗi ngày.