Trương Châu Hữu Danh - Thiếu tá Không quân Nguyễn Phước Vĩnh San

Thế chiến thứ hai, cựu hoàng Duy Tân gia nhập Lực lượng Pháp tự do (phe Đồng Minh chống Phát xít) và mang quân hàm Thiếu tá Không quân Pháp.

Ông thường xuất hiện trong bộ quân phục không quân vô cùng lịch lãm. Đây chính là lý do khiến nhiều người lầm tưởng ông là một phi công chiến đấu. Vua Duy Tân tham gia quân đội dựa trên một tài năng xuất chúng khác: Kỹ thuật vô tuyến điện và truyền tin.

Trong những năm tháng bị lưu đày ở đảo Réunion, ông đã tự học và trở thành một chuyên gia công nghệ đi trước thời đại. Ông tự tay lắp ráp thiết bị, mở đài phát thanh tư nhân đầu tiên trên đảo và có đóng góp lớn về thông tin liên lạc hàng hải, khí tượng quốc tế.

Ông thông thạo cả chữ Nho và tiếng Pháp. Trong thời gian lưu đày, ông tự học tiếng Anh, tiếng Đức và tiếng Tây Ban Nha để phục vụ cho việc nghiên cứu tài liệu kỹ thuật quốc tế.

Khi vào quân đội, ông từ Hạ sĩ lên Thiếu tá không quân - sĩ quan kỹ thuật truyền tin xuất sắc chứ không được đào tạo để lái máy bay.

Ngày 26/12/1945, chiếc máy bay quân sự Lockheed C-60 Lodestar chở cựu hoàng Duy Tân bất ngờ gặp nạn và lao vào núi tại vùng trời Cộng hòa Trung Phi.

Người điều khiển phi cơ là một cơ trưởng người Pháp, và toàn bộ tổ bay cùng hành khách đều không sống sót.

Dù không phải là một phi công trực tiếp làm chủ bầu trời, nhưng tài năng thiên bẩm về khoa học, kỹ thuật, ngôn ngữ cùng tinh thần yêu nước bất khuất của Vua Duy Tân vẫn là một niềm tự hào lớn trong lịch sử nước nhà.

An nghỉ ở tuổi 45 khi hoài bão cứu quốc còn dang dở, ông mãi là một hình tượng cựu hoàng đầy cá tính và tiến bộ của thế kỷ 20.

Và Nhà Nguyễn, có rất nhiều ông vua yêu nước!

Ảnh: Ông vua Thái Lan lái máy bay

TRƯƠNG CHÂU HỮU DANH 15.09.2026