Nguyễn Hồng Lam - Cách trời ba thước ba

Thống nhất tên gọi hành chính trên cả nước, đơn vị nhỏ nhất sẽ là thôn. Vậy là cõi mạng đầy tranh cãi. Thì có sao đâu. Cả ngàn năm nay, sau bao vật đổi sao dời, làng cứ là làng, là nơi "diệp lạc quy căn", có mất đi đâu. Gọi bằng gì thì vẫn "Ta sinh ra ở xứ Kẻ Ngù, đất Hoan Châu. Làng ta đó..."

Bài cũ, đăng lại. Làng là nơi ta nhắc suốt cuộc đời.

******

Thuở nhỏ, tôi sống ở quê ngoại, làng Trung Lệ, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh. Chân vòng kiềng, tôi bước vào đời khụng khiệng và xiêu đổ. Đám học trò trường làng về ngang đầu ngõ thường gọi toáng lên: “Bồ ơi, ra cho cái này này!”. Cái dáng chạy lũn tũn, liêu xiêu của tôi khiến chúng cười lăn cười bò khoái chí.

Nguyễn Hồng Lam - Mạnh và thắng

Sau bốn trận toàn thắng, U23 Việt Nam ghi 8 bàn, để thủng lưới 3 bàn, vào bán kết Giải U23 Châu Á, nối dài chuỗi toàn thắng dưới thời huấn luyện viên Kim Sang Sik lên con số 15.

Đối thủ "lót đường" cho U23 Việt Nam đi đến kết quả hôm nay toàn là những tên tuổi sừng sỏ của châu lục: Jordan (0-2), Kyrgystan (1-2), Arab Saudi (0 -1) và UAE (3-2).

Không nghi ngờ gì nữa, bóng đá trẻ Việt Nam đã tiến một bước rất dài, thậm chí vượt lên trên mục tiêu và sự kỳ vọng (lọt vào tứ kết). Và giấc mơ, tất nhiên, sẽ là vượt qua thành tích thế hệ Thường Châu 2018 để nâng cao cúp vô địch. Còn hai trận nữa thôi, giấc mơ có thể trở thành kỳ tích!

Nguyễn Hồng Lam – Chơi lớn, chốt kèo

 

Suốt giải, xem Việt Nam chơi bóng đá đỉnh cao quen rồi, giờ xem các trận đội khác đá với nhau cứ thấy nhạt phèo.

Vì thế Việt Nam phải chơi đến trận cuối cùng và thắng luôn - chắc rồi - may ra Giải U23 Châu Á kỳ này mới thành công tốt đẹp được. Và để còn có thứ coi cho nó sướng.

Ông Bầu chịu chơi Đoàn Nguyên Đức cũng nghĩ thế. Các cầu thủ U23 Việt Nam trưởng thành từ lò Hoàng Anh Gia Lai gồm Trung Kiên, Nhật Minh, Lý Đức, Quốc Cường và Quốc Việt được ông thưởng ngay 50 triệu đồng/người.

Nguyễn Hồng Lam - Bom nước ở miền Trung: Câu chuyện viết sau mùa mưa lũ

Dân miền Trung, ai cũng nơm nớp và thuộc lòng “Ông tha mà bà không tha/ Làm thêm trận lụt hăm ba tháng mười”. Theo lịch, 23/10 âm lịch rơi vào ngày 12/12/2025.

Không như lo lắng, vẫn mưa nhưng không lớn. Trận lụt “bà thêm” đã không xảy ra. Nhưng nguyên nhân ám ảnh - trận lũ 19/11, cách đây đúng 1 tháng - thì vẫn còn chưa dứt.

BOM NƯỚC

Hồ thủy điện sông Ba Hạ chỉ là công trình cuối cùng của cả một hệ thống thủy điện – thủy lợi trên sông Ba, chảy từ Kon Tum xuống. Nó không phải là hồ lớn, chỉ 394,70 triệu m3, so với hồ thủy lợi Sông Cái Ninh Thuận, loại trung bình, là 270 triệu m3. Nhưng hồ sông Ba Hạ lại là trạm cuối nhận nước đổ về từ một lưu vực rất dài.

Nguyễn Hồng Lam - Quá nhanh, quá nguy hiểm!

Phát ngôn bừa bãi của anh Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ Trần Anh Tuấn, khi được truyền thông trên mặt báo đã khiến cả xã hội bị sốc. Nó gợi lại ký ức Holocaust đau buồn và ô nhục.

Bực mình, nhất là khi thấy anh Tuấn nói ra điều đó với thái độ chỉ tay năm ngón, tự tin như đúng rồi, tôi viết bài yêu cầu: "Đừng ngáo nữa, bỏ tay xuống đi, nói nhảm vậy đủ rồi"!

Nếu tờ trình này là đúng thì quả rất nhanh, trưa nay anh ấy bỏ tay xuống thật! Theo tờ Một Thế Giới, anh ấy đã không phủ nhận văn bản này:

Nguyễn Hồng Lam - Bị điên thì đừng giơ tay

Giám đốc Sở Khoa học-Công nghệ Hà Nội Trần Anh Tuấn nói về đề án đào tạo nguồn nhân lực trong thời gian tới:

"Ở cấp độ thứ hai sẽ chọn lọc gien để đào tạo tinh hoa cho đến lúc trưởng thành. Có thể lựa chọn người ngay từ lúc sinh ra, thậm chí còn đang kiểm chứng khoa học về thai giáo để lựa chọn..."

"Cái này thế giới làm rồi, giờ chúng ta mới làm".

(Trích theo Báo Thanh Niên).

Nguyễn Hồng Lam – Để làm gì ?

 

Nếu đã viện luật thì xin thưa, Việt Nam không có luật hồi tố. Nếu vẫn muốn dụng luật, xin thưa, từ khi tác phẩm ra đời đến nay đã 35 năm, thời hiệu truy cứu đã không còn, không xem xét hình sự được.

Vậy thì kiện dân sự ? Được, nhưng sản phẩm sáng tạo không thể chứng minh được bị hại là ai cả, không thể xét xử hay mời hòa giải. Người viết đơn không có tư cách liên quan, không thể tham gia để tiến đến hòa giải thành. Nếu cương quyết đòi xử, nguyên đơn không thể chứng minh được thiệt hại vật chất của một đối tượng tưởng tượng. Phần đền bù thiệt hại vật chất không có hóa đơn chứng từ chứng minh thiệt hại cụ thể thì không có cơ sở để thực hiện đền bù.

Và do đó, đã không có đối tượng bị thiệt hại cũng không đòi được tối đa 11 tháng mức lương tối thiểu để đền bù thiệt hại tinh thần, vì có ai bị thiệt hại đâu ?  Tóm lại, không có người bị tổn hại, không xử được. Tranh chấp dân sự, thời hiệu tối đa chỉ 24 tháng, không thể xử sau 35 năm.

Nguyễn Hồng Lam - Một nan đề thực tiễn

Một lần vào khoảng năm 1998 -1999 gì đó, trên đường viết báo, tôi và một anh bạn ở báo Pháp Luật TP Hồ Chí Minh có ghé vào UBND xã Suối Tre, huyện Long Khánh, Đồng Nai ngồi chơi. Anh Chủ tịch xã có tướng một dân nhậu nông thôn đang pha trà mời khách thì có hai anh chị chở nhau đến kiếm "ông Chủ tịch".

Cả hai chỉ khoảng trên dưới 30, nhưng nom vất vả, khắc khổ, da đen đúa, mặt đầy lo âu. Xe đạp họ đi không chuông, không phanh, không chắn bùn, cũng đen thui thủi. UBND xã không có tường rào, xe quẹo vô sân, chị vợ vội tót xuống, còn anh chồng thì cố thò chân ra bánh trước đạp chân dép đứt vào lốp để phanh xe, nhưng không kịp. Húc rầm một một phát vào bậc tam cấp, xe mới đổ nghiêng và dừng lại được.

Không đợi anh chồng dừng xe, chị vợ đã bỏ dép nhảy ngay vô phòng. "Chú, chú giải quyêt liền vụ này cho con đi. Chú ký cho con ly dị ổng. Thứ gì mà cứ làm về là đòi uống. Con nói hết tiền rồi là uýnh con. Con không ưng cái đồ...gian ác này nữa. Chú đuổi ổng giùm con cho ổng tởn đi chú".

Nguyễn Hồng Lam - Nhà báo Hữu Phú, một người tốt số quy tiên

 

Đêm 11/08/2001, rạng sáng, một vụ xô xát công khai đã nổ ra giữa hai băng giang hồ Sài Gòn trước vũ trường Metropolis. Nói công khai, là bởi hai băng đều đã có chuẩn bị trước.

Có ít nhất hai nhà báo đến vũ trường chơi đã được Hồ Việt Sử, người được xem như chủ vũ trường dặn trước là coi chừng, sắp có đụng độ.

Bất ngờ, khi đang xô xát, cãi vã, một khẩu Flare gun (súng bắn pháo hiệu) được rút ra, nổ đúng một phát. Huỳnh Ngọc Hiền, 21 tuổi, thành viên băng giang hồ quận 5 lên hỗ trợ nhóm Metropolis ngã gục, chết tại chỗ. Cho đến lúc đó, báo giới mới biết đến danh xưng nhóm sát thủ "Thất tinh Bắc Đẩu" do A Lý (Lee Han Shin) cầm đầu đang gây náo loạn giang hồ  Sài Gòn.

Nguyễn Hồng Lam - Bóng ma viên tư lệnh

 

Hôm qua, tôi có đăng bài nói về ba viên sĩ quan Việt Nam Cộng Hòa là Đại tá Hồ Tấn Quyền, Đại tá Lê Quang Tung và Thiếu tá lê Quang Triệu bị sát hại ngay trước khi đảo chính 1/11/1963 nổ ra. 

Kỳ lạ, đã có một số bạn đọc, vì mục đích riêng, hoặc vì tầm nhận thức quá hạn chế vẫn phản hồi xỏ xiên, có ý cho rằng tác giả đang cố ý khơi lại "tàn dư chế độ cũ". Cách nói thì đao to búa lớn, song hiểu biết và tư cách tranh luận của họ thì như mẩu sắt gỉ, không đáng để tôi bận tâm.

Nhưng nó cũng nhắc tôi nhớ rằng, dù đến nay, hành vi và số phận của các nhân vật trong câu chuyện đều đã sáng tỏ, thì với một số người, nỗi ám ảnh vẫn chưa dứt hẳn. Trong thực tế, đã có nhiều kiểu, nhiều trò lợi dụng hoặc bị ám thị bởi những "bóng ma" làm điều xằng bậy. Vì mục đích gì thì chỉ có họ biết.

Nguyễn Hồng Lam - Ba người đầu tiên bị tế thần trong ngày lễ Các Thánh 1/11/1963*

 

Ngày 1-11-1963, một bi kịch lịch sử đã nổ ra: Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Ngô Đình Diệm và bào đệ - ông Cố vấn Ngô Đình Nhu - đã bị quân đội đảo chính lật đổ và giết chết. Ai trung thành, ai phản với anh em ông Diệm, đâu là kẻ cơ hội... sau đảo chính đều lộ mặt hết.

Bài viết này không nhằm nhắc lại chi tiết của biến cố đẫm máu đó, chỉ đề cập đến ba kẻ thọ nạn đầu tiên trong ngày Lễ Các Thánh 1/11/1963 là Đại tá Hồ Tấn Quyền, Đại tá Lê Quang Tung và Thiếu tá Lê Quang Triệu. Ba nhân vật mà tôi muốn đề cập đều bị đoạt mạng ngay trước khi tiếng súng đảo chính nổ ra.

Mùa hè năm 2000, tôi dọn về sống ở đường Bành Văn Trân, phường 7, Tân Bình. Trước 1975, đây là đường Thánh Mẫu, chạy từ đường Lê Văn Duyệt (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám) đến đường Vân Côi, dài chỉ hơn 1 km. Nơi tôi ở xưa là khu giáp ranh.

Nguyễn Hồng Lam - Lê Văn Duyệt, bi kịch của lòng trung

 

Phải  mất 176 năm từ ngày Tả quân Lê Văn Duyệt tạ thế, vị trí lịch sử  của vị trung thần mới được trả về đúng giá trị. Ngày 04-02-2008, bức tượng toàn thân Tả thần Chưởng cơ Lê Văn Duyệt đã chính thức được an vị tại Lăng Ông Bà Chiểu, số 1, đường Vũ Tùng, Q. Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh.

Việc đặt tượng, đặt tên đường Lê Văn Duyệt đồng nghĩa với việc chấm dứt cuộc tranh cãi ồn ào hàng trăm năm quanh hai chữ công hay tội đối với bậc khai quốc công thần triều Nguyễn này. Quyết định của UBND TP Hồ Chí Minh là hết sức sáng suốt và cần thiết, được nhân dân đồng tình tán thưởng.

Sủng thần của Gia Long trong "Ngũ hổ tướng Gia Định thành"

Lê Văn Duyệt sinh năm 1764 tại Vàm Trà Lọt, làng Hòa Khánh, châu Định Viễn, dinh Long Hồ, nay thuộc xã Hòa Khánh, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang. Ông là con trai của một dòng họ ngụ cư, quê gốc  ở Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi, đến đời ông nội ông là Lê Văn Hiếu mới di cư vào Nam Bộ.

Nguyễn Hồng Lam - Một chữ, nửa thế kỷ tranh cãi

 

Sáng 11/10 (tức 20/8 Âm lịch), nhiều nơi trên cả nước, trong đó có khu di tích đền Kiếp Bạc - Hải Phòng, đã đồng loạt tổ chức Lễ giỗ lần thứ 725 Đức Thánh Trần - Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.

Tưởng nhớ, tôi đăng lại một bài đã viết từ cách đây nhiều năm. Về đôi câu đối trên cổng (cổng giữa - ảnh) đền Kiếp Bạc tôi đã viết và đăng hai lần. Lần thứ nhất trên tờ Văn Nghệ, tháng 10/1995. Lần thứ hai, là bài viết này, có bổ sung, đăng VNCA - Thứ Năm, 24/05/2012, 08:00...

Trong tâm thức người Việt, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đã trở thành bậc hiển thánh, được lập đền thờ nhiều nơi. Sớm nhất phải kế đến đền Kiếp Bạc ở xã Vạn Kiếp, nay là xã Hưng Đạo, huyện Chí Linh, Hải Dương, nơi gắn liền với chiến thắng Bạch Đằng giang lừng lẫy. Đền được xây dựng từ năm 1300, ngay sau khi Trần Hưng Đạo tạ thế.

Nguyễn Hồng Lam – Kỷ nguyên người

 

Rất không hiểu, không thích cái trend đang trỗi lên này, vì nó chẳng thể hiện được gì mới mẻ, hay ho. Nó mù mờ, làm dáng chữ nghĩa.

Thật tiếc, nó xuất phát từ nơi, từ người tưởng chừng đậm tâm thức làng, nồng mùi rơm rạ. Người quê không kiểu cọ vậy đâu.

Người ư ?

Nguyễn Hồng Lam – Bài thánh ca buồn của tôi

 

Năm 2000, em út vô đại học, em kế thì rắp ranh cưới vợ. Đã đành là Người Của Giang Hồ, ở đâu chẳng được, nhưng để anh trọ một nơi, em trọ một nẻo thì kỳ quá. Lại thêm một cô em gái sắp lấy chồng nữa, cũng chưa có chỗ ở. Còn mấy đứa bạn nó nữa, cũng cùng làng, cùng xóm.

Chủ nghĩa xã hội đương nhiên là dân chủ nhưng phải tập trung, cho nó dễ quản lý. Rồi ông bà ngoài quê vào, lấy chỗ nào sắp mâm quả, soạn đồ lễ đi hỏi vợ cho ông em đây ? Vậy là giang hồ tem tém lại, quyết định mua nhà.

Nhỏ thôi, chỉ là một căn phòng 26,97 m2, lầu 2 một cư xá cũ. Được cái hai mặt tiền : đường Bành Văn Trân và đường Vân Côi, Phường 7, Tân Bình. Đường sá xứ đó nhỏ xíu, chằng chịt, không vỉa hè. Căn hộ mình mua nhỏ xíu, giá chỉ hơn 4.500 đô, nhưng view 2 triệu đô (tôi nói, cấm cãi).

Nguyễn Hồng Lam - Kinh hoàng y đức vô tri

 

So với các vụ cố ý làm trái để tham ô tham nhũng khác, vụ “máy hỏng 2 năm vẫn tán sỏi” có thiệt hại không quá lớn về mặt tiền bạc. Trong 2 năm, có 255 bệnh nhân đã được cứu chữa tán sỏi thận bằng cái máy hỏng vô tích sự này.

"Trong đó, 235 hồ sơ thuộc đối tượng bảo hiểm y tế được Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk thanh toán số tiền hơn 273 triệu đồng, bệnh nhân cùng chi trả hơn 33 triệu đồng. Có 20 hồ sơ không thuộc bảo hiểm, bệnh nhân tự chi trả hơn 25 triệu đồng, đồng thời, bệnh viện đã chi trả chế độ phẫu thuật, thủ thuật theo 255 hồ sơ số tiền hơn 60 triệu đồng.

Cơ quan điều tra xác định, hành vi của hai bị can gây thiệt hại quỹ bảo hiểm y tế hơn 273 triệu đồng, gây thiệt hại tài sản của bệnh nhân hơn 59 triệu đồng". (Công an Nhân dân, Thứ Hai, 22/09/2025, 19:02 - hết trích)

Nguyễn Hồng Lam – Xin bái biệt hào sĩ nông dân Lê Huy Ngọ

 

Đời làm báo, gặp gỡ, giao tiếp với quan chức không ít, nhưng người tôi cảm thấy vinh dự vì được tiếp xúc gần nhất thì chắc chắn là cố Bộ trưởng Lê Huy Ngọ.

Nói gần là hoàn toàn theo cự ly vật lý, chìa tay ra là có thể bắt tay, có thể trò chuyện, chất vấn trực tiếp. Không phải vài lần mà hàng chục lần. Còn ngoài đời, tôi không có quan hệ, tiếp xúc riêng nào với ông hết.

Sau hai lần giữ chức Bí thư tỉnh ủy (Vĩnh Phú và Thanh Hóa), năm 1997, ông Lê Huy Ngọ được phân công làm Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (đến 2004) kiêm Trưởng Ban phòng chống Bão lụt Trung ương (đến 2008).

Nguyễn Hồng Lam – Giải mã và nhặt sạn một siêu phẩm

 

Trong buổi chiếu ra mắt Mưa Đỏ, tại rạp Galaxy Nguyễn Du, TP Hồ Chí Minh tối 21/08, trước ngày công chiếu, tôi có phát biểu đánh giá rất cao Mưa Đỏ ở 4 nội dung :

Kịch bản chắc tay, hấp dẫn của nhà văn Chu Lai ; đạo diễn Đặng Thái Huyền có bước tiến vượt bậc so với chính mình - so với "Người trở về" của chị từ 10 năm trước ; dàn diễn viên diễn xuất đồng đều, rất thật, diễn như sống trong cuộc chiến ; và năng lực vượt trội, cận "tiêu chuẩn quốc tế" của khâu sản xuất và Tổng chỉ đạo sản xuất - đạo diễn Nguyễn Trí Viễn.

Tôi tin chắc Mưa Đỏ đã và sẽ thành công vang dội. Phim chắc chắn sẽ thu hút đông khán giả, kể cả lớp khán giả trẻ không nhiều quan tâm với đề tài chiến tranh, lịch sử. Bộ phim chiến tranh của điện ảnh Việt Nam đã tiến rất xa, trong khâu sản xuất đã rút ngắn khoảng cách với điện ảnh quốc tế, nếu đặt nó bên cạnh hai siêu phẩm của thế giới là "Mặt trận phía Tây vẫn yên tĩnh" (All Quiet on the Western Front) và "Quân thù trước ngõ" (Enemy at the Gates). Nếu phải nói thêm, có lẽ âm nhạc, bản nhạc trong phim cũng đã thật sự khiến người xem, người nghe xúc động, sức lan tỏa lớn.

Nguyễn Hồng Lam – Anh hùng

Khi mình đến tuổi đi học, bà Nguyễn Thị Bình là Bộ trưởng Bộ Giáo dục.

Giai đoạn đó (1976-1987), nếu có kêu ca về giáo dục thì chỉ là chuyện lương thấp - khó khăn chung của mọi ngành, của toàn xã hội những năm ngay sau chiến tranh. Chất lượng giáo dục, theo mình biết, ổn định, chưa nghe ai kêu ca, ta thán hay hoài nghi.

Thế hệ đó, học trò không bị đặt vào những thí nghiệm viển vông, cũng chẳng chịu mấy áp lực về chuyện đổi giáo khoa xoành xoạch hay học thêm học nếm. Nghèo, nhưng đến trường mỗi ngày là niềm vui lớn, đầy ắp niềm tin tương lai. 

Nguyễn Hồng Lam – Cực nhanh và có hậu

 

Ngày 13.08, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Hưng Yên ra kháng nghị toàn bộ bản án sơ thẩm.

Đại diện của Viện và Tòa án nhân dân tỉnh đã vào trại tạm giam trao quyết định kháng nghị cho anh Thái Khắc Thành, người vừa bị tòa sơ thẩm tuyên 6 năm tù vì nuôi, bán 13 con gà lôi. Ngay sau đó, anh Thành đã được cho tại ngoại, chờ phúc thẩm, không còn bị thực hiện biện pháp tạm giam.

Nguyên nhân là nhờ Thông tư 27/2025/TT-BNNMT ban hành ngày 24-6-2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, có hiệu lực từ ngày 01-07 đã hạ cấp từ nhóm IB xuống nhóm IIB đối với loài gà lôi trắng. Tuy nhiên, trong phiên xử ngày 8/8, cả VKS, Tòa và LS bào chữa đều chưa kịp cập nhật thông tư (dù đã sau hơn 1 tháng).